Sharon den Adel en Robert Westerholt van Within Temptation.

Foto Andreas Terlaak

Interview

‘Het was een onverwacht sprookje dat uitkwam’

Jubileum Within Temptation In 2000 bereikte Within Temptation met de bombastische metal op hun album ‘Mother Earth’ onverwacht een enorm publiek. Wat deed dat met ze? „Ok, dacht ik, even iets meer moeite doen.”

Draaien Sharon den Adel en Robert Westerholt hun album Mother Earth nog wel eens? „Nee, niet meer”, zegt zangeres Sharon den Adel. „Maar het blijft een van m’n favoriete platen. Alle herinneringen van toen komen terug als ik er iets van hoor. De wereld lag aan onze voeten, dat gevoel.” Gitarist Robert Westerholt: „Het is onze puberteit die je hoort. Toen alles wat we meemaakten nog heel magisch en nieuw was.” Hij grinnikt: „Als je alvast een slechte kop voor je artikel nodig hebt: het was een onverwacht sprookje dat uitkwam.”

Het muzikantenechtpaar Den Adel (46) en Westerholt (45) zit met de elpee van Mother Earth in handen aan een tafeltje in een café bij een studiocomplex in Hilversum, eind februari, vlak voor de coronacrisis. De twee schrijven net als twintig jaar geleden nog alles samen voor de band uit Waddinxveen, ook al gaat Westerholt niet meer mee op tour. Twintig jaar geleden braken ze door, en kroop de band vanuit de liefhebberswereld van de symfonische metal, een subgenre waarin ze pioniers waren, naar de bovenwereld. De gedragen koren, Keltische sferen, ijselijke violen en de schallende stem van Den Adel vonden weerklank bij een breed publiek, terwijl metalliefhebbers, die Within Temptation al volgden toen Westerholt er zijn onderaardse grunt nog inzette, trouw bleven dankzij de juiste dosis bombast en scheurende gitaren op Mother Earth. Toen de single ‘Ice Queen’ een tijdje na de release van het album onverwacht een hit werd, mede dankzij muziekzender The Box waar fans de videoclip zo vaak aanvroegen dat ook het toen nog grote 3FM niet om de populariteit heen kon, kwamen die twee werelden samen. Het album kreeg een platina status in Nederland, en de ooit gruizige metalband werd een mainstream lieveling.

Within Temptation’s doorbraaksingle ‘Ice Queen’:

Dat jubileum was reden voor een goed gothicmetalfeestje. Eerst in april met twee grote shows in de Ziggo Dome, samen met generatiegenoten Evanescence, en anders wel dit najaar rond de echte verjaardag van het album. Maar snel na het gesprek in Hilversum ging overal een streep door. Eerst werd de tour doorgeschoven naar september, en nu staat september 2021 in de agenda. Den Adel belt daarom terug voor een update. „Het feestje is niet uitgekomen. De wereld is zo anders geworden sinds we elkaar spraken. We hebben goede hoop dat volgend jaar weer alles kan, misschien met een goed vaccin en hopelijk met iedereen die we nodig hebben, van de buschauffeurs tot de technici, de catering, de hele crew. Onze band blijft wel intact, maar je weet gewoon niet hoe iedereen uit deze crisis gaat komen. Maar iedereen snakt naar dat oude leven.”

Within Temptation heeft het geluk dat nog vorig jaar het album Resist uitkwam, waarmee de band ook op tour is geweest. Dat leverde veel positieve energie op om weer te gaan schrijven in deze periode.

Lees ook dit interview met Delain, met de broer van Robert Westerholt: ‘Wij zijn echt geen heilige boontjes’

Roerige tijden

Within Temptation bracht in mei het nummer ‘Entertain You’ uit, en vrijdag 20 november verschijnt de nieuwe single ‘The Purge’, een bombastisch nummer met meeslepend refrein. De productie is modern en schurkt aan tegen dance, maar de grootse, catchy hooks waar de band om bekend staat zijn onmiskenbaar. Zijn het coronasingles? „‘The Purge’ wel”, zegt Sharon den Adel. „Dat nummer hebben we in coronatijd geschreven en opgenomen. Het gaat over zelfreflectie, in de zin dat de keuzes die je maakt altijd gevolgen hebben. Daar zit wel een maatschappelijke lading achter. Ten eerste is er tijdens deze coronacrisis meer tijd dan ooit voor zelfreflectie, dat heeft effect. Tegelijk lijkt er nu meer dan ooit veel aan de gang in de wereld en merk ik dat roerige tijden me inspireren en mijn teksten er vanzelf meer over gaan. Ik heb meer behoefte om kleur te bekennen.”

Ze vertelt het op de ochtend van 3 november, verkiezingsdag in de Verenigde Staten. Den Adel plaatste in de aanloop daarnaartoe op sociale media van de band een oproep om te gaan stemmen. „Ik besef heel goed dat wat daar gekozen wordt betrekking heeft op de hele wereld. Ik ga zeker m’n wekker zetten om te kijken, ik hoop zó dat Joe Biden wint! Dat heb ik niet gezegd in mijn oproep trouwens, want mensen staan zo haaks op elkaar, het heeft geen zin voor mij om me daar in te mengen. Maar die discussie is wel belangrijk en ik was ook wel benieuwd naar wat onze fans erover zouden zeggen. Hier in Europa zeggen we allemaal Biden, Biden, maar onze Amerikaanse fans stemmen toch ook veel op Trump.”

Lees ook dit interview met Arjen Lucassen, die een solo speelde op Mother Earth: De progrockkoning die nooit buiten komt

Klankbord

Met het maken van Mother Earth twintig jaar geleden begon ze kritischer naar haar eigen teksten te kijken, vertelt ze enkele maanden eerder met Westerholt aan tafel. „Toen we ons eerste album Enter maakten dacht ik echt: pffrrt, wie gaat er naar luisteren? Maar bij ep The Dance merkte ik dat mensen dat toch deden. Ok, dacht ik, even iets meer moeite doen. Maar ook voor die tijd vond ik het leuk hoor.” Tegen Westerholt: „Jij had er altijd een bloedhekel aan.” „Ik heb nog er nog steeds een hekel aan”, bromt hij. Vriendelijker: „Maar het is wel goed om het samen te doen. Je hebt echt een klankbord nodig, vooral omdat het niet onze moedertaal is.”

Na die eerste twee releases, die een veel rauwer geluid hadden, was het een bewuste keuze om behalve de teksten ook de muziek gestroomlijnder te maken. Westerholt: „Ik had járen in de death metal gezeten voor Within Temptation. Dat had ik echt wel gezien. Bovendien willen we na elk album het liefst meteen weer een andere kant op.” Den Adel valt hem bij: „Wij zijn altijd op zoek naar nieuwe dingen. Mother Earth was daarom een natuurlijk gevolg, een nieuwe fase in onze evolutie. Wat we daarvoor deden was bijna een gimmick, dat voelde althans zo. Het was te vaak gedaan.”

We gingen van uitverkochte zalen in het underground circuit ineens naar televisie, en het is toch lastiger om daar authentiek te blijven. Zo geregisseerd.

De doorbraak kwam niet meteen. Met eerste single ‘Our Farewell’, een ingetogen ballad, hoopten ze de radio te paaien, maar die beten niet. En ook toen ‘Ice Queen’ uitkwam, gebeurde er in eerste instantie nog niet veel in de ether. En dat terwijl ze op dat moment al duizenden albums verkochten, volgens Westerholt gingen ze richting goud nog voordat die doorbraak kwam. Den Adel: „Ik weet nog dat we terugreden van ons concert op Pinkpop, daar ging het dak er echt af. Op 3FM hoorden we dat we meerdere keren werden aangevraagd, en telkens zeiden ze ‘Ja we gaan ze zo draaien!’. Nou we hebben in de tweeëneenhalf uur dat we in de auto zaten niets van ons gehoord.”

Nieuwe single ‘The Purge’:

Toen ‘Ice Queen’ begin 2002 werd gekozen als ‘megahit’ bij 3FM, afgedwongen door fans die het nummer bleven aanvragen, ging het echt los. Within Temptation stond al op elk festival en toerde de hele wereld over, maar nu kwamen ze ook in eigen land op populaire verzamelalbums tussen Westlife, Nelly Furtado en DJ Boozywoozy, en werden ze gevraagd voor een optreden in tv-programma Starmaker, een voorloper van talentenprogramma’s als Idols en The Voice. Den Adel zegt dat ze er toen van wakker lag. „We gingen van uitverkochte zalen in het underground circuit ineens naar televisie, en het is toch lastiger om daar authentiek te blijven. Zo geregisseerd.” Den Adel kijkt haar man aan. „Ik bedoel, niet dat dat verkeerd is. Maar wel iets waar we echt over moesten nadenken: moeten we dit nou wel willen?” Hij: „Bij sommige dingen voel je je gewoon…” Zij: „Niet zo comfortabel.”

Lees ook dit interview met Floor Jansen van Nightwish: ‘Nederland is gewoon een kloteland qua muziek’

Grote opblaasdingen

In 2003 werd het album door een Duits label uitgebracht in grote delen van Europa en konden ze op tour met de grote Britse band Paradise Lost. Zo kwamen ze ook in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland en Noorwegen de hitlijsten in. Konden ze na dat succes allemaal een dikke auto kopen? Den Adel met grote ogen: „Nee joh, helemaal niet!” Westerholt: „Ze betalen sowieso altijd pas veel later”, lachen ze allebei. Wie rijk wil worden moet geen metalband beginnen, maar ze konden nu wel voor het eerst leven van hun muziek. „Bovendien”, zegt Westerholt, „staken we alles weer in de band, in de show. Wij hadden van die grote opblaasdingen voor op het podium, dat soort dingen deden grote acts toen nog niet zo veel. Ik kan me herinneren dat we in die tijd naar Alanis Morissette gingen in Ahoy, die had helemaal niks. Zo saai. Nirvana sloeg tenminste nog alles kapot.” Zij: „Niet dat alles kapot slaan nu zo goed is, maar er gebeurde wel wat.” Hij: „Daarom hadden wij na die doorbraak het idee, nu hebben we eindelijk het budget om iets vets te kunnen doen.”

In sommige ogen bleven ze een karikatuur. Sprookjesmetal werden ze genoemd. Eftelingmetal, soms. Sharon den Adel als een wajangdanseres wiegend in haar weelderige bal- en bruidsjurken („Het waren geen bruidsjurken hoor! Nou ja sommige dan”), de rest van de band in wapperende piratenhemden, een podium met veel show en vertoon. Maar dat stempel hielp misschien wel in een tijd waarin de films van The Lord of the Rings een grote hit waren. „Wij pasten wel in die sfeer en we werden ook door dit soort verhalen geïnspireerd. Als iets extreem is, en voor veel mensen waren wij vrij extreem, dan is het makkelijk om er een karikatuur van te maken. Dat betekent ook dat je de aandacht hebt.” Westerholt: „We omarmden het. We hebben het nooit interessant gevonden om iets te doen dat er al was, dus in zekere zin is het een compliment als het niet begrepen wordt. Op de radio voor een groot publiek, worden mensen toch maar mooi met iets nieuws geconfronteerd.”

Single ‘The Purge’ komt vrijdag 20 november uit.

Beluister Within Temptation in 20 nummers op Spotify: