Spanje en Duitsland pakken ‘het grote prikken’ snel en voortvarend aan

Vaccinatieprogramma’s Duitsland en Spanje zijn een stuk verder dan Nederland als het om vaccinatieprogramma’s tegen corona gaat. Spanje wil in januari beginnen en in drie maanden tijd miljoenen mensen vaccineren. Duitsland wil in december al kunnen beginnen met prikken en heeft reeds massapriklocaties aangewezen.

De vraag naar vriezers die vaccins kunnen koelen tot min 70 graden is in Duitsland groter dan leveranciers aankunnen.
De vraag naar vriezers die vaccins kunnen koelen tot min 70 graden is in Duitsland groter dan leveranciers aankunnen. Foto Kai Pfaffenbach/Reuters

Nederland wil stapsgewijs gaan vaccineren, via „bestaande” zorgstructuren en „vertrouwde locaties”, schreef minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid afgelopen vrijdag in een Kamerbrief. Volgens het RIVM kan er op zijn vroegst pas in het voorjaar van komend jaar begonnen worden met het omvangrijke vaccinatieprogramma. Dat zou dan zeker een jaar kunnen gaan duren. In andere Europese landen, gaat dat anders. Duitsland en Spanje pakken het vaccineren tegen corona bijvoorbeeld voortvarender aan en willen sneller beginnen.

Duitsland – vaccineren in sneltreinvaart

Berlijn | In Duitsland is het materiaal besteld, zijn de priklocaties aangewezen en is er al proefgedraaid. Dat wil niet zeggen dat Duitsland alles onder controle heeft.

Half december moet in Duitsland ‘het grote prikken’ kunnen beginnen. Als er dan coronavaccins toegelaten en beschikbaar zijn, maar de organisatie voor het massale inenten is nog niet op orde, dan valt dat niet uit te leggen aan de bevolking, zei minister van Gezondheid Jens Spahn dit weekeinde.

In verschillende Duitse deelstaten zijn al locaties aangewezen. Er is materiaal besteld (vaccins, naalden, beschermende schorten) en er zijn nationale aanbevelingen voor wie er als eersten in aanmerking komen (kwetsbare en oudere mensen, daarna zorgpersoneel ).

Lees ook: Hoe coronawet in Duitsland als nazi-wet wordt afgeschilderd

In de stad Ulm heeft het Rode Kruis afgelopen weekeinde zelfs al proefgedraaid – zonder vaccin, maar om te onderzoeken of men per uur 120 mensen kan inenten. De vaccinatiecampagne zal in Duitsland, met 82 miljoen inwoners, een enorme logistieke operatie worden die naar verwachting meer dan een half jaar zal duren. Voor er groepsimmuniteit kan ontstaan moet zo’n twee derde van de bevolking gevaccineerd zijn of immuniteit hebben opgebouwd door eerdere besmetting met het virus.

In Duitsland zorgt de nationale regering voor het vaccin, de zestien deelstaten zijn verantwoordelijk voor de vaccinatie. In de meeste deelstaten is de aanpak erop gericht eerst grote vaccinatiecentra in te richten. Zo heeft Berlijn onder meer een wielerstadion, een jaarbeursgebouw en twee voormalige vliegvelden als priklocatie aangewezen. Op de zes Berlijnse locaties moeten straks dagelijks bij elkaar 20.000 mensen ingeënt kunnen worden.

Voor het vaccineren van mensen die in verzorgingshuizen wonen of hun huis niet uit kunnen, komen er mobiele vaccinatieteams. Als de grote vaccinatiecentra eenmaal draaien, wil men ook kleinere oprichten – groter in aantal en verspreid over het land, zodat mensen niet te ver hoeven reizen voor hun prik.

Een groot probleem dreigt zich voor te doen bij het vinden van voldoende artsen en ander personeel. De GGD’s hebben hun handen vol aan het contactonderzoek, huisartsen kunnen niet zomaar hun praktijk in de steek laten en aan verpleegkundigen is al jaren een groot tekort.

De vraag naar vriezers is voorlopig groter dan de leveranciers aankunnen

In sommige deelstaten zijn gepensioneerde artsen opgeroepen te komen helpen. Naar verwachting zal het leger, dat ook al bijspringt bij het contactonderzoek van de GGD’s, eveneens worden ingeschakeld.

Een ander probleem is dat het vaccin van BioNtech en Pfizer bewaard moet worden bij een temperatuur van minus 70 graden. De vraag naar vriezers is voorlopig groter dan de leveranciers aankunnen.

De Duitse autoriteiten hebben herhaaldelijk verzekerd dat er van een vaccinatieplicht geen sprake zal zijn. Mensen die in aanmerking komen voor een vaccinatie, krijgen een uitnodiging. De bedoeling is dat ze in een vaccinatiecentrum in een gesprek van drie minuten geïnformeerd worden over het vaccin. Ze kunnen dan alsnog besluiten af te zien van de inenting. Loopt de hele operatie zoals gepland en is de eerste grote toestroom van mensen die gevaccineerd willen worden verwerkt, dan zal de vaccinatie geleidelijk overgenomen worden door de huisartsenpraktijken, die van oudsher ook zorgen voor de griepprik.

Spanje – 13.000 vaccinatieposten

Madrid | Spanje maakt gebruik van een bestaand ‘distributienetwerk’ dat ook werd ingezet voor de griepprikcampagne in maart. Zorgexperts dringen wel aan op extra personeel en middelen,

De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft zondag bekendgemaakt dat het Zuid-Europese land in januari zal beginnen met de vaccinatie tegen het coronavirus. Hij verwacht dat aan het einde van het eerste trimester „een substantieel deel van de bevolking” ingeënt zal zijn. De vaccinaties zullen op dertienduizend punten verspreid over heel Spanje worden gegeven. Daarbij wordt hetzelfde logistieke netwerk van drieduizend gezondheidscentra en tienduizend consultatiebureau’s gebruikt dat jaarlijks wordt ingezet bij de griepprik. Dit jaar kregen 14 van de in totaal 47 miljoen Spanjaarden in een tijdsbestek van acht weken een prik tegen de griep.

Volgens de sociaal-democraat Sánchez is het nationale gezondheidsstelsel voldoende voorbereid voor het grootscheepse vaccinatieprogramma, dat ertoe moet leiden dat een groot deel van de bevolking immuun wordt voor het virus. Eerst zullen zorgverleners en ouderen een prik krijgen. Ook krijgen chronisch zieken en mensen die een verhoogd risico lopen voorrang. Daarna volgt stapsgewijs de rest van de bevolking.

Spanje wil het zelfde distributienetwerk gebruiken voor de coronavaccinaties als het eerder inzette voor de griepprik, in maart dit jaar. Foto Luis Tejido/EPA/

Verschillende organisaties uit de Spaanse zorg bevestigen dat het land voldoende ervaring heeft met vaccineren, maar dringen er bij de regering wel op aan zo snel mogelijk extra personeel en middelen vrij te maken om het plan te kunnen laten slagen. „Bij vaccineren komt heel veel meer kijken dan slechts het zetten van een injectie”, zei Salvador Tranche, voorzitter van de Spaanse zorgvereniging Semfyc tegen dagblad El País. „Alles moet nauwkeurig geregistreerd en worden vastgelegd. Daarnaast moeten mensen na hun vaccinatie worden gecontroleerd op eventuele bijwerkingen.”

Dit jaar zullen we Kerstmis op gepaste afstand van onze naasten moeten vieren zonder dat we elkaar omhelzen

Sánchez liet via een televisietoespraak weten dat van de 1,2 miljard doses die de Europese Unie reeds heeft besteld 10 procent naar Spanje gaat. Spanje is met ruim 1,5 miljoen bevestigde besmettingen en 42.000 doden één van de zwaarst getroffen landen van Europa. Het land lag van 15 maart tot medio mei vrijwel volledig stil door een nationale lockdown, waarna het virus weer onder controle kon worden gebracht. Na de zomer verspreidde een tweede golf zich over Spanje. De maatregelen verschillen nu per regio.

Sánchez drukte de Spanjaarden op het hart voorlopig nog zeer voorzichtig te zijn. Zo stelde hij dat Kerstmis 2020 zeker anders zal zijn dan in voorgaande jaren. „Dit jaar zullen we het op gepaste afstand van onze naasten moeten vieren zonder dat we elkaar omhelzen”, aldus Sánchez. „Het voorkomen van een derde golf van besmettingen heeft prioriteit.” Volgens de premier sorteren de huidige maatregelen voldoende effect om het coronavirus opnieuw onder controle te krijgen.

Volgens de laatste cijfers ligt het aantal besmettingen in heel Spanje nu onder de 400 per 100.000 inwoners (gemeten over de laatste veertien dagen), terwijl de piek van de tweede golf (op 4 november) 529 gevallen was. De verschillen per regio zijn nog wel groot. Zo bedraagt het aantal besmettingen in Castillië en León 769, terwijl het er op de Canarische Eilanden zo’n tachtig zijn.