Recensie

Recensie Film

Documentaire geeft Spaanse oorlogstrauma’s een stem

Documentaire Pas als de documentairemakers een executie uit de Spaanse Burgeroorlog laten naspelen in een dorpje, komen broeiende ressentimenten indrukwekkend aan de oppervlakte.

In ‘The Death of Antonio Sánches Lomas’ wordt de executie van de titelpersoon nagespeeld in het dorp waar hij stierf tijdens de Spaanse Burgeroorlog, om een doorbraak te forceren in de getuigenissen van de dorpelingen die erover vertellen.
In ‘The Death of Antonio Sánches Lomas’ wordt de executie van de titelpersoon nagespeeld in het dorp waar hij stierf tijdens de Spaanse Burgeroorlog, om een doorbraak te forceren in de getuigenissen van de dorpelingen die erover vertellen.

Sommige oorlogen zijn nooit afgelopen. In het Zuid-Spaanse dorpje Frigiliana zijn de naweeën van de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) en de daaropvolgende guerrillastrijd tegen Franco’s fascistische regime nog altijd voelbaar. In de documentaire The Death of Antonio Sánchez Lomas laten documentairemaker Ramón Gieling en zijn zoon Salvador de dorpelingen aan het woord: hun verhalen getuigen van ondergronds broeiende ressentimenten. Om een doorbraak te forceren besluiten de Gielings om de executie te ensceneren van een van de laatste guerrillero’s en de daaropvolgende parade waarin het lijk van deze ‘maquis’ triomfantelijk door de straten werd gedragen.

Ze scharen zich daarmee in de traditie van filmmakers als Joshua Oppenheimer (The Act of Killing) en Rithy Panh (S21: The Khmer Rouge Death Machine) in wier films ‘re-enactments’ trauma’s activeren en soms tot catharsis kunnen leiden (al is het alleen maar voor de maker en de toeschouwer). De Gielings volgen dit proces nauwkeurig, waarin met name de interviews met de getuigen, familieleden en (voormalige) opponenten indruk maken.

Middels observerende shots (nadrukkelijk getoonzet op de melancholie en berusting van het tweede deel van Schuberts Pianotrio No. 2, op. 100 ) creëren ze reflectieve ruimtes om de echo van deze gebeurtenissen niet alleen het verleden een stem te geven. Ze leggen ook iets bloot over de mechanismen waarmee mensen zich tegen elkaar laten opzetten, buren tegen buren, broers tegen broers.