Tien miljoen en een extra zender voor cultuur op tv

Publieke Omroep Met tien miljoen van de minister en een tijdelijke vierde zender erbij biedt de NPO een podium aan nieuwe voorstellingen en concerten.

Het NPO-gebouw in Hilversum. De publieke omroep wil kunstenaars de helpende hand bieden.
Het NPO-gebouw in Hilversum. De publieke omroep wil kunstenaars de helpende hand bieden. Harold Versteeg/Hollandse Hoogte / ANP

Vanaf december biedt de publieke omroep een half jaar lang een podium voor de cultuur, met twee uur per week „aanjagers” op de reguliere drie netten. Het themakanaal NPO2 Extra wordt leeggeruimd voor actuele voorstellingen en concerten. De minister trekt er tien miljoen euro extra voor uit. De omroep past zelf vier miljoen bij.

Het is allemaal snel gegaan, zeggen NPO-bestuursvoorzitter Shula Rijxman en tv-directeur Frans Klein. Een week geleden, op dinsdagavond, bedachten ze een plan om als publieke omroep iets te doen aan de coronacrisis in de kunsten, en meteen daarna belde Rijxman minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur, D66). En nu ligt er tien miljoen euro extra overheidsgeld om op de televisie, radio en de online platforms de makers van cultuur te ondersteunen.

Er zijn twee coördinatoren aangesteld: uit de omroep oude rot Carel Kuyl en uit het culturele veld programmeur en schrijver Lisa Boersen. Woensdag is er overleg met de omroepen over de invulling, en over een krappe twee weken moet de nieuwe culturele programmering er staan.

Wekelijks maakt de publieke omroep twee uur zendtijd vrij op de reguliere televisienetten om het aanbod op het culturele kanaal te promoten, „maar ook als een etalage om mensen aan te moedigen afgelaste voorstellingen en exposities te bezoeken, zodra het weer kan en mag”, aldus Rijxman. Deze registraties zijn in hd-kwaliteit te zien op het themakanaal NPO2 Extra. Na afspraken met kabelaars Ziggo en KPN verhuist die zender tijdelijk van het pluspakket naar het basispakket. Klein: „In feite komt er dus een half jaar lang een NPO 4 bij.” Rijxman: „En daarna mag ik hopen voor iedereen dat corona voorbij is.”

„Uitgangspunt is dat het geld gaat naar de makers, die er tot nu toe bekaaid zijn afgekomen”, zegt Frans Klein. „Al zullen we niet iedereen kunnen helpen. Met het nodige eigen geld erbij, werken we met een budget van veertien miljoen. Ik geloof dat de jaarlijkse output van de kunsten ongeveer een miljard is. Dus dat laat wel zien dat we scherpe en intelligente keuzes zullen moeten maken. Want het aanbod is vele malen groter dan wij kunnen uitzenden. Met dit plan willen we vooral de band tussen de kunsten en het publiek levend houden.”

O Mensch! Gib acht

Aanleiding voor het plan waren alarmsignalen uit de culturele sector. Makers, zalen, gezelschappen en musea belden of mailden met de vraag of de omroep door alle sluitingen en coronabeperkingen niet een podium kon bieden. Zoals componist Stephen Emmer die met een petitie kwam en een idee voor een televisieavond ten bate van de cultuur.

Lees ook dit opiniestuk van programmamakers en auteurs: NPO schrapt VPRO Boeken en ontpopt zich tot sponsor van de achteruitgang

„Al die hulpkreten hebben tenslotte tot dit plan geleid”, zegt Rijxman, „want een land zonder cultuur is een levenloos land, een plek die ik me niet zou kunnen voorstellen. We praten over kunst in termen van troost, maar ook als het cardiogram van Nederland, dat de hartslag van de samenleving laat horen en zien. Het zou mooi zijn als we het deze zes maanden voor elkaar krijgen om kijkers het gevoel te geven dat wanneer ze de televisie aanzetten ze in de zaal zitten bij zo’n voorstelling.”

Klein: „Kunst en cultuur bieden ons een venster op wie we zijn. Daar moet je geen gordijn voor hangen. Voor mij ging dat raam open toen ik als jongen uit een a-cultureel gezin de Derde Symfonie van Mahler hoorde. Het lied daaruit ‘O Mensch! Gib acht’, O mens, let op – een overdenking van filosoof Friedrich Nietszche over de diepe nacht waarin we verkeren – schetst een treffend beeld van de toestand waarin we ons nu bevinden. Die waarde moeten we in stand houden, anders verdort de wereld. We hopen dat dit plan daaraan bijdraagt.”