Necrologie

De ‘vader van de Iraanse bom’ is geliquideerd

Mohsen Fakhrizadeh De Iraanse kernfysicus stond aan het hoofd van een geheim project. Volgens inlichtingendiensten zou hij zich hebben beziggehouden met de constructie van kernwapens.

De weg in Absad, een stadje ten oosten van de Iraanse hoofdstad Teheran, waar Fakhrizadeh werd geliquideerd, 27 november 2020.
De weg in Absad, een stadje ten oosten van de Iraanse hoofdstad Teheran, waar Fakhrizadeh werd geliquideerd, 27 november 2020. Foto Fars News Agency/AP

De prominente Iraanse kernfysicus Mohsen Fakhrizadeh (62) is vrijdag bij een aanslag in de buurt van Teheran om het leven gekomen. Dit hebben de Iraanse autoriteiten bevestigd. Hij stond jaren aan het hoofd van een geheim programma, waarvan westerse inlichtingendiensten aannemen dat het was gericht op de constructie van kernwapens. Daarom werd hij door diplomaten wel aangeduid als ‘de vader van de Iraanse bom’, al ontbreken bewijzen dat Iran hierover beschikt.

Mohsen Fakhrizadeh bekleedde een generaalsrang binnen de Revolutionaire Garde en was tevens hoogleraar natuurkunde aan de Imam Hossein-universiteit in Teheran.

Foto Official Khamenei website/ West Asia News Agency/ Reuters

Ondanks de strikte beveiliging die hij genoot, valt Fakhrizadeh zo alsnog hetzelfde lot ten deel als sommige van zijn collega’s.

Tussen 2010 en 2012 werden ook al vier vooraanstaande Iraanse nucleaire experts in eigen land vermoord. Een vijfde raakte zwaar gewond. Iran wees destijds met de beschuldigende vinger naar aartsvijand Israël, dat de Iraanse nucleaire activiteiten altijd met grote argwaan heeft gevolgd. Ook doet de aanslag denken aan de liquidatie van begin dit jaar door de Verenigde Staten van generaal Qassem Soleimani, een andere Iraniër wiens activiteiten bij velen in het buitenland in slechte aarde vielen.

Explosieven en geweren

De kernfysicus en lijfwachten werden vrijdag onderweg in de auto aangevallen en zouden zijn belaagd met explosieven en machinegeweren. Eenmaal in het ziekenhuis bleek Fakhrizadeh niet te redden.

Fakhrizadeh was omgeven met een waas van geheimzinnigheid. Tot voor een paar jaar terug was er in het openbaar zelfs geen foto van hem beschikbaar. Hij bekleedde een generaalsrang binnen de Revolutionaire Garde en was tevens hoogleraar natuurkunde aan de Imam Hossein-universiteit in Teheran. Al in 1988 werd hij hoofd van het Natuurkundig Onderzoekscentrum. Over zijn privéleven is weinig bekend.

Voor Israël was hij in elk geval geen onbekende. Tijdens een briefing voor journalisten in 2018 over het gevaar van de vermeende Iraanse nucleaire plannen noemde premier Benjamin Netanyahu Fakhrizadeh zelfs uitdrukkelijk. „Herinner die naam”, hield hij zijn gehoor voor. De Israëlische regering onthield zich vrijdag van commentaar.

‘Vreedzame doeleinden’

Iran heeft altijd ten stelligste ontkend dat het naar kernwapens streeft en houdt vol dat zijn nucleaire programma slechts voor vreedzame doeleinden is. Voor zover bekend, beschikt het land ook niet over een nucleair wapen. Maar in de jaren voor 2003 bestond er wel een militair getint nucleair programma onder leiding van Fakhrizadeh. Ook het Internationaal Atoomenergie Agentschap in Wenen waarschuwde dat dit „activiteiten uitvoerde die relevant waren voor de ontwikkeling van een nucleair explosief mechanisme”. Het zou echter in 2003 zijn gestaakt.

De vijanden van Iran, voorop Israël maar ook landen als de Verenigde Staten en Saoedi-Arabië, hebben het Iraanse nucleaire programma echter ook nadien nooit vertrouwd. Zij vrezen dat Iran wel degelijk uit is op kernwapens.

De Iraanse autoriteiten zwoeren vrijdag bij monde van een adviseur van de opperste geestelijk leider, ayotollah Ali Khamenei, wraak tegen de daders, die door de autoriteiten werden omschreven als terroristen.

Lees ook: Brand verwoest nucleaire installatie Iran