Recensie

Recensie Theater

Meditatieve performance over diep doorvoelde klimaatcrisis

Theatercollectief De Warme Winkel maakt hun nieuwe voorstelling milieubewust: de spelers gaan op de fiets naar alle speellocaties. Uit dit concept spreekt overtuiging, maar de performance is al te vrijblijvend.

Manuel Boutreur, Vincent Rietveld en Rob Smorenberg in Afscheidstournee van De Warme Winkel.
Manuel Boutreur, Vincent Rietveld en Rob Smorenberg in Afscheidstournee van De Warme Winkel. Foto Sofie Knijff

Een onconventionele vraag na het slotapplaus van Afscheidstournee: heeft iemand misschien een slaapplaats voor de acteurs? Dat verzoek komt niet uit de lucht vallen: de voorstelling wordt klimaatneutraal gemaakt, dus zonder hotelovernachtingen of tourbus. Dat betekent dat de acteurs van theater naar theater fietsen, met het decor in een karretje aan de bagagedrager.

Het is een onderneming die tot de verbeelding spreekt en de kern van de voorstelling vormt. De fietsen staan trots aan de rand van het speelveld en in videobeelden zien we spelers Vincent Rietveld, Rob Smorenberg en technicus Manuel Boutreur het laagland doorkruisen op hun stalen rossen. Tegen een achtergrond van windmolens zoeven ze langs bossen of eten een boterham in de berm.

In de filmbeelden is Rietveld onophoudelijk aan het woord, vooral over zijn aversie tegen consumeerdrang en de vervuilende bezigheden van mensen om hem heen. Nee, het is niet oké om naar Bali te vliegen, briest hij, ook niet als je vegetariër bent. Hij balt zijn vuist naar een automobilist en zelfs een passant met boodschappentas – consument! – moet het ontgelden.

Interview met Vincent Rietveld over op de fiets op tournee gaan

De scènes die volgen, verkennen thema’s die samenhangen met (milieu)bewuster leven en de zoektocht naar zingeving, die overblijft als het consumentisme wegvalt. Dat gebeurt niet allemaal even expliciet. Zo is er een verhaal over de tekening ‘Red Friend’ van de Chinese kunstenaar Lan Ying. Deze schildering van een steen trekt Rietveld over en projecteert het, om de lijnen vervolgens opnieuw over te trekken. Het kunstwerk wordt een kopie, die wordt gekopieerd enzovoort. Uiteindelijk vertelt de acteur, dat de scène al in een eerdere voorstelling te zien was – wat nog een laag van hergebruik toevoegt. Zoals je kleding kunt oppikken in een tweedehandswinkel, zo kun je blijkbaar ook theater recyclen.

Martelaren

Afscheidstournee is de tweede voorstelling die Rietveld, als lid van theatercollectief De Warme Winkel, ‘solo’ maakt in een serie over overbevolking en hoe overbodig je je daardoor kan voelen. De performance is vooral een samenzijn, benadrukt hij; geen product dat af is. De grote bonus: we zijn allemaal even niet aan het consumeren of auto rijden. Uit deze opening spreekt de bevlogenheid, die doorklinkt in het concept van de voorstelling. Het is Rietveld duidelijk menens, maar zijn woede spreekt niet uit de verdere performance. Veel scènes zijn contemplatief van aard, met hier en daar een kwinkslag. Zo doet het publiek mee aan een meditatieoefening, waarbij Rietveld voorgaat in de kunst van het afdwalen. Of er wordt gezongen rond een geïmproviseerd kampvuur, gemaakt van een poncho die over een projector is gedrapeerd.

Het is luchtig theater, waarbij de urgentie op de achtergrond raakt. Het voelt bijna alsof de spelers, als moderne martelaren, onze zonden moeten dragen. Zij fietsen straks weer tachtig kilometer naar de volgende schouwburg, waar de verwarming weer uit zal staan en na afloop geen zacht hotelbed wacht, terwijl wij onze boodschappentassen blijven volladen. En misschien zetten we de stoelverwarming in de auto zelfs nog een tandje hoger, terwijl de spelers zich opmaken voor de barre tocht van Amsterdam naar Rotterdam.