Eenmalig vuurwerkverbod kan zomaar permanent worden

Jaarwisseling Een vuurwerkverbod was lang onbespreekbaar in Den Haag. Door de coronacrisis komt het er toch.

Vuurwerkafval na afloop van een test van de Inspectie ILT op de Maasvlakte.
Vuurwerkafval na afloop van een test van de Inspectie ILT op de Maasvlakte. Foto Remko de Waal / ANP

Na jaren van discussies komt het er: een algemeen vuurwerkverbod. Bij de aankomende jaarwisseling is al het vuurwerk verboden, alleen ‘licht’ vuurwerk als sterretjes, die toch al het hele jaar door toegestaan zijn, mogen nog. Dat maakte het kabinet vrijdagmiddag bekend.

De maatregel volgt na druk vanuit de zorg. De door corona toch al zeer drukke ziekenhuizen vreesden de toestroom van vuurwerkslachtoffers - vorig jaar meldden zich in ziekenhuizen en bij huisartsenposten zo’n 1.300 mensen met vuurwerkletsel.

Het kabinet trekt bovendien éénmalig 40 miljoen euro uit om de vuurwerksector te compenseren, kondigde staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) vrijdag na de ministerraad aan.

Voor de vuurwerkbranche is het verbod een klap: zij hebben hun voorraden voor de komende jaarwisseling al besteld, maar ze mogen het vuurwerk straks niet verkopen. Het geld is volgens Van Veldhoven ook bedoeld voor de veilige opslag en transport van het onverkochte vuurwerk.

Oudejaarstraditie

Met het verbod zet het kabinet een stap die aan het begin van de regeerperiode in 2017 nog ondenkbaar leek en die na de gewelddadige jaarwisseling van 2018 op 2019 nog onbespreekbaar was. Lange tijd vond een Kamermeerderheid dat vuurwerk een gezellige oudejaarstraditie was. De nevenschade werd voor lief genomen.

Dat is na twee door vandalisme gekenmerkte jaarwisselingen veranderd. De coronacrisis was de directe aanleiding om een stap te zetten waar in Den Haag al langer over werd gesproken en die al eens op tafel lag, maar niet eerder werd gezet. Het is het sluitstuk van een snelle verandering in de Haagse consensus. Dat komt met name door toenemend geweld tegen hulpverleners, grotere materiële schade en afnemende maatschappelijke tolerantie voor die problemen. Uit een peiling van EenVandaag deze week bleek driekwart van de ondervraagden voorstander van een verbod. Vuurwerk is voor veel Nederlanders niet langer een leuke traditie, maar vooral een irritatie.

De Tweede Kamer is met die verandering meebewogen. Linkse partijen waren al kritisch, maar bij CDA en VVD is het geweld door vuurwerk nu ook zwaarder gaan wegen dan de traditie - hoewel zij een totaalverbod tot nu toe te ver vonden gaan. Symbolisch voor die verschuiving was een uitspraak van PVV-Kamerlid Lilian Helder tijdens een vuurwerkdebat vorig jaar. Zij vond vuurwerk lange tijd vergelijkbaar met Zwarte Piet: een onaantastbare traditie. Vorig jaar hekelde ze ineens de nadruk op vuurwerk als een „traditie”, het was gewoon onveilig en moest dus verboden worden.Haar eigen fractie was daar tot haar spijt, zei ze, nog niet helemaal van overtuigd.

Handhaving

Het algemene vuurwerkverbod zal incidenten met consumentenvuurwerk verminderen – dat is immers niet meer te koop. De vraag is of ook het geweld zal afnemen, want dat vindt vooral plaats met zwaar vuurwerk dat toch al verboden was. Dat is ook waarom met name het CDA al langer hamert op strengere handhaving van bestaande regels.

Het algemene vuurwerkverbod geldt in principe alleen de komende jaarwisseling. Maar toch. Als het geweld tegen hulpverleners dit keer afneemt en er ook minder vuurwerkslachtoffers naar de ziekenhuizen komen, kan dat Den Haag verder duwen in de richting waar het de afgelopen jaren toch al naartoe bewoog: een permanent, algemeen vuurwerkverbod met de jaarwisseling.