Opinie

Leesadvies voor premier Rutte

Kunst & corona Cultuur kan ons helpen deze coronacrisis door te komen. Welke boeken zouden politici moeten lezen? Neerlandici lichten hun keuzes toe.

„Het is belangrijk”, zei Mark Rutte in maart, aan het begin van de intelligente lockdown, dat we op het „kompas van wetenschappelijke kennis en betrouwbare feiten blijven varen”. Inmiddels is duidelijk wat de premier met die woorden bedoelde: het coronabeleid werd, zeker in de eerste maanden, sterk gestuurd door epidemiologen en virologen van het RIVM.

Een ander kompas bleef daarbij helaas in de kast liggen: de verrijking die kunst en cultuur kunnen bieden, en de wetenschappelijke kennis en betrouwbare feiten die de geesteswetenschappen uit die bronnen putten. Degenen die zulke vragen stelden (hoe hebben we in het verleden pandemieën doorstaan, wat vertelt ons de manier waarop er nu over de pandemie gepraat wordt), zaten nooit aan tafel bij het Outbreak Management Team (OMT).

Het gaat nog verder: kunst en cultuur bleken in oktober, toen Rutte strengere maatregelen aankondigde, makkelijke slachtoffers. Het kabinet besloot musea, theaters en bibliotheken te sluiten. Het was een grotendeels symbolische maatregel die de indruk bevestigt: als de cultuur al een kompas is, dan één dat op ieder gewenst moment in de struiken kan worden gesmeten.

Geen zinnig mens betwijfelt dat de medische wetenschap van groot belang is bij het indammen van een pandemie. Maar zelfs als het recent ontdekte vaccin binnenkort op grote schaal verspreid wordt, zijn we voorlopig nog niet van de crisis af. En juist in crisistijden hebben kunst, cultuur en geesteswetenschappen hun belang bewezen. Bezinning op wat het betekent om een mens te zijn, om een mens te zijn in onze tijd, de vaardigheid om je goed uit te drukken én een ander te begrijpen – ze zijn minder tastbaar dan een mondkapje, maar zeker op den duur even belangrijk. Zonder aandacht voor taal en cultuur resteert er van een samenleving na het virus niets dan een zielloos karkas.

Mark Rutte is zelf een geesteswetenschapper, hij liet zich in het verleden voorstaan op zijn liefde voor grote schrijvers als Thomas Mann. Juist hij zou zich aangetrokken moeten voelen tot kunst en cultuur, de literaire traditie en onze taal. Maar tot nu toe blijkt daar helaas weinig van.

Weet de premier eigenlijk wel wat hij zou kunnen lezen? Namens de neerlandici, als hoeders van de Nederlandse taal en cultuur, hebben we het plan opgevat om hem tot aan de komende verkiezingen iedere week een boek op te sturen uit de Nederlandse literatuur, telkens met een brief erbij van een neerlandicus die uitlegt waarom hij dit boek zou moeten lezen. Zodat de samenleving de komende maanden óók kan varen op de wijsheid, de schoonheid, de speelsheid en de rijkdom van de Nederlandse taal en cultuur.

De brieven zijn te lezen op het weblog Neerlandistiek en zullen incidenteel ook verschijnen op de Achterpagina van NRC. Lotte Jensen trapt hieronder af.