Alicia Vikander (in roze shirt) is een van de vier actrices die Gloria Steinem speelt in ‘The Glorias’.

Foto Dan McFadden / LD Entertainment

Interview

Julie Taymor over Gloria Steinem: ‘Je wordt niet als rolmodel geboren’

Interview | Julie Taymor In de eerste biopic over het feministische icoon Gloria Steinem wordt ze gespeeld door maar liefst vier actrices.

‘Hoe wist je dat ik vaak gesprekken voer met jongere versies van mezelf?”, vroeg Gloria Steinem aan regisseur Julie Taymor (bekend van theatrale en onconventionele films als Titus, Frida en Across the Universe) toen die haar het scenario liet lezen van The Glorias. In deze eerste biopic van het feministische icoon, en losjes gebaseerd op haar autobiografie My Life on the Road, wordt Steinem gespeeld door maar liefst vier actrices (onder wie Alicia Vikander en Julianne Moore).

Deze vier ‘Glorias’ zitten gedurende de film op gezette tijden bij elkaar in de bus en reflecteren zo op het leven van schrijver, journalist, oprichter van het illustere feministische tijdschrift Ms. Zo reizen we met de grootmoeder van het moderne feminisme van de jaren zestig tot nu, dwars door de Tweede Feministische Golf tot aan de Women’s March on Washington in 2017, kort na de verkiezing van Donald Trump, om een stem te laten horen voor gelijke rechten voor vrouwen, mensen van kleur, minderheden en immigranten. Taymors antwoord was kort: „Dat wist ik niet.” Maar ze verklaart het in een telefoongesprek kort voor de Nederlandse release van haar film als „een van die bijzondere dingen die kunst kan doen om je dichter bij de waarheid te brengen”.

Niet bijzonder filmisch

De beide vrouwen kenden elkaar slechts oppervlakkig. Steinem was een fan van Taymors theaterwerk, in het bijzonder haar Broadway-versie van The Lion King. En Taymor wist natuurlijk wie Steinem was, niet in de minste plaats omdat haar moeder Betty Taymor haar had gekend. En toen duwde iemand haar die autobiografie in handen. „Het boek was niet bijzonder filmisch”, herinnert Taymor zich. „Maar het was zo’n belangrijk onderwerp. Hoeveel films zijn er gemaakt over vrouwen, over feminisme?”

Wat Taymor het meeste aansprak was hoe Steinem zich ondanks haar verlegenheid wist te ontwikkelen. „Iemand wordt niet als rolmodel of begenadigd spreker geboren. Daar is levenservaring voor nodig. Maar ik wilde ook laten zien dat iemand zich alleen maar kan ontplooien in de context van anderen. Dat geldt voor grote en voor bescheiden levens. Bovendien was er nog een heel stuk vergeten geschiedenis. De rol van Afro-Amerikaanse vrouwen in de Tweede Feministische Golf: Dorothy Pitman Hughes, Flo Kennedy. Mijn film gaat over hoe Gloria dankzij al die Gloria’s om haar heen tot Gloria werd.”

Taymor speelt daarvoor met wat ze noemt „drie realiteitslagen”: „Het gewone drama, de biografische gebeurtenissen – dan maak ik gebruik van archiefmateriaal – en dan is er nog wat ik noem de ‘innerlijke roadmovie’, daar komen de scènes in de bus en andere meer theatrale scènes kijken.”

The Glorias eindigt op een kruispunt in de geschiedenis: de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016. Het geeft de film ook een onverwachte urgentie mee, denkt Taymor: „Tijdens Women’s March in Washington hield Gloria een inmiddels klassieke speech. Daarin zegt ze iets heel cruciaals: niet ‘I, the President’, maar: ‘We the People’. Feminisme is altijd een ‘grassroots’-beweging geweest, een revolutie van onderop. Denk maar terug aan het begin van de film, waarin de jonge Gloria naar India reist en daar kennismaakt met sociale activisme van Gandhi en het fenomeen van de ‘gesprekscirkels’, waarin verhalen werden gedeeld en op een andere manier dan via politieke, patriarchale macht consensus werd gevonden. Die gesprekscirkels zijn een inspiratie die de film verder wil dragen.”

Gloria Steinem is altijd positief, concludeert Taymor tot slot. Het zijn turbulente, instabiele tijden, maar „zoals het er nu uitziet krijgen we voor het eerst in onze geschiedenis een vrouwelijke vicepresident. Dat wil zeggen, als Trump er niet in slaagt om zijn coup voort te zetten. Dit is een historisch moment. Maar ik hou van dat moment in Washington als ze zegt: ‘Het beste van ouder worden is dat je je kunt herinneren dat vroeger alles slechter was.’ Gloria is iemand die altijd naar de ‘upside van de downside’, naar de positieve keerzijde van de dingen kijkt.”