Kabinet wijst voor ‘onbedoelde Amerikanen’ niet meer alleen naar de banken

Debat Tweede Kamer Den Haag wil met de VS praten over een oplossing voor burgers die een fiscale aanslag krijgen om hun Amerikaanse nationaliteit.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën in het gebouw van de Tweede Kamer
Minister Wopke Hoekstra van Financiën in het gebouw van de Tweede Kamer Foto BART MAAT/ANP

De Nederlandse overheid trekt de regie naar zich toe met betrekking tot de problemen van ‘onbedoelde Amerikanen’. Dat zegden minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en staatssecretaris Hans Vijlbrief (D66) dinsdag toe in de Tweede Kamer.

De Nederlandse regering gaat in gesprek met de Amerikaanse overheid over de belastingheffing waar de ongewenste Amerikanen het slachtoffer van zijn, zowel bilateraal als samen met de andere Europese lidstaten. Ook wordt er gekeken of er in het internationale samenwerkingsverband OESO kan worden afgesproken dat belastingheffing op basis van iemands nationaliteit onwenselijk is. De Verenigde Staten zijn, behalve Eritrea, het enige land dat op deze manier belasting heft.

De ruime Amerikaanse belastingheffing brengt in Nederland zo’n 46.000 onbedoelde Amerikanen in de problemen. Dat zijn Nederlandse burgers die vanwege geboorte in de VS, of door een Amerikaanse ouder, door de Amerikaanse overheid worden gezien als Amerikaans en daardoor ook als belastingplichtig. De groep die hieraan meewerkt wordt soms dubbel belast en betaalt hoge accountantskosten. Mensen die niet willen meewerken zijn veel geld kwijt om hun Amerikaanse nationaliteit in te leveren of raken zelfs hun bankrekening kwijt. Hoekstra zei in het debat dat dit bij dertien mensen al gebeurd is – volgens belangengroepen dreigt dit nog voor tientallen anderen.

‘Bloeden stoppen’

Omdat het, zoals Vijlbrief zei, „vrij moeilijk is om de Amerikanen in beweging te krijgen over hoe zij belasting heffen”, zegden de twee bewindslieden toe om ook op andere manieren te kijken hoe de situatie van de onbedoelde Amerikanen kan worden verlicht. „Laten we het bloeden stoppen”, aldus Hoekstra.

Dat ‘bloeden’ geldt voor de onbedoelde Amerikanen die hun Nederlandse bankrekening kwijt raken. Hoekstra erkende dat dit zeer onwenselijk is, omdat zonder rekening er geen salaris kan worden ontvangen of rekeningen kunnen worden betaald.

De afsluitingen zijn het gevolg van nog een andere Amerikaanse wet, de Foreign Assets Tax Compliance Act (FATCA). Daarin verplichten de VS internationale banken om de gegevens van alle ‘Amerikanen’ in hun klantenbestand door te geven aan de Amerikaanse belastingdienst. Als de banken daar niet aan voldoen, kunnen ze boetes krijgen of worden uitgesloten van het internationale financiële systeem.

Hoewel er nog nooit sancties zijn opgelegd, nemen Nederlandse banken wel afscheid van klanten die weigeren mee te werken met de Amerikaanse belastingheffing. Hoekstra en Vijlbrief zegden toe om samen met bankenkoepel NVB te onderzoeken of het mogelijk is om in dit verband aan te sluiten bij de Duitse banken. Die schrappen geen bankrekeningen als de banken zelf het idee hebben dat ze voldoende moeite hebben gedaan om de klant in beweging te krijgen.

Luister hier naar de podcast NRC Vandaag: Niet meer kunnen pinnen omdat je wieg in de VS stond

Hoekstra gaf wel aan dat dit waarschijnlijk nog niet voldoende is om de Nederlandse banken „voldoende comfort” te bieden om daadwerkelijk te stoppen met het afsluiten van rekeningen. Daarom wil hij aan de Amerikanen vragen of ze deze ‘Duitse route’ daadwerkelijk goedkeuren.

Los van de zekerheid voor banken zei Hoekstra dat het sowieso niet zo moet zijn dat mensen die niet meewerken aan de Amerikaanse belastingheffing, hun recht op een basisbetaalrekening verliezen. Dat is een rekening met alleen basale betaalfuncties, waar iedereen in de EU recht op heeft. Waarom er dan nu toch van zeker dertien onbedoelde Amerikanen rekeningen zijn opgeheven, kon Hoekstra echter niet zeggen. Kamerlid Steven van Weyenburg (D66) suggereerde dat dit mogelijk ermee te maken heeft dat banken de weigering van de onbedoelde Amerikanen interpreteren als belastingontduiking, op grond waarvan hun een basisbetaalrekening kan worden geweigerd. De minister zei dat als dit juist is, belastingontwijking een onterechte kwalificatie is. Hij zegde toe deze „kafkaëske” situatie te zullen bespreken met de NVB.

Belangengroep American Overseas zegt in een reactie er blij mee te zijn dat er politieke erkenning is voor hun situatie. „Dit treft keurig belasting betalende Nederlanders met ingrijpende gevolgen.” De groep twijfelt echter of de Amerikanen in beweging te krijgen zijn. „Wacht daar niet op. Nederland moet kijken wat het zelf kan doen.”

Correctie 24 november: In een eerdere versie van dit artikel stond dat het om mensen met een Amerikaans paspoort gaat. Dit is niet juist: niet alle gedupeerden hebben zo’n paspoort. Het is veranderd in: mensen met de Amerikaanse nationaliteit.