SMANDEM. tijdens de opnames voor het Super-Sonic Jazz Festival 2020.

Foto Siemen Tenzer

Interview

‘Eigenlijk geldt voor alle muzikanten dat we 2020 gewoon even overslaan’

SMANDEM. De jonge band SMANDEM. hoopte tijdens het Super-Sonic Jazz Festival door te breken. Tot ook dit festival niet doorging. Wat overblijft is een online festival.

Zul je zien: sta je op het festival dat je doorbraak kan zijn, met misschien aandacht van bookers, en dan lukt die lastige maatsoort niet. Drie keer begint de jonge jazzband SMANDEM. opnieuw. De vierde keer valt de gitaar weg door een gaar plugje.

Ze lossen het lachend op. Ze weten hoe geduldig hun publiek is. Dat bestaat niet uit de 250 beoogde bezoekers, maar uit personeel van Paradiso en een filmcrew die de eerste vier pogingen er later zonder probleem uitknipt.

Dit is een festival anno 2020. De opname voor het Super-Sonic Jazz Festival is op deze oktoberdag pas het derde optreden dat de veelbelovende band dit jaar geeft. Terwijl 2020 ‘hun jaar’ had moeten worden. „Ach, het heeft ook voordelen”, zegt drummer Kick Woudstra. „Normaal heeft iedereen zijn gigs, nu konden we de studio in.” De ep zou te koop zijn op het festival, maar de release is voorlopig uitgesteld. „Eigenlijk geldt voor alle muzikanten dat we 2020 gewoon even overslaan.”

Alternatief festival

Achter die nuchtere constatering gaat wel degelijk het nodige kunst- en vliegwerk schuil van alle betrokkenen om de kwetsbare humuslaag van de muziekindustrie – bandjes, festivals, kleine podia, onafhankelijke labels – ook nu toch nog enigszins draaiende te houden.

In de voorbereiding was het soms paniekvoetbal voor Super-Sonic Jazz Festival.

Het festival dat altijd plaatsvindt in november werd dit jaar in oktober gepland uit vrees dat de NOW-regeling, die ondernemers steunt en waar het festival gebruik van maakt, anders niet meer zou gelden. Toen in de aanloop popconcerten toch weer werden beperkt tot dertig bezoekers, leek het festival de dans te ontspringen omdat Paradiso een ontheffing kreeg voor 250 bezoekers. Tot een paar dagen voor aanvang ook die ontheffing werd ingetrokken.

„We wisten al van de vorige lockdown dat we met dertig bezoekers echt te veel verlies draaien”, zegt Paradiso-programmeur Kees Heus, een van de mensen achter het festival en het bijbehorende platenlabel.

Heus plande een spoedoverleg met de fondsen achter het festival. Die waren bereid het geld alsnog uit te keren, zodat er op de speeldatum gefilmd kon worden en de muzikanten, grafisch ontwerpers, filmcrew en andere zzp’ers rond het festival gewoon betaald kregen. Zo worden de opnames uiteindelijk dit weekend online uitgezonden – als alternatief festival.

De gages zijn gehalveerd, maar iedereen wil gewoon spelen

Kick Woudstra Drummer

Heus ziet om zich heen dat veel bands in zwaar weer verkeren. „Het verdienmodel voor muzikanten is de afgelopen twintig jaar ingedikt tot optredens; door de ingestorte albumverkoop is er niets anders meer. Gevestigde namen weten zich nog staande te houden in de covidcrisis, omdat ze andere projecten kunnen opzetten. Maar jonge, opkomende bands en niches dreigen te verdwijnen.”

„De gages zijn gehalveerd, maar iedereen wil gewoon spelen, weet je”, zegt drummer Woudstra (21). „Zolang de betaling een beetje humaan blijft tenminste.” Hij is zelf een veelgevraagd drummer. In een normaal jaar speelt hij funk en jazzbeats achter Candy Dulfer, pop bij Trijntje Oosterhuis, soul bij Sarah Jane en trapbeats bij rapper Cho. Maar ook dat is allemaal zo goed als stilgevallen.

Lees ook: ‘Mentaal is het moeilijk vol te houden’

Bijbaantjes

Op de vraag of ze bijbaantjes hebben, lachen de vrienden van SMANDEM. „Nee man, alleen maar muziek”, zegt bassist Aäron Bouwman (23). Drie van de vier studeren nog op het conservatorium, ze kennen elkaar al sinds het Junior Jazz College, een programma voor middelbare scholieren aan het Conservatorium van Amsterdam. Als studenten kunnen ze bijlenen en dat is ook nodig, want de Tozo-regeling die zzp’ers door de crisis helpt, geldt niet voor studenten.

Ze hebben nog geluk. Ze konden hun ep opnemen door de gewonnen Keep an Eye Award voor jong talent en door steun van het Super-Sonic Jazzlabel en het gelijknamige festival dat hen graag omarmt.

Kees Heus: „We zien dat deze gasten een hele community met zich meebrengen, een beetje zoals bij Jungle By Night tien jaar geleden. We investeren allereerst in SMANDEM. omdat ze heel getalenteerd zijn en omdat ze een brug slaan tussen het Bimhuis en SMIB, een hihip-platform dat is opgericht door een multidisciplinair collectief uit de Bijlmer. Die mix sluit goed aan op ons festival.’’

Een brug tussen jazz en hiphop dus, en nog veel meer. „We willen werelden van funk, hiphop, jazz en latin laten samensmelten met een beetje gangsterheid”, zegt Woudstra. „Ik denk niet van tevoren ‘oh, ik ga nu een reggaeton-pokoe met jazzklanken maken’; we houden gewoon van al die dingen. Er zijn geen regels.”

De maatsoort van ‘Illumi’ bijvoorbeeld, het nummer dat tijdens de opnames een paar keer over moet, zou je tot jazz kunnen herleiden. Maar zoals Woudstra het drumt lijkt het meer drillrap. Na de vijfde keer opnieuw beginnen staat het er dan toch op. Ze hadden pas kort voor de opnames besloten het nummer te spelen, verklaren ze achteraf. Het is een nieuw nummer, en dat risico kun je nemen op een online festival.

Het Super-Sonic Jazz Festival wordt op 20 november uitgezonden via YouTube, Facebook, Instagram en Twitch. Inl: paradiso.nl SMANDEM. Speelt op 28 november in BIMHUIS. Inl: bimhuis.nl