Opinie

China springt nu in het gat van Trump

Maarten Schinkel

Terwijl het coronavirus om zich heen blijft grijpen, is er geen coherent federaal beleid in de Verenigde Staten om het aan te pakken. Een nieuw stimuleringspakket voor de economie laat op zich wachten. Ziehier het gevaarlijke vacuüm dat ontstond in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 3 november - en dat blijft bestaan omdat de overdracht van verliezer Trump naar winnaar Biden nog steeds niet plaatsvindt.

Er is nóg een vacuüm in het beleid van Trump, en het wordt buiten de Verenigde Staten om in hoog tempo opgevuld. Zondag tekenden, hou je vast, China, Australië, Japan, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea, Vietnam, Cambodja, Laos, Indonesië, Brunei, Singapore, Myanmar, Maleisië en de Filippijnen een grootscheeps handelsverdrag. Nu waren er al tal van regionale en bilaterale overeenkomsten in de regio. Maar het nieuwe verdrag brengt ze allemaal samen onder één vlag: het Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP. De handel tussen alle aangesloten landen maakt bijna een derde uit van alle wereldhandel.

Zo is er nu een blok ontstaan naast Europa en Amerika. En wat opvalt, is dat het woord ‘Azië’ of ‘Pacific’ niet in de naam voor komt. Het nieuwe middelpunt van de wereld vindt het kennelijk niet eens meer nodig de specifieke regio te benoemen. RCEP zou zomaar het vehikel kunnen worden voor vergaande economische integratie.

China’s RCEP-handelsakkoord in Azië vult het vacuüm dat Amerika achterliet

De vorige Amerikaanse regering was, met vallen en opstaan trouwens, een behoorlijk eind op weg met het zogenoemde Trans Pacific Partnership (TPP), een handelsverdrag tussen de VS en landen in de regio, uitgezonderd China. Dat was in de tijd dat Washington zichzelf beschouwde als onderdeel van de nieuwe dynamiek aan de oevers van de Stille Oceaan. President Obama’s ‘draai naar Azië’ (Pivot to Asia) was mede bedoeld als een vorm van wat in de Koude Oorlog containment werd genoemd. Zoals de Sovjet-Unie destijds politiek en militair moest worden ingesloten, zo moest dat nu commercieel met China gaan gebeuren.

China zelf was allang bezig met een alternatief, en dat werd opeens levensvatbaar toen de VS zich onder Trump meteen uit TPP terugtrokken. Nu staan de VS met lege handen. Want ook de loyaliteit onder de Europese bondgenoten was altijd al wankelmoedig. Denk aan China’s oprichting van de Asian Infrastructure Investment Bank, een soort eigen Wereldbank waar tot afgrijzen van Washington vrijwel álle Europese landen zich haastig bij aan sloten. Dat was in 2013 en 2014 – nog onder Obama dus.

Lees ook: In Azië draait het niet meer om de VS, dat blijkt wel uit het nieuwe vrijhandelsverdrag

Terwijl Azië nu in snel tempo onder China integreert, valt het Westen juist even voortvarend uit elkaar. Obama’s opvolger Trump vervreemdde Amerika’s buurlanden Canada en Mexico in snel tempo van zich, en ontketende in het voorbijgaan een halve handelsoorlog met de EU. Die laatste brokkelt af nu het Verenigd Koninkrijk afscheid neemt – de jongste deadline voor een nieuw onderling handelsakkoord is vandaag, donderdag. China bikt intussen in het Europese oosten en zuiden gestaag de verf van Europese eenheid af. En terwijl de totale wereldhandel dit jaar met een procent of tien inzakt, stijgt de Chinese export op dit moment met 11 procent – hetgeen inhoudt dat China’s aandeel in de wereldhandel fors verder stijgt.

Nu kun je hopen dat dit vanaf 20 januari onder president Biden allemaal anders wordt. Reken er niet te hard op. De bescherming van werknemers tegen de gevolgen van internationale concurrentie is een integraal onderdeel van het nieuwe Democratische gedachtegoed. Wantrouwen tegen China is er ook onder de nieuwe president. En Europa? Dat blijft, ook na het vacuüm van Trump, op zichzelf aangewezen.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.