Opinie

Nederland kwispelt als schoothondje naar VS

Menno Tamminga

Klinkt goed. ‘De klant centraal’, zeggen banken. Overheden en hun uitvoerende diensten hebben ook zulke fraaie frases met woorden als ‘burgers’ en ‘dienend’. En dan is er nog het prachtige concept van de zorgplicht. Als financiële dienstverlener of overheid laat je de klant of de burger niet in de kou staan omdat jouw eigen belangen toevallig voorgaan.

Nee, deze rubriek gaat niet over de duizenden gedupeerden bij ten onrechte teruggevorderde kinderopvangtoeslagen. Wél over mogelijk veertig- à vijftigduizend Nederlanders die in de steek (dreigen te) worden gelaten door hun eigen overheid en hun banken omdat ze Amerikaanse wortels hebben.

Lees ook dit persoonlijke verhaal: Niet meer kunnen pinnen omdat zijn wieg in de VS stond

Korte uitleg. De Verenigde Staten beschouwen iedereen die op Amerikaans grondgebied is geboren of één Amerikaanse ouder heeft als Amerikaan. Of ze nou in de VS wonen of niet.

Deze toevallige Amerikanen, zoals ze zich noemen, accidental Americans, zijn in een nachtmerrie beland. Sommige verliezen hun bankrekening en worden op die manier gestraft alsof zij terreurdaders zijn. Hoe kan dat?

De nachtmerrie is terug te voeren op een belastingverdrag tussen de VS en Nederland (2014) en eerdere afspraken (2013) over de handhaving daarvan. Ook blijkt de Amerikaanse belastingwet slecht uit te pakken voor Nederlanders, en is ze razend complex bovendien.

Dat belastingverdrag is de Foreign Account Tax Compliance Act. Zeg maar: Fatca. Het doel: belastingontduiking bestrijden. Uitwisseling van gegevens van belastingplichtigen, ook van hun bancaire data, is daarmee verplicht. Nederlandse banken moeten meewerken. Doen ze dat niet, dan riskeren ze Amerikaanse sancties. Al hebben de VS die tot nu niet opgelegd. Wie als rekeninghouder niet kan of wil voldoen aan de eisen van het Fatca-formulier van de bank, is de klos. Tot ziens bankrekening, welkom financiële paria. Niks zorgplicht, niks klant centraal, niks dienende overheid.

De belangen van de Amerikaanse staat gaan boven alles en zijn machtsmiddelen dringen diep door in onze samenleving. De overheid staat erbij en kijkt ernaar.

Liever schoothond dan buldog.

De overheid laat tienduizenden burgers in de steek die Amerikaanse wortels hebben

De lange Amerikaanse arm was altijd welkom in Nederland. De Amerikaanse justitie deed onderzoeken die Nederland niet deed, zoals naar omkopingspraktijken door Nederlandse bedrijven. De grote Nederlandse banken weten na torenhoge boetes dat de VS wetgeving tegen witwassen tot op de letter uitvoeren.

De kafkaëske situatie voor de toevallige Amerikanen speelt nu al jaren. Minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) geven de schuld aan de Amerikaanse belastingwet. Zij hebben vorige week weer overleg aangekondigd met de VS én met Europese landen. Hoezo? Leer de les van de verhoren over de kinderopvangtoeslagen en doe iets. Desnoods iets onconventioneels.

Twee oplossingen dringen zich op. Een: de overheid geeft een vrijwaring aan de banken voor Amerikaanse claims of sancties. Dat wil zeggen: Nederland staat garant en je tilt het conflict meteen naar het regeringsniveau waar het hoort.

Tweede oplossing: de overheid stelt haar eigen bank beschikbaar voor gedupeerde accidental Americans. Ze mogen een rekening openen bij De Nederlandsche Bank.

Gratis tip voor de minister, de staatssecretaris en de betrokken ambtenaren: probeer in het vervolg thuis eerst eens zelf het formulier in te vullen dat burgers krijgen voordat u met verdragen à la Fatca instemt.

Leve de participerende politiek.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Correctie (30 november 2020): In een eerdere versie van deze column stond Foreign Asset Tax Compliance Act. Dat moest Foreign Account Tax Compliance Act zijn en is hierboven aangepast.