Dagje-uit-politiek

Christiaan Weijts

Als er één sociaal concept is dat onze volksaard sluitend samenvat, dan is het wel het ‘dagje uit’. Geen taal ter wereld kent zoiets. Wij zien er meteen de rugzakken en de krentenbollen bij, de buggy’s, geïmpregneerde jackjes en het militante voornemen om het dagje op te tillen tot iets vrolijks.

Het dagje is ons droomland. Vandaar dat supermarkten, loterijen en drogisten ons lokken met dagje-uit-munten en -kortingcodes. Nu zijn die dagjes onbereikbaar. En daar ruikt de politiek een kans.

GroenLinks wil ons allemaal vijf gratis treinritten cadeau doen zodra de zon is wedergekeerd. Dit plan – waarmee je in één klap het ov, de horeca, de musea en theaters stimuleert – is afgekeken bij gidsland België. GroenLinks: partij voor de dagjesmens.

Het probleem is dat het geen compléte onzin is. Net als het plan van dezelfde partij voor een startkapitaal voor jongeren van tienduizend euro zit er iets in, zijn er vast gunstige effecten van te verwachten, maar het is zo ondoordacht en zo ongericht – hop, iedereen dezelfde zak geld – dat je alleen maar met hoofdschuddend ongeloof kunt grinniken om zoveel opzichtig populisme.

Als Groenlinks een chef vaccinatie zou leveren, kreeg je straks dagje-uit-zegels bij je prik. In feite niet heel anders dan wat de VVD nu predikt. Vrijheid slegs vir gevaccineerden.

Mij maken cadeautjes van onbekenden altijd wat achterdochtig. Er zal wel wat achter zitten. Het dagje-weg-naar-keuze is toch vooral het spekken van het plaatselijke parkeerterrein, en het ranzige eettentje-naar-keuze. Dat je in het commerciële veld omkomt van de perverse prikkels is al erg genoeg, maar van een overheid wil je liever niet dat ze je openlijk staan te naaien met goedkope voucherpolitiek.

„Indirect nudgen door mensen te stimuleren”, noemde Rutte het. Woorden die in de boardroom van Unilever heel gewoon zijn, maar vanuit Vak K toch een vreemde bijklank krijgen.

De bevolking moet kennelijk over de streep getrokken worden. Maar het vaccin voorwaardelijk maken, voedt natuurlijk het toch al zo grote wantrouwen. Zie je wel, er zal wel wat achter zitten.

Vaccinatie is net als het mondkapje iets dat vooral ook het collectief moet beschermen. Op allerlei manieren doet deze pandemie een beroep op zowel ons verstand als op ons altruïsme. Helaas zijn dat precies de twee faciliteiten die we ergens tussen de woelige jaren zestig en dit verwarde millennium zijn kwijtgeraakt.

Het interessante is dat er nu geen andere keus is. Nudgen of vaccineren aanbieden als een dagje uit: het jaagt het volk de complotgraven in. Blijven uitleggen, blijven praten tot het verstand en tot het hart. Of het helpt? Wie weet. We worden allemaal een dagje ouder.

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag op deze plek een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.