Opinie

Roman zonder plot

Stephan Sanders

Thrillers, ik grijp er uit mezelf niet naar. Het zogenaamde ‘spannende boek’ laat ik zonder veel moeite op de plank laten liggen. Maar deze week heb ik ruw ontdekt hoe ik naar de wereld kijk: volkomen plotgedreven, sensatiebelust. Alsof alles de vorm moet aannemen van een uitgekiende detective, zonder losse eindjes.

Een van de meest onwaarschijnlijke hoofdrolspelers in het griezelgenre is het coronavirus. Als je even uitgaat van het verschil tussen plotgedreven en personagegedreven verhalen – de whodunit en de bildungsroman – kent het slepende en almaar niet eindigende verhaal over corona eigenlijk geen plot of personage. Je merkt het aan het ongeduld dat toeneemt: al die dagkoersen, al die cijfers wereldwijd, leiden ze nog ergens toe? Kan iemand me vast de clou verklappen?

Een virus als hoofdpersoon: het is te abstract om je erin in te leven, en bovendien heeft het niet veel zin de psychologische werdegang van een virus na te gaan. En ineens ontdek je dat je je blik hebt geleend van Hollywood of Netflix. Het kan niet zo zijn dat er geen fatsoenlijk einde aan deze serie komt.

Alsof je de scriptschrijver en de regisseur ter verantwoording kan roepen.

Op het eerste gezicht leek het of we bij de Amerikaanse verkiezingen met personages te maken hebben: niet alleen Biden en Trump, maar ook al die miljoenen stemmers, ieder met een eigen verhaal.

Maar welbeschouwd zijn politici zelden personages die graag spreken over hun innerlijke ontwikkeling: ze hebben er belang bij een Bekend Merk te vertegenwoordigen waarvan de mensen weten wat ze eraan hebben.

Vier jaar lang heb ik nu dagelijks verkeerd met Donald Trump, tegen mijn wil, en wat je ook van hem kan zeggen: elk stripfiguur heeft een karakter dat dieper graaft. Hij is geen man, maar een logo met computergestuurde stem.

En dan toch die dagen na de eerste verkiezingsnacht mokken dat er geen echte einduitkomst is. Al die Amerikaanse presentatoren die braaf de uitslagen voorlezen en duiden, prevelementen van een vreemde orde. Volg ik nog het nieuws? Of doe ik toch een meditatieoefening?

Ik word dus geconfronteerd met mijn geringe spanningsboog, mijn verslaving aan plotwendingen. Wat ik Marcel Proust en zijn Op zoek naar de verloren tijd niet kwalijk neem, kan ik niet accepteren in verkiezingstijd. Mag het een beetje opschieten?

Dan op zaterdagmiddag: Biden de nieuwe president-elect. Het is eerder een ontrafeling dan een ontknoping. Toch: dansende mensen op straat, zeker in het land van Biden. Ik hoor mezelf juichen, maar ‘Biden’ juicht moeizaam.

Is dit het einde? Nee, dit is het begin van een roman van Proustiaanse afmetingen.

Stephan Sanders schrijft elke maandag op deze plek een column.