Opinie

Komst vaccins doet een extra beroep op zelfdiscipline

COVID-19

Commentaar

Het gaat snel: vorige week maakte het Amerikaanse farmaconcern Pfizer, samen met het Duitse BioNTech, bekend een vaccin tegen Covid-19 te hebben ontwikkeld dat 90 procent effectief zou zijn. Een week later kwam het Amerikaanse Moderna met een soortgelijk vaccin, met zelfs een iets grotere effectiviteit. En er zit nog een groot aantal andere vaccins in de pijplijn.

De onderzoeksresultaten van de makers moeten nog goed worden bekeken door de autoriteiten en officiële goedkeuring is er nog niet. Vaccins moeten buitengewoon veilig zijn. Niet alleen omwille van hun effectieve inzet, maar ook om de acceptatie bij het publiek te bevorderen. Daarnaast vergt de inzet van vaccins een logistieke mega-operatie. Maar toch: er gloort nu licht aan het eind van de lange duistere tunnel van de pandemie. Mocht alles meezitten, dan kan in de loop van 2021 een spectaculair herstel optreden van de samenleving – en van de economie.

Tegelijkertijd is op dit moment de ‘tweede golf’ van coronabesmettingen in veel landen op zijn hoogtepunt, of heeft dat stadium nog niet eens bereikt. Dat heeft grote gevolgen voor de bedrijvigheid en welvaart. De wereldeconomie maakte in de eerste golf, in het tweede kwartaal van dit jaar, een ongekende val door. In het derde kwartaal veerde hij weer wat op – in sommige landen sterker dan in andere. Nederland zag een economische groei van 7,7 procent. Dat is zeer hoog in internationaal perspectief, en weerspiegelt voor een deel de forse hoeveelheid steun die de overheid dankzij de lage staatsschuld heeft kunnen verlenen aan zelfstandigen, en aan bedrijven en hun werknemers.

De tweede coronagolf zorgt nu in een groot deel van de wereld opnieuw voor economische krimp, in het huidige vierde kwartaal. Het rampscenario waar eerder dit jaar door instellingen als het Centraal Planbureau of het Internationaal Monetair Fonds voorzichtig rekening mee werd gehouden, komt grotendeels uit. Als gevolg bevindt de economie zich in een precaire fase. Op de middellange termijn lijkt er nu een geloofwaardig uitzicht op herstel, maar eerst worden de komende maanden moeilijker dan ooit. Steun aan ondernemers en zelfstandigen, waarvan maandag de derde ronde inging, blijft dus essentieel. Zeker nu zij een beter perspectief hebben op een gezonde toekomst is het belangrijk hen de beproeving intact door te laten komen.

Daarnaast wordt het van groot belang de samenleving niet te uitbundig op de vaccins vooruit te laten lopen. De winter is nog niet eens begonnen, en ook als de huidige besmettingsgolf met succes de kop in wordt gedrukt, is het risico op een volgende golf zeker niet geweken.

Dat vergt uithoudingsvermogen en zelfdiscipline, van mensen en bedrijven. En het noodzaakt de voortzetting van het bestaande beleid van met de pandemie mee verende beperkende maatregelen – aangevuld met een grootschalige toepassing van snelle testen. Het perspectief van een oplossing kan makkelijk leiden tot het laten vieren van de teugels. Dat is een groot risico. Maar het perspectief kan ook worden gebruikt om de laatste krachtsinspanning te leveren, en dragelijk te houden.

Tot in de loop van volgend jaar zal Nederland dus, net als andere landen, te maken hebben met een paradox: ook nu de vaccins eraan komen, zullen politiek, bedrijfsleven en samenleving zich voorlopig moeten gedragen alsof ze niet bestaan.