Beeld uit animatiefilm ‘Wolfwalkers’.

Interview

De magische wereld van Cartoon Saloon

Interview | Tomm Moore en Ross Stewart Animatiestudio Cartoon Saloon in het Ierse Kilkenny wordt in één adem genoemd met studio Pixar. In hun nieuwe film veranderen Ieren in wolven.

Als de pandemie nog even aanhoudt, hoeven ze dit voorjaar misschien niet te lobbyen in Los Angeles als hun animatiefilm Wolfwalkers weer eens een Oscarnominatie krijgt. Want dat moet toch een beetje routine voor ze worden, suggereer ik. „Ja, bah”, grinnikt Tomm Moore, een bebaarde man met de arm vol Keltische tatoeages. „Al die diners en champagne.” Co-regisseur Ross Stewart: „Hangen met beroemdheden, zo vervelend voor een animator.”

Moore en Stewart behoren tot de kerngroep van Cartoon Saloon, de animatiestudio in het Ierse stadje Kilkenny die inmiddels in één adem wordt genoemd met studio Pixar en het Japanse Ghibli. Ze maken animatiefilms voor een groot publiek die ook artistiek interessant zijn. Hun eerste drie speelfilms kregen elk een Oscarnominatie, en talloze andere prijzen: The Secret of Kells (2009), Song of the Sea (2014) en The Breadwinner (2017). Is die laatste film een survivalverhaal in Afghanistan onder de Taliban, normaliter spelen Cartoon Saloon-films zich af in een half historisch, half mythologisch Ierland waar realiteit, verhaal en droom door elkaar lopen.

Een land van magische bomen en fabeldieren: ditmaal wolfwalkers. Dat verwijst naar een lokale legende over Ieren die tijdens hun slaap in wolven veranderen, een vloek omdat hun voorouders zich niet tot het christendom lieten bekeren. Moore: „Ze worden ’s nachts geen monsters of weerwolven, maar gewoon, wolven. Een soort astrale projecties: het mensenlichaam blijft in bed achter. Raakt de wolf gewond, dan raakt dat mensenlichaam ook gewond.”

Wolvenjagers

Wolfwalkers speelt rond 1650, als een Engelse Lord Protector – de protestantse dictator Oliver Cromwell, zeg maar – heerst over het stadje Kilkenny. Hij streeft naar uitroeiing van de laatste wolvenroedel in het bos. Vader Bill Goodfellowe is wolvenjager, zijn dochter Robyn, een tomboy, wil in zijn voetsporen treden. Tot zij in het bos de roodharige Mebh MacTire ontmoet, die de wolven commandeert. Mebh is de laatste wolfwalker. Jager en prooi worden vriendinnen.

Wolfwalkers is verrassend, ontroerend en opmerkelijk gestileerd: een traktatie zoals je inmiddels zo’n beetje verwacht van Cartoon Saloon. Coregisseurs Tomm Moore en Ross Stewart, die ik spreek via Zoom, kennen elkaar van de lagere school in Kilkenny. Ze doorliepen beiden de animatieopleiding van Ballyfermot College te Dublin. Moore: „Toen ik afstudeerde als animator had studio Pixar met Toy Story net alles veranderd. Handanimatie was gedoemd, je kon jezelf maar beter snel omscholen want alleen in 3D-computeranimatie en gamedesign was nog werk. Maar wij droomden in de kroeg al jaren over een handgetekende speelfilm of een tv-serie. Dus trok een handvol ‘merry men’ zich terug in Kilkenny om die film gewoon te maken. En ook wat ‘merry woman’.”

The Secret of Kells – een magische ‘heroes journey’ van de jonge monnik Brendan in een negende-eeuws Ierland, geplunderd door Vikingen – werd in 2009 een eclatant succes, inclusief een Oscarnominatie. Kopers klopten aan de deur, maar Cartoon Saloon besloot ook het lichte, ontroerende Song of the Sea – over verlies, irritante zusjes en fabeldieren, ‘selkies’ – onafhankelijk te maken, al betekende dat extra reclamewerk en meer schulden. Nu behoort de studio tot de gevestigde orde in de animatiewereld.

Moore en Stewart werkten zeven jaar lang aan Wolkwalkers. In het derde jaar lag het visuele plan vast, toen de trailer voor financiers werd gemaakt. Moore: „Onze eerste film, The Secret of Kells, werd geïnspireerd door de middeleeuwse esthetiek van glas-in-loodramen en de versieringen van het Book of Kells. Wolfwalkers speelt in 1650, de visuele invloeden zijn meer divers. Blokprinten in de stad, in het bos is de stijl losser en schilderachtig. De grot van de wolfwalkers is gebaseerd op Pictische archeologie, dat moet millennia oud voelen.”

Volgens Moore heeft Cartoon Saloon in tien jaar grote stappen gezet. „Indertijd waren we dappere twintigers, nu kunnen we veel meer: bewegende camera’s, geanimeerde achtergronden. Bij Wolfwalkers spelen we meer met perspectief. Wolfwalkers heeft twee aparte werelden met een eigen stijl en dimensies; stad en bos.”

Ross Stewart: „We splitsten ons op in twee teams. Team één ontwierp de stad als een kooi, gevangenis of geometrisch patroon dat de mens controleert. Team twee deed het bos, waar je wild en vrij kunt zijn. Daar zijn de lijnen krabbelig, is de stijl ruw en kleurrijk, met gewone diepte. De stad is grauw en precies, met scherpe lijnen. Daar persen we het perspectief steeds meer samen als het centrum nadert, het kasteel.”

Lord Protector

Dat kasteel is Piranesi en Escher: daar heerst de Lord Protector. Dat is de titel die de protestantse dictator Oliver Cromwell gebruikte, wiens ‘New Model Army’ in 1652 het opstandige Ierland onderwierp in een bloedige campagne waarbij tienduizenden Ieren van hun land werden verjaagd. Bill en Robyn Goodfellowe zijn Britse kolonisten, Mebh en haar wolven staan voor een ongetemd Ierland.

Hoe zit het met de afkomst van de regisseurs? Stewart: „Van vaderskant stam ik af van Schotse immigranten, aan moederskant is het een en al Murphey.” Moore: „Ik kom uit een zeer katholiek, nationalistisch nest, maar laten we maar niet focussen op de Iers-Engelse haat, dat is zo’n kruis voor dit land. Uiteraard verwijst Lord Protector naar Cromwell, maar hier is hij gewoon een schurk die wolven wil uitroeien. Wolfwalkers is alleen bedoeld als metafoor voor kolonialisme dat een land een nieuwe orde oplegt en de natuur exploiteert en verwoest.”