Snel uit de startblokken en zonder poespas, dit echtpaar ontwikkelde het veelbelovende coronavaccin

Covid-19 BioNTech uit Duitsland staat aan de wieg van een mogelijk succesvol coronavaccin. Het Turks-Duitse echtpaar achter het bedrijf had al vroeg door dat er belangrijk werk te doen was.

BioNTech-topman Ugur Sahin (55) en medisch directeur Özlem Türeci (53).
BioNTech-topman Ugur Sahin (55) en medisch directeur Özlem Türeci (53). Stefan Albrecht

Voor Duitsland was het maandag dubbel goed nieuws. Niet alleen bleek er belangrijke vooruitgang te zijn geboekt bij de ontwikkeling van een coronavaccin. Maar een relatief klein Duits biotechnologiebedrijf speelt daarbij, als initiatiefnemer en partner van het grote Amerikaanse farmaceutische concern Pfizer, een sleutelrol.

Het echtpaar dat de firma BioNTech in 2008 oprichtte, allebei medische onderzoekers met Turkse wortels, had al een goede reputatie in de wetenschappelijke wereld en bij investeerders. Maar nu zijn topman Ugur Sahin (55) en medisch directeur Özlem Türeci (53), zijn echtgenote, opeens landelijke en zelfs internationale bekendheden geworden.

Dat hun bedrijf gevestigd is aan een straat in Mainz die Am Goldgrube heet, „Aan de goudmijn”, wordt daarbij steevast vermeld. De aandelenkoers schoot maandag op de Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq omhoog, waarmee de beurswaarde van BioNTech op 21,9 miljard dollar (18,5 miljard euro) kwam. Sahin bezit 18 procent van de aandelen.

Co-schappen in Homburg

Hij was vier toen hij naar Duitsland kwam, waar zijn vader werkte als gastarbeider, zoals dat toen heette, in een Ford-fabriek in Keulen. Türeci is in Duitsland geboren als dochter van een Turkse arts, die werkte in een klein ziekenhuis in Cloppenburg, Nedersaksen.

Ze studeerden allebei medicijnen en ontmoetten elkaar begin jaren negentig tijdens hun co-schappen in Homburg, waar ze een belangstelling voor kankeronderzoek bleken te delen. Al is belangstelling misschien te zuinig uitgedrukt. Zelfs op hun huwelijksdag, vertelde Türeci eens in een interview, maakten ze allebei tijd vrij voor laboratoriumwerk.

Lees ook: Koploper in vaccinrace overtreft verwachtingen

In 2001 zetten ze hun eerste bedrijf op, Ganymed Pharmaceuticals, gericht op de ontwikkeling van een therapie om het eigen immuunsysteem van kankerpatiënten in te zetten tegen kankercellen.

Nadat ze het bedrijf (volgens het Duitse Management Magazin voor 422 miljoen euro) verkocht hadden aan het Japanse Astellas, richtten ze BioNTech op, samen met de Oostenrijkse kankerspecialist Christoph Huber, die sindsdien lid is van de raad van commissarissen. In de loop der jaren heeft BioNTech grote investeerders aan zich weten te binden, waaronder de Bill & Melinda Gates Foundation.

Opmerkelijk is hoe snel BioNTech bij het zoeken naar een vaccin uit de startblokken kwam. Al in januari, enkele dagen nadat Sahin in The Lancet over het virus had gelezen, stortte het bedrijf, dat zo’n 1.300 werknemers heeft, zich in de race om een vaccin. Er werden 500 mensen vrijgemaakt voor het project.

Geen poespas

In maart sloot BioNTech samenwerkingsovereenkomsten met het Amerikaanse Pfizer en het Chinese Fosun. De Duitse overheid stelde 375 miljoen euro beschikbaar om snel met de massaproductie te kunnen beginnen als het vaccin is goedgekeurd.

Sahin, die de naam heeft niet van poespas te houden, liet zich maandag niet meeslepen door alle opwinding. Nuchter zei hij dat „de eerste tussentijdse analyse van onze internationale fase-drie-studie erop wijst dat een vaccin Covid-19 verhinderen kan”.

Terwijl boulevardblad Bild in een kop „het Duitse vaccinwonder” toejuicht, moet Sahin niets hebben van pogingen een vaccin een nationaal stempel op te drukken. „Samenwerking is absoluut cruciaal voor deze internationale uitdaging”, zei hij eerder dit jaar tegen de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Hij sloot uit dat een vaccin alleen beschikbaar zou komen voor bijvoorbeeld China, Duitsland of de Verenigde Staten.