Opinie

Ook het klimaat dreigt slachtoffer van corona te worden

Klimaattop Deze week had de wereld in Glasgow richting moeten geven aan het internationale klimaatbeleid tot 2030. Natuurlijk werd die top vanwege corona met een jaar uitgesteld, ook al was die juist nu heel hard nodig, vindt Pieter Pauw.
'Jaarmarkt' van bedrijven en andere betrokkenen tijdens de top in Madrid in 2019.
'Jaarmarkt' van bedrijven en andere betrokkenen tijdens de top in Madrid in 2019. Foto EPA

Dit jaar zou Glasgow het theater zijn van een VN-klimaattop, maar corona gooide roet in het eten. Daardoor gaan de onderhandelingen en het hele ‘klimaatcircus’ eromheen niet door. De klimaattop is een ware jaarmarkt geworden met tienduizenden deelnemers uit onder meer de politiek, wetenschap, ngo’s, internationale organisaties en in toenemende mate ook grote bedrijven.
De meeste deelnemers krijgen toegang met een ‘observer’ badge maar volgen de onderhandelingen überhaupt niet: ze komen om aankondigingen te doen, kennis te delen, deals te sluiten, nieuwe technologie te tonen, interviews te geven, te netwerken, te demonstreren, etc. Het is een ramp dat de top niet doorgaat, want het klimaatcircus is cruciaal om te reageren op twee grote kansen om gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen.

De eerste kans is dat de kersverse president elect Joe Biden heeft aangekondigd dat de Verenigde Staten terugkeren in het Akkoord van Parijs. De verkiezing van Trump in 2016 veroorzaakte een schokgolf in Marrakesh, waar destijds de jaarlijkse klimaattop gaande was. Velen vreesden dat de VS als grootste historische vervuiler uit het Akkoord van Parijs zouden stappen, wat Trump inderdaad deed. Biden wil en kan weer toetreden.

Hoe komen de VS terug

Voor het klimaat is allesbepalend hóé de VS weer toetreden. In het ideale geval doet Biden alsof de VS terug is van nooit weggeweest, met alle verplichtingen van dien. Ten eerste presenteren de VS dan in 2021 een klimaatplan aan de VN dat ambitieuzer is dan hun plan uit 2015 – terwijl het land niet op koerst ligt om de ambities uit 2015 te halen. Ten tweede moeten de VS twee miljard dollar achterstallige betalingen aan het Groene Klimaatfonds ophoesten en een financiële toezegging doen voor de aankomende jaren. Ten derde zullen de EU, China en Japan verwachten dat de VS formeel het doel stellen om uiterlijk 2050 klimaatneutraal te zijn. Zonder te voldoen aan deze drie eisen, zal Biden’s terugkeer in het Akkoord van Parijs niet geloofwaardig zijn.
Over de terugkeer van de VS hoeft men op de klimaattop niet te onderhandelen.

In het ideale geval doet Biden alsof de VS terug is van nooit weggeweest

Maar door het uitvallen van de klimaattop kan het klimaatcircus niet voorsorteren op de manier waarop de VS terugkeren. Om wat voorbeelden te noemen: Brazilië en Australië voelen zich nu nog niet gedwongen om ambitieuzer klimaatbeleid te voeren. De oliesector is nog niet in de hoek gedrukt door het voorstel van vicepresident-in-spe Kamala Harris voor een internationaal akkoord over het afbouwen van de productie van fossiele brandstoffen. En ontwikkelingslanden zullen terughoudender zijn bij het ontwikkelen van ambitieuzere klimaatplannen, omdat nog onduidelijk is hoeveel steun er zal komen uit de VS.

Stimuleringspakket

De tweede kans is dat overheden als reactie op de coronacrisis biljoenen extra uitgeven om hun economieën te stimuleren. Veel landen maken de fout om daarbij de klimaatcrisis te vergeten. We hebben minder dan tien jaar over om de wereldwijde opwarming te beperken tot anderhalve graad.

Lees ook: dit opiniestuk over klimaatfinanciering

De coronamaatregelen zorgden wereldwijd weliswaar voor 8,8 procent lagere CO2 emissies in het eerste halfjaar van 2020 in vergelijking met 2019, maar dat is slechts tijdelijk. Met slimme stimuleringspakketten kunnen overheden nu zowel veel banen creëren en het klimaat redden, door bijvoorbeeld te investeren in energie-efficiëntie, herbebossing, isolatie en duurzame energieopwekking.

Doen overheden dat niet, dan missen zij in de toekomst mogelijk de fiscale ruimte om de klimaatcrisis tegen te gaan. Economische stimuleringspakketten staan niet als zodanig op de agenda van de klimaatonderhandelingen, maar het klimaatcircus had wel de gelegenheid geboden om kennis en ervaring uit te wisselen over het integreren van corona- en klimaatbeleid.

Ook de VS hadden hier veel kunnen leren. De VS onderhandelen nog over een tweede steunpakket van honderden miljarden dollars. Biden heeft de historische kans om met een goed pakket vier vliegen in één klap te slaan. Hij creëert banen, stimuleert de economie, verduurzaamt deze, én kan daardoor ambitieuze klimaatdoelen stellen waarmee hij zijn geloofwaardigheid bij de VN-klimaatonderhandelingen vergroot.

Natuurlijk zou het ondenkbaar zijn geweest om midden in een pandemie zo’n grote internationale klimaattop met wereldwijde deelname te houden. Maar het uitstel laat zien dat ook het klimaat een slachtoffer van corona dreigt te worden.

Pieter Pauw neemt sinds 2009 deel aan de VN klimaatonderhandelingen en werkt bij de Frankfurt School of Finance and Management. Twitter: @WP_Pauw

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.