Gemeenteraad Rotterdam kiest voor warmteleiding naar Leiden via Rijswijk

Warmtebedrijf Een nieuwe warmteleiding naar Leiden via Rijswijk moet het noodlijdende Warmtebedrijf Rotterdam redden. Oppositiepartijen in de gemeenteraad noemen het een nieuw hoofdstuk van een „migrainedossier”.

Via het warmtenet kunnen huizen worden verwarmd met industriële restwarmte uit de Rotterdamse haven. Foto Peter Hilz
Via het warmtenet kunnen huizen worden verwarmd met industriële restwarmte uit de Rotterdamse haven. Foto Peter Hilz

Het Rotterdamse stadsbestuur heeft een voorkeur uitgesproken voor een warmteleiding naar Leiden via Rijswijk, en schrapt het oude plan voor een route via Zoeterwoude. Een kleine meerderheid van de gemeenteraad (26 van de 43 stemmen) stemde hier donderdagavond voor.

De nieuwe warmteleiding moet het noodlijdende Warmtebedrijf Rotterdam (WBR) van de gemeente redden. Het WBR werd in 2006 opgericht om industriële restwarmte uit de haven aan woningen te leveren. Maar de exploitatie is vanaf het begin problematisch geweest, omdat het bedrijf over meer warmte beschikt dan het kan afzetten.

Vanaf 1 januari 2020 zou het WBR warmte aan energieleverancier Vattenfall leveren in de regio Leiden: een vergroting van de afzetmarkt. Maar die ‘Leiding over Oost’ via Zoeterwoude is door diverse tegenslagen nooit aangelegd.

Angst en wensdenken

Oorzaak van het debacle is structurele onderschatting van de risico’s, angst voor gezichtsverlies en wensdenken, zo bleek eerder uit een reconstructie van NRC. De Rekenkamer Rotterdam heeft onderzoek naar het drama gedaan en de gemeenteraad heeft dit jaar een raadsenquête gehouden.

Lees ook Rotterdam-West kan ook zónder warmtenet van het gas af, volgens een alternatief plan

De gemeente Rotterdam gaf door de jaren heen tientallen miljoenen euro steun om het WBR overeind te houden. Vorige maand loste de gemeente, die als eigenaar borg staat, nog een lening voor het WBR van bijna 102 miljoen euro aan de BNG Bank af.

Voor het einde van dit jaar wil Rotterdam zekerheid hebben dat de warmteleiding via Rijswijk in 2026 wél kan worden opgeleverd. Deze leiding wordt door Gasunie aangelegd, waarbij het WBR jaarlijks een vergoeding betaalt voor het warmtetransport. Als dit gebeurt, zou het WBR zes jaar te laat alsnog aan zijn contractuele verplichtingen aan Vattenfall voldoen. Tot dan moet de gemeente Rotterdam de verliezen van het WBR dekken.

De onderhandelingen hierover tussen Gasunie, het ministerie van Economische Zaken, de provincie Zuid-Holland en gemeenten in de regio zijn echter nog gaande. Voor de warmteleiding via Rijswijk is ook een akkoord van Vattenfall nodig.

Rotterdam onder tijdsdruk

„Er is nog geen enkele partij aan boord”, zei Robert Simons van oppositiepartij Leefbaar Rotterdam, de grootste raadsfractie (11 zetels) die tegen stemde. Hij verwees naar één zin in het raadsbesluit, waaruit blijkt dat er tijdsdruk is: als de gemeente zich voor 1 december niet uitspreekt, is er een „gerede kans” dat de Leiding via Rijswijk vervalt. Simons: „We worden weer in een nieuw hoofdstuk gerommeld van dit migrainedossier.” Ook oppositiepartijen 50PLus en de Partij voor de Dieren spraken zich in het debat uit tegen het besluit.

D66-wethouder Arjan van Gils (grote projecten) noemde het besluit van donderdag niet onomkeerbaar. „Dan maakt u er echt een persiflage van”, zei hij tegen Simons van Leefbaar Rotterdam.

Gasunie heeft met energieleverancier Eneco al een contract gesloten om een leiding van Rotterdam naar Den Haag aan te leggen, legde wethouder Van Gils uit. Het ministerie van Economische Zaken heeft voor deze leiding, aangevuld met de aftakking van Rijswijk naar Leiden, ongeveer 100 miljoen euro subsidie toegezegd. Gasunie wil nu voor 1 december van alle partijen duidelijkheid of deze aftakking ook kan doorgaan, of niet, om een samenwerkingsconvenant te sluiten, zei Van Gils.

Als de warmteleiding via Rijswijk doorgaat, legt het college van B en W later alsnog nog een definitief besluit aan de gemeenteraad voor, zegde Van Gils toe. De gemeenteraad droeg het college per motie verder op met een toekomstvisie te komen op het aandeelhouderschap van de gemeente.

Mocht deze leiding via Rijswijk niet doorgaan, dan dreigt alsnog een faillissement voor het warmtebedrijf. De Leiding over Oost, waarbij het WBR zelf zou investeren in de aanleg, is te duur. Een scenario waarbij het WBR alleen warmte levert in Rotterdam lijkt financieel onhaalbaar. De provincie Zuid-Holland (voor 8 procent aandeelhouder) wil zelf geen liquiditeitssteun meer geven.