Recensie

Recensie

Rapinoe toont zich in haar autobiografie een gevoelige pitbull met een missie

Levensverhaal Voetbalster Megan Rapinoe (35) roept wrevel en bewondering op. In haar autobiografie Eén leven krijgt haar maatschappelijke engagement context.

Megan Rapinoe in september 2019 in de Scala in Milaan met de FIFA-award voor beste voetbalster ter wereld.
Megan Rapinoe in september 2019 in de Scala in Milaan met de FIFA-award voor beste voetbalster ter wereld. Foto Gareth Cattermole - FIFA/Getty Images

De afgelopen weken kon je niet om Megan Rapinoe heen. Ze plaatste een verlovingsfoto op Instagram; op één knie in bikini op de rand van een zwembad terwijl ze de hand van haar vriendin, basketbalster Sue Bird, vasthoudt. Ze was te zien op CNN, waar ze in een interview tot ‘inclusiviteit’ opriep. Ze kondigde een mini-serie aan over het taboe op depressie. Ze liet zich uit over de Amerikaanse verkiezingen.

Megan Rapinoe (Redding, Californië, 1985) is de rebelse co-captain van het Amerikaanse voetbalteam. De vrouw die tijdens het WK van 2019 in Frankrijk een ‘fittie’ kreeg met Donald Trump. De Amerikaanse president zag een interview waarin Rapinoe liet weten niet naar „the fucking White House” te gaan als de Verenigde Staten wereldkampioen werden. Hij eiste per tweet meer respect voor de VS, het Witte Huis en de Amerikaanse vlag en riposteerde, vrij vertaald: eerst die titel maar eens winnen voordat je je grote mond opendoet.

Rapinoe vond het wel amusant. Niet alleen sloeg ze Trumps uitnodiging na de gewonnen finale tegen Nederland af – en de rest van het team met haar – ze blijft ook weigeren het Amerikaanse volkslied te zingen, uit protest tegen discriminatie en politiegeweld tegen zwarte Amerikanen. Het levert haar bewondering én kritiek op. Ze is de personificatie van de gepolariseerde VS.

Materiaal genoeg voor een autobiografie, moet ze hebben gedacht. Zo kon ze eens lekker uitweiden, want soundbites leveren veel aandacht op – iets waar Rapinoe niet vies van is – maar ze zijn ook vluchtig, terwijl de tijd begint te dringen. In de titel van haar boek – Eén leven – ligt de boodschap aan haar lezers besloten: schrik niet van de grote maatschappelijke veranderingen die op ons afkomen. Je leeft maar één keer. Wat ga jij doen om een betere plek van deze wereld te maken?

Running mate

Je vraagt je af hoe Rapinoe de Amerikaanse verkiezingsstrijd heeft beleefd. Nagelbijtend of bij voorbaat zeker van een triomf voor Joe Biden? Eerder bood ze Biden aan zijn running mate te worden. Zondag twitterde ze: „Ik weet niet hoe snel ik nu naar het f**king Witte Huis moet.”

Ze ontkent politieke aspiraties te hebben, maar passages als deze wijzen op het tegendeel: „Sue en ik zaten de pandemie uit in haar appartement in Connecticut. De Olympische Spelen van Tokio werden uitgesteld en zullen misschien nooit plaatsvinden. ’s Ochtends trainde ik, ’s middags had ik contact met activisten en politici. Ik sprak met Patrisse Khan-Cullors, een van de mede-oprichtsters van Black Lives Matter. Ik sprak met Joe Biden en Alexandria Ocasio-Cortez. Ik heb geregeld contact met Gavin Newsom, de gouverneur van Californië. We bespreken hoe we dit met z’n allen te boven kunnen komen en hoe beleid en activisme elkaar kunnen versterken.”

Je vergeeft Rapinoe haar name dropping, omdat ze, zoals de Amerikanen dat zo mooi zeggen, ‘haar geld stopt waar haar mond is’. En omdat je ergens ook voelt dat ze iets probeert te maskeren. Als Rapinoe in haar bed ligt vraagt ze zich af: verdien ik al die lof en aandacht wel? Doe ik het wel goed? Houden ze wel van me?

Trump-stemmer

Het zal deels te maken hebben met haar gecompliceerde jeugd. Ze was de Benjamin van een groot, conservatief gezin – haar vader stemde op Trump – en had al jong het gevoel dat ze anders was. Op haar vijfde meldde ze haar moeder dat ze kort haar en jongenskleding ging dragen, net als haar broer Brian. Ze kon haar emoties moeilijk bedwingen en kreeg de bijnaam ‘Ma Barker’, naar de gangstermoeder met het korte lontje.

Ook toen ze al jaren op hoog niveau voetbalde, gooide Rapinoe er met de pet naar. Ze dronk, ging tot in de vroege uurtjes uit, at hamburgers en zag het belang van trainingen niet in. Ze mocht dan uitblinken als sportvrouw, privé leek er iets te ontbreken.

Wat dat iets was ontdekte ze in 2010, toen Edith Windsor de federale overheid aanklaagde. De 80-jarige lesbiënne ontving na de dood van haar partner Thea een fikse aanslag erfbelasting. Het voelde oneerlijk; de twee waren al veertig jaar samen en getrouwd in Canada. Na een jarenlange strijd werd Windsor door het Hooggerechtshof in het gelijk gesteld.

Rapinoe na haar doelpunt in de WK-finale tegen Nederland in 2019.

Foto Ian Langsdon/EPA

Door die volharding ontwaakte bij Rapinoe iets dat al lang sluimerde: politieke woede. In de aanloop naar de Olympische Spelen van Londen in 2012 kwam ze publiekelijk uit de kast, eventuele commerciële consequenties voor lief nemend. Zoals ze later ook de gevaren van haar uitspraken over politiegeweld tegen zwarte Amerikanen negeerde. Sterker: ze hield er geen moment rekening mee. „Ik had hooguit een paar genuanceerde columns en hashtags verwacht. Maar wat ik kreeg waren doodsbedreigingen, bedreigingen met geweld en weerzinwekkende teksten.”

Wit superioriteitsdenken

Wat Eén leven vooral interessant maakt zijn de brandende, actuele thema’s: Black Lives Matter, seksisme, gelijke beloning, homorechten, de pandemie, wit superioriteitsdenken. Niet voor niets zal Rapinoe het boek rond de Amerikaanse verkiezingen hebben willen uitbrengen, voor optimaal effect. De naam ‘Trump’ komt er twintig keer in voor. Nu en dan irriteert ze met haar koketterie: „Ik was niet naar het WK gegaan met de bedoeling het toernooi te politiseren. Maar als Trump mij uitdaagde, was ik meer dan bereid die handschoen op te nemen.”

Rapinoe maakt het politieke vaak inzichtelijk via het persoonlijke. Zo vertelt ze openhartig over haar broer Brian, die achttien jaar vastzat, verslaafd raakte aan de drugs en zich aansloot bij de white supremacists. „Een overlevingstactiek”, noemt ze het laatste. „Iets waar hij een gevoel van macht en identiteit aan ontleende.”

Wit superioriteitsdenken zit volgens Rapinoe in de haarvaten van de VS. „Volgens mij beseffen de meeste witte mensen niet dat ze door hun huidskleur automatisch profiteren van vier eeuwen voordeel. Ikzelf besefte dat in ieder geval niet.”

Doordat zij werd tegengewerkt door de Amerikaanse voetbalbond bij haar maatschappelijke protestacties op het veld, begreep Rapinoe beter wat mensen van kleur aan één stuk doormaken: „De bevreemdende ervaring dat jouw dagelijkse realiteit domweg wordt ontkend”.

Zo bezien is Eén leven een coming of age protestboek. Wie getuige is van racisme moet zich volgens Rapinoe verweren, óók als dat tot woede leidt. Vrouwelijke lezers worden aangemoedigd meer salaris te eisen en trots te zijn op hun prestaties. „Vrouwen worden grootgebracht met de angst om onaardig gevonden te worden. In sociale situaties van welke aard dan ook is het meestal aan ons om alles vlotjes te laten verlopen. We horen niet moeilijk te doen. En daardoor krijgen we niet wat we willen.”

Rapinoe haalde de jaarlijkse lijst van Time Magazine, als een van de honderd invloedrijkste mensen in 2020. Ze werd uitgeroepen tot beste voetbalster van de wereld, won een olympische titel en twee WK’s. Je vraagt je af: wat zit er nog in het vat? Ergens in die kleine pitbull schuilt een gevoelige vrouw, die een rustig leven ambieert met haar aanstaande bruid. „Voor Sue”, staat op de eerste pagina van haar boek. „Die mij heelde en onoverwinnelijk maakte. Ik hoop dat ik jou op dezelfde manier kan liefhebben.”