Opinie

Baudet is verworden tot een volbloed revolutionair

Stephan Sanders

Het jaar is 1964, een verkiezingsjaar in de Verenigde Staten. Het land is in de ban van één artikel dat niet tot het geheide politieke repertoire behoort. De titel: Het Onbewuste van een Conservatief. Er is een peiling gehouden onder Amerikaanse psychiaters, om te beoordelen of Barry Goldwater, de Republikeinse uitdager van Lyndon B. Johnson, wel de geestelijke gesteldheid bezit om president van Amerika te worden.

Die psychiaters hadden Goldwater niet zelf onderzocht, maar hun diagnoses waren alarmerend genoeg. Tien jaar later deed de Amerikaanse Vereniging van Psychiaters een richtlijn uitgaan, die bekend werd als de ‘Goldwater rule’: daarin werd het verboden om een diagnose op afstand te stellen over publieke figuren.

‘Het onbewuste van een conservatief’: het blijft een goede titel, ook voor Thierry Baudet, al lijkt het mij dat de man inmiddels is verworden tot een volbloed revolutionair.

Ik ben een leek, geen psychiater, en vooralsnog is Baudet een politicus en geen patiënt. Maar soms is het als gewone buitenstaander ondoenlijk de olifant in de kamer niet op te merken. In dit geval heet die olifant de ‘narcistische persoonlijkheidsstoornis’. Dat is niet iets om luchtig of lacherig over te doen. Zo’n stoornis laat zich vaak pas achteraf goed vaststellen, als de sociale ravage is aangericht, en de benadeelde collega’s, kennissen en vrienden zich vertwijfeld afvragen: ‘Hoe hebben we het zolang kunnen pikken?’

Bas Heijne schreef in NRC over de deconfiture van Baudet, en stelde dat het niet zozeer zijn extreem-rechtse opvattingen waren die hem de das om hadden gedaan, maar de coronacrisis „die het zwaartepunt weer heeft verlegd naar verantwoordelijk bestuur, geloof in de instituties, vertrouwen in de wetenschap en experts”.

Op al die genoemde punten blinkt Baudet bepaald niet uit, maar een ding kan hij goed: aandacht genereren. Uitgaande van die vermeende ‘narcistische persoonlijkheidsstoornis’ betekenen de coronalockdowns ook een hoogst persoonlijke ramp voor de politicus. Hij kon niet meer voor zalen oreren, het daverend applaus lekte langzaam uit zijn oren weg, zijn grootheid werd niet langer weerspiegeld in de ogen van de trouwe, vaak jonge aanhang, die zocht naar houvast, mentorschap, vergezichten.

Narcisten ontsporen razendsnel wanneer zo hun dagelijkse portie aandacht ontberen. They need their daily fix.

Eerder schreef ik dat de lockdowns eenkennigheid in de hand werken, en de mens in zichzelf opsluiten. Soms kan het niet anders, maar vergeet niet dat een gesloten wereld zonder zalen, spreekgestoelten en cafés voor een serieuze narcist de doodsteek betekent. Hij wordt niet meer gezien. Door corona verdwijnt het spiegelende publiek. In die verbroken weerspiegeling verdwijnt de narcist zelf. Het wak in het ijs. Hij verzuipt.

Stephan Sanders schrijft elke maandag op deze plek een column.