Opinie

Vlammen

Christiaan Weijts

Al acht maanden heerst er een taboe op een nuchtere kosten-batenanalyse van De Maatregelen. Gaat het nog doorbroken worden vóórdat we allemaal dat vaccin krijgen ingespoten? Bas Kolen, risico-expert aan de TU Delft, deed een moedige poging in economievakblad ESB.

Elk gezond mensenlevensjaar is 80.000 euro waard. Tel het aantal geredde jaren op, zet daar de economische schade tegenover en je ziet het: die tweede lockdown is veel te duur. Een simpel sommetje. En toch voel je het wringen. Alsof je de temperatuur opneemt met een meetlint.

Levenskwaliteit is even onmeetbaar als de waarde van kunst en cultuur, merk ik donderdag, bij een livestream van het eerste verkiezingsdebat hierover. Vier Kamerleden rangschikken kleurblokjes met stellingen en melden vroom hoe ontzettend zwaar die sector het heeft. De VVD-meneer kreeg een „warm hart” van dat filmpje van die oude danseres in haar rolstoel. De CU-mevrouw gaat haar Kamerzetel verruilen voor haar cello-krukje. De D66-mevrouw spreekt van „gelukkig worden van kunstuitingen”.

Maar waar blijft de woede? Over de kabinetsleden van hun eigen partijen bijvoorbeeld. Volgens reconstructies van onder meer De Telegraaf, AD en RTL zijn de sluiting van theaters, musea en bibliotheken er in het Catshuis totaal onbesuisd doorgedrukt. Als een ‘gebaar naar de zorg’. Zonder aangetoonde invloed op De Cijfers.

Hoeveel gederfde levensvreugde hebben de hele en halve lockdowns inmiddels aangericht bij het cultuurpubliek? Dezelfde onmacht: het is alsof je een gewicht moet opmeten met een thermometer. Dat je vervolgens moet afwegen tegen die meetlinttemperatuur, en wel op zo’n manier dat er onder de streep euro’s uitkomen.

Kunst en zorg hebben met elkaar gemeen dat hun ‘baten’ niet in koele bedragen zijn uit te drukken. En dat maakt ze kwetsbaar voor zulke impulsieve, intuïtieve besluitvorming. Feestjes en kunst kunnen we wel even missen.

Om het taboe te doorbreken en afgewogen, beredeneerde keuzes te kunnen maken, zul je naast die gezonde levensjaren ook de gederfde levensvreugde van theater, horeca en sociale contacten moeten gaan meewegen.

Dat kan alleen bij een meetsysteem met gelijke noemers, waarin ‘levenskwaliteit’ of ‘levensvreugde’ op een of andere manier in ministeriële ruitjesvellen passen. Maar druk niet meer in euro’s uit wat niet in euro’s uit te drukken valt. Noem het voor mijn part vlammen. Eén levensjaar? Duizend vlammen. Eén theatervoorstelling? Tien vlammen. Een boswandeling: twaalf.

Natuurlijk is dit naïef, onnauwkeurig, onzinnig. Maar nog altijd net een tikje minder onzinnig dan die 80.000 euro. Probeer je eigen bezigheden van vandaag maar eens uit te drukken in vlammen. Het perspectief verandert. De keuzes worden er niet minder hard om, maar laat ze liever op zo’n vage onnauwkeurigheid zijn gebaseerd dan op de schijnexactheid van zo’n eurobedrag.

Christiaan Weijts schrijft elke vrijdag op deze plek een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.