Verkiezingen

Nederland moet leren van briefstemmen in de VS

In de VS heb ik als verkiezingswaarnemer, campaigner voor Joe Biden én Amerikaans stemmer mogen meemaken hoe waardevol de mogelijkheid is om per post te kunnen stemmen. Corona heeft flink bijgedragen aan de massale stem per post dit verkiezingsjaar.

Het stemmen per post is in Amerika al decennia normaal. Een vergelijkbare normalisatie in Nederland zou goed zijn: het is veiliger voor iedereen en biedt extra bescherming aan de kwetsbaren in onze samenleving. Maar in hun opiniestuk Briefstemmen in Nederland? Niet zonder risico (10/11) houden Joop van Holsteyn en Galen A. Irwin angstig vast aan het verleden, op basis van zwakke argumenten. Ze halen onderzoek uit 2017 aan, waaruit blijkt dat een meerderheid van de Nederlandse stemmers het liefst in persoon in een stemlokaal wil stemmen, en de ouderen al helemaal niet per post. Dit is geen argument: in een pandemiejaar dat alles op z’n kop heeft gezet kun je een onderzoek van vóór corona niet als leidend beschouwen.

Hoewel de auteurs toegeven dat er eigenlijk geen aanwijzing is voor „aantasting van de veiligheid en vrijheid van het individuele stemgedrag”, tarten ze de integriteit van de Nederlandse verkiezingen door te beweren dat de constructie van briefstemmen „gemakkelijk verkeerd kan worden opgevat en ingeschat”. Ofwel, angst voor angst regeert. Saillant: Nederlanders in het buitenland stemmen al jaren per post, tot nu toe zonder enig bewijs van stelselmatige, massale of zelfs maar incidentele fraude.

Corona is bezig een nieuwe electorale werkelijkheid te scheppen. Stemmen per post zal steeds normaler gaan worden, en zal zeker gedurende deze pandemie geaccepteerd moeten worden. Deels wordt dit reeds erkend, deels is dit nog in ontwikkeling. Kijkend naar de VS en de ongefundeerde beweringen van fraude die zonder gêne telkens worden herhaald, is het duidelijk dat politiek leiders ter plaatse overvallen zijn door de huidige ontwikkelingen. De gouverneur van Pennsylvania voelde de complotbui al hangen en bracht op verkiezingsdag een video uit waarin hij de verwachtingen bij voorbaat probeerde te temperen: wees geduldig mensen – door de vele poststemmen zal de uiteindelijke uitslag langer op zich laten wachten.

Het scenario van rondzingende complottheorieën zowel voor als na de Tweede Kamerverkiezingen is ook in Nederland heel goed mogelijk. De Nederlandse regering dient nú proactief te zijn en polarisatie bij voorbaat proberen te voorkomen. Leer van deze Amerikaanse lessen: informeer het publiek over de mogelijkheid tot het stemmen per post en/of per volmacht en over de wijze waarop dit gebeurt. Waarschuw voor mogelijke lange wachtrijen bij stemlokalen. Leg uit dat het lang kan duren voordat er een definitieve uitslag is. Wijs op de mogelijkheid om als burger het stemproces van A tot Z als waarnemer te volgen. Voorkom Amerikaanse toestanden.


Nederlander en Amerikaan, New York