Trumps verzet tegen verlies blijft vruchteloos, maar overtuigt zijn kiezers wel

Nederlaag Rechters, media, partijgenoten en lagere bestuurders laten zich niet overtuigen door Trumps aantijgingen van ‘kiesfraude’. Maar zij zijn ook niet het beoogde publiek van de uitgaande president: dat is zijn electoraat.

Trumps hoofdadvocaat Rudy Giuliani donderdag tijdens de persconferetie over de vermeende kiesfraude.
Trumps hoofdadvocaat Rudy Giuliani donderdag tijdens de persconferetie over de vermeende kiesfraude. Foto Jonathan Ernst/Reuters

In Donald Trumps eigen partij groeit het ongemak over de verwoede pogingen van de president om zijn verkiezingsnederlaag om te toveren in een zege. Ook twee weken na de stembusgang volhardt hij in zijn campagne tegen de officiële uitslagen. Juridisch blijft die strategie vooralsnog vruchteloos, maar ze ondergraaft wel het publieke vertrouwen in de Amerikaanse democratie, waarschuwden ook partijgenoten deze week.

Aanleiding voor die kritiek was onder meer een veelbesproken persconferentie van Trumps hoofdadvocaat Rudy Giuliani. In een broeierig zaaltje stak de New-Yorkse ex-burgemeester donderdag een bijna twee uur durend breed uitwaaierend verhaal af over de „wijdverspreide stemfraude” die 3 november zou hebben plaatsgevonden. Daarbij raakte Giuliani (76) zo verhit dat zijn geverfde haar begon uit te lopen bij de slapen en zweetdruppels donkere sporen trokken over zijn gelaat.

Venezolaanse connectie

Trump heeft moeite om gerenommeerde advocaten te vinden voor zijn juridische ploeg. Toch werd die door Giuliani donderdag voorgesteld als ‘elite strike force team‘. Onder hen was Sydney Powell, die onder meer de online complottheorie uiteenzette dat twee leveranciers van stemcomputers (de bedrijven Dominion en Smartmatic) gekocht werden door „communistisch geld via Cuba, Venezuela en mogelijk ook China”.

Zij zouden in de vroege uurtjes van 4 november duizenden stemmen aan Joe Biden hebben toegeschreven in opdracht van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro en diens voorganger Hugo Chávez – die overigens in 2013 overleed. Smartmatic en Dominion hebben alle beschuldigingen reeds stellig ontkend.

Dit soort wilde persconferenties ondergraven het publieke vertrouwen

Ben Sasse Republikeins senator voor Nebraska

Gevraagd naar bewijs voor deze verstrekkende aantijgingen moest Trumps team het antwoord schuldig blijven. Die vraag is ook „fundamenteel fout”, antwoordde campagne-adviseur Jenna Ellis. De persconferentie, zei ze, was „een openingspleidooi”: in de rechtszaal zal het bewijs volgen. Bij het twee dozijn rechtszaken dat Trump al liet aanspannen, kregen zijn advocaten echter steeds geen voet aan de grond.

‘Land van wetten, niet van tweets’

De meeste media, meerdere partijgenoten en zelfs de rechtse Fox News-presentator Tucker Carlson waren na afloop kritisch over Giuliani’s verdachtmakingen. „Het gaat er niet om wat wordt gezegd op een persconferentie of in een tweet, maar wat de advocaten van de president werkelijk in de rechtbank zeggen”, verklaarde de Republikeinse senator Ben Sasse, uit Nebraska. ,,Dit soort wilde persconferenties ondergraaft het publieke vertrouwen. We zijn een land van wetten, niet van tweets.”

Ook Sasses collega en verklaard Trump-criticus Mitt Romney stelde donderdagavond op Twitter: „Het is moeilijk om een kwalijkere, nog ondemocratische actie in te denken van een zittende Amerikaanse president.” Hij wees erop dat nu Trumps juridische sporen doodlopen, hij „zijn toevlucht zoekt tot het openlijk onder druk zetten van bestuurders op lokaal en staatsniveau om de wil van het volk te ondermijnen en de verkiezingen te verwerpen”.

Lees ook: Republikeinse ontkenning van Trumps nederlaag wordt almaar ongerijmder

Romney doelde daarmee op Trumps pressiecampagne in de richting van de lagere autoriteiten die momenteel de verkiezingsuitslagen officieel vaststellen. Daarmee richt hij zijn pijlen deze week vooral op Michigan, een van de swing states die hij verloor en die uiterlijk maandag zijn uitslag moet hebben vastgesteld. Deze week weigerden twee Republikeinen in de kiesraad van de gemeente Wayne (rond Detroit) aanvankelijk de uitslag te valideren. Na grote ophef hierover bonden ze in. Daags hierna belde Trump persoonlijk met minstens een van beiden.

Helft van zijn kiezers volgt Trump

Voor later deze vrijdag ontbood hij ook de voorzitters van beide kamers van de volksvertegenwoordiging van Michigan op het Witte Huis. Trump hoopte vooraf dat zij, en andere Republikeinen op staatsniveau, bereid zijn de uitslag niet te erkennen vanwege „de kiesfraude”. Als ze onder deze enorme druk zouden zwichten, zal zo’n weigering echter niet lang standhouden. Rechters en Democratische gouverneurs zullen er voor gaan liggen.

Giuliani’s optreden leidde tot enige hilariteit toen zijn haarverf begon uit te lopen. Foto JIM LO SCALZO/EPA

Trumps steeds wildere aantijgingen overtuigen rechters en lagere bestuurders kortom niet. Maar zij zijn waarschijnlijk ook niet Trumps beoogde publiek; dat is zijn electoraat. En dat lijkt er wel vatbaar voor. In een woensdag gepubliceerde Reuters/Ipsos-peiling erkende bijna driekwart van de ondervraagden dat Biden gewonnen heeft. Maar ruim de helft van de Trump-kiezers beschouwt die zege niet als legitiem. Gevraagd naar de ‘rechtmatige’ winnaar, antwoordden zij: Trump.

Lees ook deze analyse van correspondent Bas Blokker over de staat van de Amerikaanse democratie