Uit de Tweede Kamer, terug naar de koeien

Petra de Koning

CDA’er Maurits von Martels weet nog hoe het in maart 2017 op Teletekst stond: ‘Voorkeurstemmen brengen drie vrouwen en een boer in de Tweede Kamer.’ Hij was die boer – uit Dalfsen, met honderd melkkoeien. Hij weet ook nog precies hoeveel stemmen hij had gehaald: 21.510. Van alle CDA-kandidaten waren er maar drie die meer kiezers trokken dan hij: lijsttrekker Sybrand Buma, Mona Keijzer op nummer twee en Pieter Omtzigt op vier. En Maurits von Martels stond op 44.

Dat was niet eens vanzelf gegaan. De selectiecommissie had op zijn cv gezien dat hij Prins Carnaval was geweest en ook ‘Sallandse Boer’, hoofdpersoon van een oogstfeest in Overijssel. „Jij bent wel een feestnummer”, hadden ze in de commissie tegen hem gezegd. Ze vonden hem ook arrogant. Hij vond dat híj begreep waarom boeren zo boos waren op de overheid, ze stonden „met hun rug tegen de muur” door alle regels. Hij had gezegd dat hij wel twintigduizend stemmen kon binnenhalen voor het CDA.

Von Martels kwam niet op de lijst. Later mocht hij alsnog meedoen. „Iemand uit het partijbestuur belde me, ze zochten mensen om de plekken 40 tot en met 45 op te vullen.” Ze kregen iemand die met een eigen campagne, ‘Méér boerenverstand in de Tweede Kamer’, ongekend hoog eindigde.

In maart zijn er weer verkiezingen en van partijvoorzitter Rutger Ploum kreeg Kamerlid Von Martels te horen dat hij deze keer op 39 was gezet. „Ik word dus afgeserveerd”, zei hij, maar volgens Ploum lag het anders. De plekken moesten worden verdeeld over de regio’s, tussen mannen en vrouwen. En leeftijd speelde mee. Von Martels werd deze week zestig.

Op zijn verjaardag, bij een cappuccino in de Tweede Kamer, zegt Von Martels dat hij in zijn functioneringsgesprekken met de fractievoorzitter en partijvoorzitter misschien te veel klaagde. Von Martels had namens het CDA over de landbouw willen gaan. Daar was hij, met zijn boerenverstand, voor gekozen. „Als spits. Maar ik sta linksback. Mijn kwaliteiten komen onvoldoende voor het voetlicht.”

In de Tweede Kamer mag hij alleen het woord doen over de glastuinbouw, gewasbescherming, sport. In de functioneringsgesprekken had Von Martels niet het idee dat de CDA-top ook vond dat dat een fout was. „Ik hoorde tussen de regels door dat ik me gedeisd moest houden.”

Plek 39 wil hij niet, Von Martels trok zich terug als kandidaat. Het heeft geen zin, denkt hij, om opnieuw zelf campagne te voeren. Welke boer gelooft nog dat Von Martels na de volgende verkiezingen wél voor hem opkomt in de Tweede Kamer?

„Ik zet me eroverheen”, zegt hij. Hij wil bestuurder worden in het onderwijs of de agrarische sector, of in de provincie. En zijn vervanger op de boerderij houdt ermee op. Von Martels gaat terug naar de koeien.

Petra de Koning (p.dekoning@nrc.nl; @pdekoning) schrijft elke donderdag op deze plek een column.