Analyse

Trump moet zijn verlies eindelijk erkennen

presidentsverkiezingen

Commentaar

Het is een deerniswekkend schouwspel. Een Amerikaanse president die weigert te erkennen dat hij de verkiezingen verloren heeft en voortdurend twittert over kiezersbedrog, waar geen enkel bewijs voor is. Veel buitenlandse leiders, onder wie de Chinese president Xi Jinping, hebben de winnaar van 3 november inmiddels gefeliciteerd. Maar Donald Trump kan maar niet erkennen dat de Democraat Joe Biden de 46ste president wordt.

Het is eenvoudig om Trump af te doen als een klein kind dat niet tegen zijn verlies kan: vroeg of laat is het klaar met stampvoeten en kan de wereldmacht overgaan tot te orde van de dag. Zo simpel is het niet. Trump frustreert een soepele machtsoverdracht en voedt onder zijn aanhangers het wantrouwen tegen de Amerikaanse democratie.

Trump is consequent. In de aanloop naar zijn presidentschap en in het Witte Huis toonde hij ook al weinig respect voor democratie. Tijdens de campagne van 2016 wakkerde hij agressie aan tegen media die kritisch over hem waren en liet hij zijn aanhangers scanderen dat zijn tegenstander naar de gevangenis moest: lock her up. Eenmaal in het Witte Huis bleek hij weinig oog te hebben voor democratische bondgenoten, maar wel affiniteit te hebben met autocratische leiders. Nu hij weg moet, voedt hij de mare dat de verkiezingen oneerlijk zijn verlopen. Trump laat geen kans lopen om groepen in de samenleving tegen elkaar op te zetten.

Joe Biden beschikt over 306 kiesmannen, dat zijn er 36 meer dan nodig zijn voor een overwinning. Er zijn geen aanwijzingen van fraude. In Georgia worden stemmen opnieuw geteld omdat het verschil tussen de kandidaten uiterst klein was en wetgeving dan hertelling gebiedt. Pogingen van Trump om via rechtszaken ongeregeldheden aan het licht te brengen hebben nog tot niets geleid. Bidens overwinning wordt pas op 14 december officieel als de parlementen in de staten de uitslag geldig verklaren en kiesmannen afvaardigen. In theorie kan Trump tot dat moment de andere kant op kijken. Hij blijft overigens volledig bevoegd tot aan de machtsoverdracht op 20 januari.

Intussen kan Biden niet uit de startblokken komen zoals hij zou willen. Een aankomende president moet fondsen krijgen van de federale overheid, evenals toegang tot informatie van inlichtingendiensten. De organisatie die dit regelt, de General Services Administration, wordt geleid door een directeur die door Trump is benoemd en zij doet vooralsnog niets.

De vertraging is niet efficiënt. In een presidentieel systeem moeten niet alleen ministers en staatssecretarissen vervangen worden, maar ook ambtenaren en ambassadeurs. In de VS gaat het om enkele duizenden functies. De vertraging is dit jaar extra pijnlijk omdat de corona-pandemie in de VS snel uit de hand loopt (ruim 246.000 doden) en de regering-Trump er niet veel tegen doet. Biden heeft een Covid-werkgroep opgericht, maar die kan niet veel meer dan advies geven.

Door twijfel te zaaien over de verkiezingsuitslag ondermijnt Trump Biden ook indirect. Biden staat voor de taak om ook de Trump-kiezers voor zich in te nemen. Als zij geloven dat Biden niet eerlijk aan zijn overwinning is gekomen, zal het moeilijker zijn om de kampen dichter tot elkaar te brengen. Daarnaast brengt Trump door zijn opstelling schade toe aan de Amerikaanse democratie. Hij knaagt aan de legitimiteit van het verkiezingsproces. Want, waarom zou je een volgende keer gaan stemmen, als het toch allemaal onbetrouwbaar is? Hoe langer Trump volhardt, hoe groter de schade wordt.