Extra vrije week rond Kerst kan even lucht bieden

Besmettingen Deskundigen adviseren de scholen een week extra te sluiten, het liefst al in december. Dat is beter voor de Kerstdagen.

Uit de laatste RIVM-cijfers bleek deze week dat de coronabesmettingen vooral oplopen onder scholieren op de middelbare school.
Uit de laatste RIVM-cijfers bleek deze week dat de coronabesmettingen vooral oplopen onder scholieren op de middelbare school. Foto Evert Elzinga

Het was een moeilijk dilemma voor minister Arie Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs, ChristenUnie). Afgelopen week hoorde hij eerst over diverse onderzoeken over de achterstanden in het onderwijs, met name veroorzaakt door de sluiting van de scholen tijdens de eerste lockdown: de kennis van leerlingen ligt achter ten opzichte van voorgaande jaren, met name onder kwetsbare kinderen. En daarna kreeg Slob de laatste RIVM-cijfers, waaruit bleek dat de besmettingen vooral oplopen onder scholieren op de middelbare school. „We weten: als we de scholen dichtdoen heeft dat gevolgen voor de achterstanden maar we moeten ook die besmettingen serieus nemen.”

Slob ziet de bui al hangen: de scholen dreigen weer te worden gesloten. De afgelopen maanden vond het kabinet het onderwijs te belangrijk om ook nog maar over een sluiting van de scholen na te denken. Maar afgelopen week is er iets veranderd: het OMT adviseerde het kabinet er serieus over na te denken om de kerstvakanties een week langer te laten duren – wat de facto een sluiting van de scholen is. En minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) wees dat niet direct af. Ja, het is alleen een optie „als het echt niet anders kan”. De Jonge wees op de herfstvakantie. „Dat heeft gewerkt.”

De afgelopen week kwamen er steeds sterkere aanwijzingen dat de herfstvakantie een belangrijke rol heeft gespeeld in het terugdringen van de coronabesmettingen tijdens de tweede golf. De herstvakantie viel min of meer samen met de invoering van de gedeeltelijke lockdown: het was eind oktober daardoor moeilijk te zeggen of het de vakantie of de lockdown was die effect had.

Besmettingen onder 13- tot 17-jarigen

Nu de daling is gestokt, blijkt uit bron- en contactonderzoek van de GGD’s dat er meer besmettingen plaatsvinden op scholen en kinderdagverblijven. Ongeveer 8,5 procent van de getraceerde besmettingen was op een school of kinderdagverblijf. Een derde van die besmettingen ging het om een leraar, de helft was middelbare scholier. Dat zie je ook terug in de cijfers van het RIVM: de besmettingen in de leeftijdscategorie 13 tot en met 17 jaar neemt het hardst toe.

Dat sluit ook aan bij eerdere berekeningen van het RIVM, van eind oktober. Daaruit bleek dat het sluiten van middelbare en basisscholen de R met ongeveer 0,1 naar beneden kan duwen; er zijn weinig maatregelen die het kabinet nog heeft die een soortgelijk effect hebben. Het sluiten van de scholen heeft met name een effect op besmettingen onder (oudere) tieners en onder ouders van basisschoolscholieren: zij gaan minder snel naar werk en blijven thuis om op de kinderen te passen.

Week extra voor of na vakantie

In het laatste advies raadt het OMT daarom aan om toch weer eens naar het sluiten van de scholen te kijken. Vaak wordt gesproken over het verlengen van de schoolvakanties, maar het OMT heeft het nadrukkelijk ook over het ‘eerder laten aanvangen’ van de kerstvakantie: die zou dan een week eerder beginnen. Het voordeel daarvan zou zijn dat het aantal besmettingen eerder omlaag wordt gebracht. Dat neemt wat druk op de ziekenhuizen weg tijdens de kerstdagen – want dan is de bezetting in de ziekenhuizen normaal gesproken ook wat lager.

Lees ook: Beperkte lockdown mogelijk tot in januari

Een ander voordeel is dat de besmettingsgraad tijdens Kerst al wat lager is, als families elkaar op zullen zoeken – ook het OMT gaat ervan uit dat mensen elkaar hoe dan ook wel zullen opzoeken. Hoe minder mensen er op dat moment besmet zijn, hoe minder mensen er tijdens de kerstdagen besmet kunnen raken.

Minister Slob heeft nog een andere oplossing, zei hij afgelopen week in de Kamer: hij wil zo snel mogelijk een pilot van sneltests op scholen, bijvoorbeeld door bij de voordeur alle leerlingen te testen en zo de brandhaarden op scholen uit te trappen. In de Kamer gaan er stemmen op om die proeffase gewoon over te slaan. Kamerlid Paul van Meenen (D66): „Als die testen er zijn, laten we het dan gewoon doen.”