Big Tech en Fox lieten Trump in de steek. Nu zint hij met zijn fans op wraak

Verenigde Staten Rechts Amerika klaagt over de rol die Silicon Valley zou hebben gespeeld in Trumps verkiezingsnederlaag. Zijn aanhangers zoeken alternatieve sociale media en tv-kanalen. En begint Trump straks een eigen tv-zender?

Aanhangers van Donald Trump bij een demonstratie tegen het uitroepen van Joe Biden als winnaar van de presidentsverkiezingen, in Washington DC.
Aanhangers van Donald Trump bij een demonstratie tegen het uitroepen van Joe Biden als winnaar van de presidentsverkiezingen, in Washington DC. Foto Gamal Diab/EPA

Tot haar verrassing zat Lisa D’Angelo dit jaar plots een week in het gevang. Althans: „Ik zat in de Facebook jail”, zoals de Amerikaanse haar zevendaagse schorsing op het sociale medium zelf noemt. Volgens haar was de aanleiding een spottende meme die ze had gedeeld over Joe Biden, die die ook geen silver bullet (figuurlijk: wondermiddel) heeft tegen Covid-19. Mogelijk waren de censors aangeslagen op dat woordje bullet (letterlijk: kogel). „Zó politiek correct zijn ze daar in Silicon Valley nou”, sneert D’Angelo als ze eind oktober staat te wachten voor een rally van presidentszoon DonTrump jr. in pensionado-enclave Vero Beach, Florida.

Na Donald Trumps verrassende verkiezingszege in 2016 was vooral links Amerika boos over de kwalijke rol van sociale media in de presidentsrace. Facebook en Twitter hadden zich laten misbruiken voor een (deels door Russische trollen aangejaagde) hetze tegen Trumps tegenstander Hillary Clinton. Na dit debacle moesten de grote sociale media beterschap beloven: in de campagne van 2020 bestreden ze politieke desinformatie en complottheorieën actiever met factchecks, schorsingen, censuur en waarschuwende etiketten.

Lees ook Dit artikel over de rol van techbedrijven in de verkiezingsstrijd

Al voordat Trump op 3 november zijn gooi naar een tweede ambtstermijn zag vastlopen, klaagde daarom vooral rechts Amerika dit jaar volop over Silicon Valley. Samen met de vijandige ‘nepnieuwsmedia’ zouden techbedrijven uit een veronderstelde progressieve voorkeur Trumps herverkiezingskansen actief hebben ondermijnd. De donderdag na zijn stembusnederlaag (die hij niet erkent) gaf ook Trump zelf „big media, big money and big tech” de schuld.

Elke campagneweek was er wel aanleiding voor rechts misbaar. Van Twitter, dat een bewering van de president over het coronavirus („minder dodelijk dan de griep”) verstopte achter een waarschuwing („Deze tweet verspreidt misleidende en in potentie schadelijke informatie”), tot Facebook en YouTube, die discussiegroepen over de pro-Trump samenzweringstheorie QAnon bij bosjes verwijderden.

Sinds Trumps verlies zwelt de roep aan onder zijn aanhangers om de overstap te maken naar (sociale) media zonder „linkse censuur”. Er worden lijstjes gedeeld van de patriottische alternatieven. Wie van Facebook af wil, kan naar Gab of MeWe. Rumble vervangt YouTube. En voor wie Twitter beu raakt, is er Parler.

Presidentsdochter Ivanka en Fox New-presentator Sean Hannity hebben daar inmiddels een account, meldden ze deze week op Instagram en Twitter. De president zelf lijkt nog niet klaar zijn 80 miljoen Twitter-volgers te verruilen voor het veel kleinere Parler.

Fuck CNN! Fuck Fox News!

Onderzoek na onderzoek wijst uit dat de algoritmes van onder meer Facebook een ingebakken voorkeur hebben voor rechtse meningen, omdat die voor meer interactie (lees: controverse) zorgen. De blogs en podcasts van rechtse opiniemakers als Dan Bongino en Ben Shapiro voeren op veel dagen de kliklijsten aan. Maar juist in dit rechts-populistische Umfeld rond Trump groeit nu de afkeer van Big Tech. Hun alternatieve verhaallijnen – van niet aangetoonde ‘kiesfraude’ tot het ‘schandaal’ rond Bidens zoon Hunter – zouden de grote massa niet bereiken, enkel en alleen omdat Facebook, YouTube, Twitter ze uit de nieuwsstroom houden.

Een van de succesvollere opiniemakers die dit geluid verkondigt, is Charlie Kirk. De 27-jarige leider van Students for Trump hield eind oktober een campagnerally in Miami, waarin hij klaagde dat de president en zijn kinderen in de media beschuldigd worden van corruptie en banden met Rusland. Maar in werkelijkheid is het precies andersom, hield Kirk zijn toehoorders voor: „Alles waar ze president Trump van beschuldigen, daar zijn de Democraten zelf schuldig aan. De Bidens zijn een criminele familie. En zij zitten in de zak van China.”

Kirk laakte onder meer Twitters besluit het account van The New York Post tijdelijk te blocken, nadat de tabloid een dubieus artikel publiceerde over Hunter Biden. Aanleiding voor die ban was echter niet de laster hierin, maar het feit dat het artikel gehackte privégegevens onthulde. Dit is verboden onder Twitters reglement. Zo greep het netwerk ook in toen het ultralinkse Splinter News het huisadres van Trump-adviseur Stephen Miller publiceerde. Destijds klonk geen rechtse kritiek over ‘censuur’.

Kirk sprak in Miami de verwachting uit dat „als wij verliezen, zij [Biden en de Democraten] absolute macht zullen hebben. Ze zullen namelijk beide takken van de macht controleren: de federale regering en de Silicon Valley-regering.” Dit zou allemaal onderdeel zijn van een groter socialistisch plan, stelde hij. „Wie profiteerden het meest van de lockdowns? De rijken en grote bedrijven. Die vermorzelen nu de kleine man en kleine ondernemers. Dat zal daarna de weg plaveien naar socialisme.”

Toekomstplannen Trump

Kirk, die regelmatig geretweet wordt door de president, gaf zo een voorproefje van Trumps post-presidentiële narratief: het grootkapitaal, massamedia, corona-overdrijvers en techbedrijven spanden allemaal samen tegen mij – en daarmee tegen u, de gewone burger. Zelfs de Trump-loyale nieuwszender Fox News wordt nu doelwit van dit ressentiment. Het besluit van de zender om de verkiezingsuitslagen feitelijk in kaart te brengen, leidde meteen tot een loyaliteitsconflict met een deel van haar kijkers. Zij scanderen bij protesten naast ‘Fuck CNN!’ nu ook ‘Fuck Fox News!’.

Lees ook Deze reportage over de pro-Trump betoging, vorig weekeinde in Washington

Trump klaagt veel over Fox News. Door hem te laten vallen „vergaten ze hun Golden Goose”, ofwel hun kip met de gouden eieren, schreef hij vorige week op Twitter. The New York Times-columnist Maureen Dowd moest hem op dit laatste punt gelijk geven. „Trump is zeker een Golden Goose geweest voor de nieuwsindustrie. Elke keer dat hij zijn mond opendeed, kwamen er vijftig krantenkoppen uit.”

Het voedt de speculatie dat Trump, die voor zijn overstap naar de politiek al in de tv-wereld actief was, na zijn vertrek uit het Witte Huis terug de media in gaat. Eenderde van de ex-presidenten verzilverden hun jaren in het Witte Huis via lucratieve boekcontracten of in het sprekerscircuit. De Obama’s gingen daarnaast met hun productiehuis Higher Ground documentaires maken voor Netflix. Gaat Trump een stap verder door MAGA TV te lanceren, een alternatief rechts van Fox?

Tegenstanders van Biden betogen voor het hoofdkwartier van Fox News.

Foto Carlo Allegri/Reuters

Volgens bronnen rond de president die nieuwssite Axios sprak, zint Trump zeker op wraak op Fox. Een optie is om een bestaande zender als One America News (OAN) of NewsMax in te lijven, die hij nu al vaak aanbeveelt omdat ze nog veel loyaler zijn dan Fox. Maar hij zou ook beseffen dat een tv-zender bestieren veel werk is, aldus Axios. Daarom zou Trump, om te beginnen, overwegen alleen een digitale zender op te starten. Met de databank van zijn campagne vol telefoonnummers en e-mailadressen van aanhangers, kan hij miljoenen sms’en met de vraag of ze zich willen abonneren voor een paar dollar per maand. De zender zou een platform kunnen worden voor een nieuwe gooi naar het presidentschap in 2024.

Andere bondgenoten van de president betwijfelden in The New York Times of de president Fox kan verslaan. Laat staan of hij gelijktijdig én een tv-kanaal én een herverkiezingscampagne kan runnen. Het zou veel makkelijker zijn vrede te sluiten met Fox, zeker als dit hem een goedbetaald contract als vaste spreker aanbiedt, opperden zij anoniem in de krant.

Verzuilde bubbels

Volgens peilingen is de helft van het Republikeinse electoraat inmiddels overtuigd dat Biden via kiesfraude won. Dit zijn tientallen miljoenen Amerikanen en die zullen deze overtuiging de komende jaren willen terugzien in hun (sociale) media. Met het ontstaan van een rechts en een links internet zou de polarisatie in de VS welhaast compleet zijn. Tegelijkertijd zou Trump via een eigen web- of tv-kanaal alleen zijn vaste achterban bedienen en weinig nieuwe kiezers aanboren. Dan is optreden bij het grotere Fox – en soms wat tegenspraak incasseren – electoraal interessanter.

Trumps afweging tekent het dilemma van dissidente margemedia als Parler. Eerdere alternatieven voor BigTech-platforms bleken vaak niet levensvatbaar. Vraag is ook of een politiek eenzijdige bubbel op den duur interessant blijft. De aantrekkingskracht van Twitter is dat linkse en rechtse gebruikers elkaar tegenkomen. Dat leidt in het beste geval tot een inhoudelijke uitwisseling van standpunten en vaker tot gescheld, getreiter en andere giftigheid. Met alleen gelijkgestemden in een verzuilde echokamer zitten, kan juist snel saai worden.