Afweer tegen corona blijft langere tijd aanwezig

Virologie Uit nieuw onderzoek blijkt dat de meeste mensen die Covid-19 hebben gehad voor langere tijd geen nieuwe besmetting hebben te vrezen.

Bij sommige patiënten uit het onderzoek is het bloed gedurende een periode van vijf maanden onderzocht.
Bij sommige patiënten uit het onderzoek is het bloed gedurende een periode van vijf maanden onderzocht. Foto Bart Maat

Bij de meeste mensen die Covid-19 hebben gehad, de infectieziekte die wordt veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2, is de afweer tegen het virus flink versterkt. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers onder leiding van Shane Crotty van de University of California in San Diego.

Coronapatiënten blijken na hun herstel in hun bloed niet alleen antistoffen te hebben tegen het virus, maar hun lichaam bezit ook immuuncellen (T-cellen, een soort witte bloedcellen) die het coronavirus kunnen herkennen. Daarmee zou het lichaam van deze mensen ruim voldoende „bewapend” zijn om een volgende infectie met SARS-CoV-2 te kunnen weerstaan.

De resultaten staan in een manuscript dat deze week gepubliceerd werd op de preprintserver bioRxiv. Dat betekent dat het onderzoek nog officieel door collega’s moet worden beoordeeld, voordat het definitief in een wetenschappelijk tijdschrift gepubliceerd wordt.

Drie takken van afweer

De studie is de eerste die kijkt naar alle drie takken van afweer die een rol kunnen spelen bij het tot stand komen van immuniteit. Op de eerste plaats zijn dat de antistoffen die gericht zijn tegen structuren op de buitenkant van het virus. Ze kunnen zich er zo sterk aan binden dat het virus niets meer kan uitrichten.

Daarnaast zijn er T-cellen die ook structuren van het virus herkennen en die geïnfecteerde cellen opruimen of andere afweercellen daarbij assisteren. En ten slotte zijn er de B-cellen die kenmerkend zijn voor een blijvende productie van gerichte antistoffen tegen het virus. De B- en T-cellen kunnen een geheugen opbouwen voor het virus, wat betekent dat ze bij een volgende infectie de afweer tegen het virus snel weer in stelling kunnen brengen.

Volgens de Amerikaanse onderzoekers is dit volledige afweerarsenaal twee maanden na de eerste symptomen van Covid-19 actief bij 59 procent van de patiënten. Na vijf maanden was dat afgenomen tot 40 procent. Maar op dat moment had nog altijd bijna elk lid van de groep onderzochte patiënten een meetbare afweer tegen het virus.

Lees ook: Hoe onze afweer worstelt met corona

„Eigenlijk lijkt deze immuunrespons heel erg op wat we zien bij andere acute infectieziekten zoals griep”, zegt viroloog Rory de Vries van het Erasmus MC In Rotterdam. Hij was niet direct betrokken bij de studie, maar werkte begin dit jaar wel in het lab in San Diego en kent de auteurs dus goed. „De studie bevestigt eerdere resultaten, maar nu in samenhang. Een SARS-CoV-2-infectie activeert zowel de afweer via B-cellen als die via T-cellen. In de maanden na de infectie nemen de antistoffen en de afweercellen weer een beetje af, maar doordat er een geheugen van het virus is opgebouwd, kan de afweer bij een nieuwe infectie vrij snel en heel gericht gemobiliseerd worden.”

Slechts achttien mensen

Uit de resultaten kan overigens niet geconcludeerd worden dat mensen die besmet zijn geweest vervolgens immuun zijn. „Het coronavirus is nog zo nieuw, dat we niet kunnen weten hoe vatbaar deze mensen over een jaar weer zullen zijn”, zegt De Vries. „Misschien worden mensen de tweede keer niet erg ziek, maar kunnen ze de besmetting nog wel doorgeven aan anderen. Ook is nog niet duidelijk of kwetsbare groepen, zoals ouderen, net zo'n sterke afweer opbouwen. En op de conclusie dat de afweer in ieder geval het eerste half jaar goed op orde is, valt ook wat af te dingen. Want het aantal mensen waarbij dit is onderzocht, blijkt beperkt te zijn tot achttien.”

Van verkoudheidscoronavirussen is bekend dat ze na verloop van tijd mensen opnieuw kunnen besmetten. „In hoeverre SARS-CoV-2 zich ook zo gedraagt, moeten we afwachten”, zegt De Vries. „Maar ik denk wel dat er nu goede aanwijzingen zijn dat een tweede infectie waarschijnlijk milder zal verlopen.”

En wat betekent dit voor het vaccin? „Ook dat is nog speculeren”, zegt De Vries, „Maar ik verwacht dat een vaccin geen sterkere afweerrespons zal geven dan een echte infectie.”