Analyse

Canberra woedend op Beijing om tweet

Diplomatieke rel Een door een Chinese buitenlandwoordvoerder gedeelde nepfoto heeft de Chinees-Australische betrekkingen beneden vriespunt gebracht.

Eerder dit jaar voerde China hoge importheffingen op onder andere Australische wijn in.
Eerder dit jaar voerde China hoge importheffingen op onder andere Australische wijn in. Foto AFP

In 2014 sprak de Chinese president Xi Jinping tegenover het Australische parlement nog over een „uitgestrekte zee van goodwill tussen China en Australië”. Maar eind 2020 lijkt die zee volledig opgedroogd. Het laatste restje goodwill dat er aan Australische zijde misschien nog was, is maandag definitief verdampt.

De Australische premier Scott Morrisson is woedend op Beijing, en dat laat hij merken ook. Zijn verontwaardiging geldt het gedrag van Zhao Lijian, een van de officiële woordvoerders van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Hij is de meest beruchte van de zogeheten Wolf Warriors: Chinese diplomaten en ambtenaren die niet schromen zich zeer assertief op te stellen tegenover landen die het wagen China te bekritiseren.

Zhao ging maandag zelfs voor zijn doen bijzonder ver. Hij tweette een foto waarop een Australische militair te zien is die een bebloed mes op de keel zet van een klein Afghaans meisje. Het meisje houdt een lammetje vast. De soldaat zit geknield op een Australische vlag die over de Afghaanse vlag heen is gegooid. „Wees niet bang, we komen je vrede brengen”, staat er onder de foto.

De foto is niet echt, maar bij elkaar gefotoshopt. De tweet van Zhao viel bij Morrisson dan ook in slechte aarde. Hij noemde de tweet „waarlijk walgelijk, diep beledigend” en „heel idioot.” Hij zei dat de Chinese regering zich diep moest schamen.

Lees ook: Het ‘Abu Ghraib-moment’ van Australië in Afghanistan

Nieuw dieptepunt

Zhao’s tweet is een reactie op nieuws eerder deze maand dat Australische elitetroepen tussen 2009 en 2013 vermoedelijk 39 Afghaanse burgers en krijgsgevangenen hebben vermoord, wat neer zou komen op oorlogsmisdaden. De foto lijkt daarbij te verwijzen naar een niet bewezen gerucht dat de Australische special forces ook twee Afghaanse tieners met messen om het leven gebracht zouden hebben.

De tweet markeert een nieuw dieptepunt in de toch al zeer slechte Chinees-Australische betrekkingen. China is vooral boos op Australië omdat Morrisson eerder dit jaar opriep tot een onafhankelijk onderzoek naar de oorsprong van het nieuwe coronavirus. De precieze oorsprong van het virus is nooit opgehelderd. De eerste ziektegevallen waren in China, in de miljoenenstad Wuhan, maar bij Chinese deskundigen is het idee leidend dat het virus op de een of andere manier uit het buitenland afkomstig moet zijn.

Lees ook: Australië richt zijn defensie op ‘het land met vijf letters’

Beijing reageerde op die oproep met hoge invoerheffingen op Australisch rundvlees, gerst, wijn, kolen en katoen. Die heffingen treffen Australië zwaar, want van de gehele Australische export gaat zeker een derde naar China. China is verreweg de grootse handelspartner van Australië.

Verder kwamen Chinezen tot voor kort graag als student of toerist naar Australië. De waarde van vastgoed steeg er lange tijd snel door de enorme vraag van Chinese investeerders. Nu reist er vrijwel niemand meer van China naar Australië. Dat komt vooral door Covid-19, maar ook doordat de Chinese overheid toeristen en studenten ontmoedigt om nog langer voor Australië als bestemming te kiezen. Ze zouden er te maken krijgen met ernstige discriminatie.

Maar de spanningen tussen beide landen zitten dieper. Het draait in de kern om de vraag in hoeverre Australië bereid is zich ondergeschikt te maken aan China, in ruil voor aanzienlijk economisch voordeel. Het antwoord op die vraag lijkt meer en meer dat Canberra dat niet ziet zitten.

In Australië groeit het besef dat China probeert Australië op oneigenlijke wijze binnen de Chinese invloedssfeer te brengen. Canberra stelt dat er sprake is van Chinese inmenging in de Australische politiek, op universiteiten en in de media en liet daar een geheim onderzoek naar verrichten. In 2018 nam het land een strenge veiligheidswet aan om Chinese inmenging in de toekomst te voorkomen.

China ziet die wet als een belediging en vindt dat Australië veel te veel meegaat in door Amerika aangejaagde demonisering van China. Verder moet Australië zijn mond houden over ‘interne’ aangelegenheden als Tibet en Hongkong en mag het zich over de Zuid-Chinese Zee niet tegen China keren, vindt Beijing. China keurt ook af dat Australië het Chinese technologiebedrijf Huawei uitsluit bij de aanleg van een 5G-netwerk in het land. Australië sprak zich eerder deze maand net als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland en Canada uit tegen nieuwe regels die het mogelijk maken voor Hongkongs hoogste leider Carrie Lam om parlementsleden zonder tussenkomst van een rechter te ontslaan. Dat vond China zoals te verwachten een onacceptabele inmenging in zijn interne aangelegenheden.

Ogen uitsteken

Eerder dit jaar kwam Australië ook met een nieuwe defensiestrategie waarin het zich zeer assertief opstelt tegen China. Premier Morrison kondigde in juli aan dat Australië de komende tien jaar drastisch meer geld aan defensie gaat uitgeven: 270 miljard Australische dollar. Het land ging langeafstandsraketten kopen, een antiballistisch raketsysteem en er kwam onderzoek naar de ontwikkeling of aanschaf van hypersonische intercontinentale wapens. Dat alles voor één grote bedreiging van „vijf letters”: China.

De Chinese woordvoerder Zhao Lijian leek maandag van dat alles niet onder de indruk. Sterker: hij ging naast zijn eerdere tweet nog een stapje verder en waarschuwde dat de landen moesten oppassen dat China ze de ogen niet zou uitsteken.