Oek de Jong wint Boekenbon Literatuurprijs (€ 50.000)

Literatuur Voor het eerst heeft Oek de Jong een belangrijke Nederlandse boekenprijs gewonnen. Zwarte schuur is volgens de jury een roman die de lezer dwingt tot nadenken.

Oek de Jong.
Oek de Jong. Foto Marloes Bosch

Oek de Jong is de winnaar van de Boekenbon Literatuurprijs 2020, voor zijn roman Zwarte schuur. Dat is donderdagmiddag bekendgemaakt tijdens een livestream. De Jong ontvangt een bedrag van 50.000 euro voor „een boek dat beschouwd mag worden als een toonbeeld van de rijkdom en reikwijdte van de literaire roman”, aldus de jury.

Lees ook de recensie van ‘Zwarte schuur’: Hoe jongens ontstaan die meisjes dood achterlaten in een schuur

„Met zijn geconcentreerde, sterk psychologische aanpak heeft Oek de Jong een mens en een decor neergezet die de lezer moeiteloos opeisen en dwingt om na te denken over de dunne lijn tussen seksualiteit en agressie, mannelijke identiteit en de al dan niet genezende kracht van kunst”, zei de jury verder.

Zeeuwse platteland

Het is de eerste keer dat Oek de Jong (1952) een van de grote twee Nederlandse romanprijzen ontvangt – de Boekenbon Literatuurprijs is de opvolger van wat ooit de AKO Literatuurprijs was. Voor de Libris Literatuurprijs was Zwarte schuur dit jaar eveneens genomineerd, maar die werd gewonnen door Uit het leven van een hond van Sander Kollaard.

De psychologische roman Zwarte schuur vertelt het verhaal van een geroemde kunstenaar die op gevorderde leeftijd teruggeworpen wordt in de herinneringen aan een noodlottig voorval in zijn jeugd op het Zeeuwse platteland, waarbij door zijn toedoen een meisje om het leven kwam. De schuldgevoelens, ontdekt Maris Coppoolse als zestiger, vergezelden hem zijn hele leven, beïnvloedden zijn liefdesrelaties en zijn opvattingen van mannelijkheid. Zwarte schuur is zowel een actueel verhaal over mannelijke macht en een soeverein tijdloos verhaal over hoe een mens bepaald wordt. De jury noemde het bovendien „een roman die de lezer aan het werk zet en aanmoedigt tot interpretatie en discussie”.

Eén vrouw

De jury, bestaande uit recensenten en boekverkopers, verkoos De Jongs roman boven de vier andere genomineerden: Pastorale van Stephan Enter, Amen van Marcel Möring, Gloria van Koen Sels en Waagstukken van Charlotte Van den Broeck. Daarmee nomineerde de jury een relatief hoog aantal Vlamingen (twee) en een klein aantal vrouwen (één). De Jong was de enige die ook voor de Libris Literatuurprijs genomineerd was – al ligt dat ook deels aan de verschillende termijnen die de prijzen hanteren: waar de Librisprijs de oogst van een kalenderjaar beoordeelt, beoordeelde de Boekenbonprijs boeken die tussen vorige zomer en deze zomer verschenen. Alle genomineerden voor de Boekenbonprijs verschenen overigens in het najaar van 2019.

Lees ook een dubbelinterview met Oek de Jong en zijn redacteur Tilly Hermans: ‘Soms zie ik je heel moe worden, Tilly, maar ik kan niet anders’

Oek de Jong is de schrijver van de moderne klassiekers Opwaaiende zomerjurken (1979) en Hokwerda’s kind (2002) en de grote roman Pier en oceaan, waarvoor hij in 2013 de F. Bordewijkprijs en de Gouden Uil Literatuurprijs ontving. In dat jaar zag hij de twee grote Nederlandse romanprijzen, de Libris en de AKO, aan zijn neus voorbijgaan. De Boekenbon Literatuurprijs wordt dit jaar voor het eerst toegekend; vorig jaar heette de onderscheiding nog BookSpot Literatuurprijs en werd er in twee categorieën bekroond, fictie en non-fictie, waarbij romancier Wessel te Gussinklo (De hoogstapelaar) en historicus Sjeng Scheijen (De avant-gardisten) beide 50.000 euro wonnen. Na het wisselen van sponsor – voor de komende vijf jaar is dat de Nederlandse Boekenbon – werd dat weer teruggebracht tot één prijs.