Wie worden het meest geraakt door het tabaksverbod?

Drie vragen over rookbeleid Het kabinet verbiedt de verkoop van sigaretten in de supermarkt vanaf 2024. Dat moet jongeren weghouden van het roken.

Sigarettenverkoop bij een Jumbo in Vught.
Sigarettenverkoop bij een Jumbo in Vught. Foto Robin Utrecht/Hollandse Hoogte

Vanaf 2024 is het niet meer mogelijk om een pakje sigaretten te halen bij de supermarkt. Na 2030 wil het kabinet de verkoop van sigaretten „verder terugdringen” tot uiteindelijk alleen speciaalzaken nog sigaretten verkopen. Ook tankstations moeten dan bijvoorbeeld stoppen met de verkoop.

1. Waarom neemt het kabinet dit besluit?

Het kabinet wil roken, dat jaarlijks volgens RIVM-cijfers ten minste 19.000 sterfgevallen veroorzaakt, terugdringen. Kinderen moeten opgroeien in een „rook- en tabaksvrije omgeving”. Dat staat in het Nationaal Preventieakkoord, dat staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) in 2018 sloot. In dat akkoord is ook opgenomen dat het aantal verkooppunten van tabak „de komende jaren” wordt verminderd. Omdat kinderen vaak in de supermarkt komen, zegt het kabinet nu, moeten de sigaretten daar in de ban.

Ook op andere manieren wordt de sigarettenverkoop beperkt: sinds dit jaar geldt de verplichting voor supermarkten om tabak uit het zicht te houden in de winkel. Ook hebben sinds oktober alle sigaretten dezelfde groen-bruine verpakking.

2. Hoe belangrijk is de sigarettenverkoop voor de supermarkten?

In 2018 verkochten de supermarkten gezamenlijk meer dan 2 miljard euro aan sigaretten en shag, meldde vakblad Distrifood op basis van cijfers van marktonderzoeker IRI. In dat jaar was de totale supermarktomzet 38,7 miljard euro. Het sigarettenmerk Marlboro (van fabrikant Philip Morris) is in de Nederlandse supermarkten qua omzet het grootste A-merk, met een omzet van 508 miljoen euro in 2019.

Supermarkten zijn tegen het verbod: sigaretten zorgen voor aanloop

In supermarkten wordt ongeveer de helft van het totaal aantal sigaretten verkocht. De supermarktbranche laat al langer weten niets in een verbod te zien. Niet omdat de supermarkten nou zó veel verdienen op een pakje sigaretten: het is bekend dat de marges niet hoog zijn (hoe hoog precies wordt niet gedeeld). Maar de verkoop zorgt wel voor aanloop: wie een pakje haalt, schaft misschien ook nog wel wat andere boodschappen aan.

Vooral de kleine supermarkten en buurtwinkels zullen naar verwachting last hebben van een tabaksverbod. Zij halen maar liefst 13 procent van hun omzet uit tabak, blijkt uit een analyse van administratiekantoor Marshoek, een stuk meer dan grotere winkels. Juist dit soort kleine supermarktjes kunnen de extra aanloop van rokende klanten goed gebruiken.

3. Waar gaat de sigaret nog meer in de ban?

De NS stopte in april dit jaar met de verkoop van sigaretten in de Kiosks. Uiteindelijk moet dat ook voor andere stationswinkels, zoals AKO, gaan gelden. Vanaf 1 oktober zijn alle stations overigens ook rookvrij.

Ook drogisterijketens Kruidvat en Trekpleister, die tot vorig jaar nog sigaretten verkochten, zijn nu tabaksvrij. En Lidl kondigde in 2018 al aan gefaseerd, tot de voorraad op is en uiterlijk in 2022, te stoppen met tabaksverkoop. De andere supers volgen nu ook, al doen zij dat niet vrijwillig.