In deeltijdparadijs Nederland is een slimme meid op een scheiding voorbereid

Zap Waarom werken vrouwen niet? (KRO-NCRV) van Liesbeth Staats brengt het ingewikkelde samenspel tussen persoonlijke keuzes en hun maatschappelijke consequenties scherp in beeld.

Eline Cordie in Waarom werken vrouwen niet?
Eline Cordie in Waarom werken vrouwen niet? KRO-NCRV

‘Een slimme meid is op haar toekomst voorbereid’ hoorde programmamaker Liesbeth Staats op school. Dertig jaar later is er volgens haar „niets veranderd”. Nederlandse vrouwen worden inmiddels beter opgeleid dan de mannen, maar eenmaal op de arbeidsmarkt kiest tweederde voor een deeltijdbaan – en dan moeten de kinderen nog komen. Er zijn 3,4 miljoen Nederlandse vrouwen die geen of weinig eigen inkomen hebben. Staats maakte er voor KRO-NCRV een vierluik over: Waarom werken vrouwen niet?

Nederland is een land vol „deeltijdprinsesjes” – een term die laat zien dat je heel goed vanuit een emancipatiegedachte denigrerend over vrouwen kunt spreken. Eline Cordie kent de kritiek, zegt ze, terwijl haar kleine kinderen opgewekt spartelen in het opblaaszwembad op het balkon. „Ik ben verwend, lui, decadent, een deeltijdprinsesje.” Ze volgde de Filmacademie, maar zorgt nu thuis voor haar gezin. Is het niet zonde als iemand zo’n gewilde opleiding volgt en daar dan niets mee doet, vraagt Staats. „Dat is een beetje makkelijk”, zegt Cordie geïrriteerd. „Word ik nu geshamed omdat ik bij mijn eigen kinderen wil zijn?”

Staats spreekt ook columnist Sander Schimmelpenninck die zich beklaagt over het taboe om te spreken over de Nederlandse ‘deeltijddecadentie’. Die decadentie zit in het onbenutte economisch potentieel van hoogopgeleide vrouwen, terwijl ze nodig zijn om de komende decennia pensioenen en de zorg te betalen. „Je moet je maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.”

Waarom werken vrouwen niet? brengt het ingewikkelde samenspel tussen persoonlijke keuzes en hun maatschappelijke consequenties scherp in beeld. Er zijn gesprekken met succesvolle zakenvrouwen, de eigenaresse van een waxsalon die voor haar ‘spaarplan’ in aandelen handelt, minister Kaag („er is geen glazen plafond, maar een betonnen plafond”) en de eigenares van een miljoenenbedrijf in containerbouw.

Staats, die eerder een sterke serie maakte over de draagmoederindustrie, verwondert zich erover dat Nederlanders zich overal tegen verzekeren, maar dat miljoenen vrouwen financieel afhankelijk zijn van een partner. Dat terwijl de helft van de huwelijken strandt. „Een slimme meid is op een scheiding voorbereid”, constateert ze.

Ze hoort het verhaal van Ilske, die na haar afstuderen haar kinderwens liet prevaleren boven haar carrière en nu gescheiden thuis zit met vier kinderen, afhankelijk van alimentatie die over anderhalf jaar eindigt. Staats wil weten wat ze tegen haar 27-jarige zelf zou zeggen. „Ga in godsnaam iets doen met je studie”, zegt Ilske aangedaan. Maar, voegt ze eraan toe, „ik had daar waarschijnlijk niet naar geluisterd”.

De tweede aflevering van Waarom werken vrouwen niet? zal over de man gaan, zo werd aangekondigd. Terecht, want die loopt ook veel mis bij een scheve verdeling. Al hebben mannen minder last van wat in alle gesprekken op de achtergrond speelde: de druk van vaak tegenstrijdige verwachtingen.

Dat bleek bij de vrouw die aan vele verwachtingen voldeed: Kelly, een overtuigde ‘thuisblijfmoeder’ die nu een succesvol vlog over haar leven maakt. Staats vroeg of ze daar ‘een maandsalaris’ aan verdiende. Er ontsnapte Kelly een giechel alsof ze iets beschamends ging vertellen en ze haalde nerveus een hand door haar haar. „Dit is heel awkward. Eh, ja. Ik verdien er een goed maandsalaris aan.”

Toen dat er eenmaal uit was, zei ze gekscherend dat haar man eigenlijk wel kon stoppen met werken. Die betwistte dat onmiddellijk. Daar werd deeltijdparadijs Nederland in één scène gevangen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.