1,2 miljard euro en tienduizenden bomen — is de verbreding van de A27 echt nodig?

Amelisweerd Minister Van Nieuwenhuizen wil door met de uitbreiding van de A27 bij Utrecht. Tegenstanders geloven er niet in: „Een wilde gok.”

Protest tegen de verbreding van de weg door Amelisweerd in 2013.
Protest tegen de verbreding van de weg door Amelisweerd in 2013. Foto Robin Utrecht

„Een wilde gok.” Zo noemt Jos Kloppenborg het besluit de verbreding van de snelwegen rondom Utrecht door te zetten. „Ik heb het liefst dat dit plan in de politiek wordt afgekaart. Maar als dit wordt doorgezet, stappen we naar de Raad van State en daar maken wij een goede kans dat dit niet doorgaat”, zegt de woordvoerder van Kerngroep Ring Utrecht, een samenwerkingsverband van bewonersgroepen en natuur- en milieuorganisaties in de stad.

Dinsdag tekende minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) een nieuw tracébesluit, dat voorziet in extra rijstroken over twintig kilometer bij de snelwegen A27 en A12. „Als de economie straks weer aantrekt, en de wegen weer voller worden, moeten we onze infra op orde hebben”, aldus de minister.

Actievoerders strijden al jaren tegen het plan de snelweg langs het landgoed Amelisweerd te verbreden. Met name de schade aan de natuur zit de actievoerders hoog. Kloppenborg: „Er gaat ongeveer drie hectare hoogwaardige natuur in het landgoed verloren. Daarnaast gaat er, volgens een ruwe berekening van mij, nog zestig hectare aan bomen en groen weg langs het gehele tracé.”

Anderhalf jaar geleden sneuvelde het eerdere tracébesluit bij de Raad van State, onder meer omdat onduidelijk is of de extra stikstofuitstoot de natuur langs de snelwegen ernstige schade zal toebrengen. Het huidige tracébesluit is aangepast. Volgens de minister is er voldoende ‘stikstofruimte’ om de verbreding mogelijk te maken, door de inmiddels ingevoerde snelheidsverlaging naar honderd kilometer per uur. De „resterende effecten” op de natuurlijke omgeving „worden gecompenseerd met nieuwe natuur”. Kloppenborg: „Dat is bizar. Het gaat volgens een grove berekening om tienduizend bomen. Dat is verdraaid moeilijk compenseren.”

Lees ook: Streep door omstreden verbreding snelweg A27 rond Utrecht

De wegverbreding gaat volgens de minister 1,2 miljard euro kosten en moet over negen jaar klaar zijn. Bij Provinciale Staten van Utrecht is het besluit van de minister met gemengde gevoelens ontvangen. „Waarom zou je zo veel geld uitgeven aan deze weg? Er zijn toch wel belangrijkere uitdagingen in deze tijd?”, vraagt Statenlid Julie d’Hondt (PvdA) zich af. Zij diende een motie in om de minister te vragen naar alternatieven te zoeken. Die heeft ze woensdag tot haar teleurstelling in moeten trekken, door de aankondiging van de minister. „We hadden een meerderheid voor deze motie, maar de minister fietst er nu ineens gewoon tussendoor. Ik baal er behoorlijk van. De minister probeert dit plan er nu snel doorheen te drukken.”

Het Statenlid noemt het project in een verklaring „een waanzinnig dure en risicovolle operatie, met grote natuurschade en overlast voor de aangrenzende woonwijk Lunetten”. De verbreding is volgens haar niet nodig, vertelt ze in een toelichting. „Er staan geen files, en de kans dat de files terugkomen in dezelfde intensiteit is te betwijfelen.”

Ook provincie en gemeente tegen

De provincie en de gemeente Utrecht zien de wegverbreding niet zitten. De gemeente ziet „slimmere oplossingen” voor het verkeer. Gemeente en provincie willen het geld van het Rijk liever gebruiken voor, bijvoorbeeld, een betere inpassing van een andere weg in Utrecht: de Noordelijke Randweg.

Of de files bij Utrecht zullen terugkeren, is onderwerp van discussie, zoals over het gehele wegennet in Nederland. De meeste prognoses, zoals die van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) reiken niet verder dan vijf jaar. De onderzoekers van het instituut verwachten echter wel „structurele gedragsveranderingen” door corona. „Door de crisis hebben veel mensen intensief kennis gemaakt met vanuit huis werken, vergaderen en leren, met reizen op andere tijden en het gebruik van andere vervoermiddelen.”

Erik Verhoef, hoogleraar vervoerseconomie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, vindt dat de politiek een „pas op de plaats” moet maken. „We zijn ons door de coronacrisis allemaal anders gaan gedragen. Ik verwacht een blijvend effect op de mobiliteit. Ook na corona zal thuiswerken een aantrekkelijke optie worden gevonden, net als het uitstellen van mobiliteit. Dat is belangrijk, omdat wij in de Randstad veel infrastructuur dimensioneren op de spits. Als die spits afvlakt, heb je minder nodig.”

Lees ook: Dringen in de ochtendspits, komt dat weer terug na corona? Dit zeggen de experts

Het ligt voor de hand bestaande plannen zoals die voor Utrecht te „heroverwegen”, vindt Verhoef. Ook vanwege de noodzaak de uitstoot van stikstof en broeikasgassen te reduceren. „Als de ergste coronacrisis achter ons ligt, komen die discussies weer even groot op ons af. Ik zeg niet dat we alle projecten moeten afblazen, het zou kunnen dat we projecten zoals Utrecht nodig hebben. Maar het zou heel zonde zijn om te gaan investeren in een systeem dat past bij een wereld die achter ons ligt.” Verhoef: „Een van de nadelen van het uitbreiden van wegen is dat je het geld kwijt bent. Als de vraag naar verkeer verandert, kun je niet het asfalt weer oprollen en die 1,2 miljard uitgeven aan iets anders.”