Erotisch centrum moet de nieuwe rosse buurt van Amsterdam worden

Prostitutie Amsterdam wil een ‘erotisch centrum’ buiten het centrum en minder prostitutie op de Wallen. Wat is de kans van slagen?

Op de Wallen is het uitgestorven door de coronacrisis. Het contrast met de reguliere drukte in de rosse buurt is schril. Foto Olaf Kraak

Een cilindervormig gebouw met een hellingbaan die de bezoekers langs de ramen met prostituees leidt. Zo ziet de gemeente Amsterdam het ‘erotisch centrum’ voor zich dat in de toekomst buiten de binnenstad moet verrijzen. Met de schetsen, die eind vorige week naar de gemeenteraad zijn gestuurd, neemt burgemeester Femke Halsema een nieuwe stap in haar plannen om het Wallengebied op te schonen.

Het centrum moet niet alleen plek bieden aan sekswerkers, maar ook aan ander vertier zoals horeca en erotisch entertainment. Op die manier hoopt Halsema de ‘feesttoeristen’ die buiten coronatijd het Wallengebied overstromen, weg te lokken. Bewoners klagen al geruime tijd dat hun buurt onleefbaar is geworden door de drukte, en er zijn zorgen over criminaliteit en de veiligheid van prostituees. De burgemeester heeft zich ten doel gesteld de oude binnenstad terug te veroveren op de mensenmassa’s – en de rosse buurt speelt in die plannen een sleutelrol.

Volgens Halsema is er interesse onder particuliere beleggers en ondernemers om te investeren in een „kwalitatief hoogwaardig” erotisch centrum. „Er staan potentiële ondernemers uit de horeca- en seksbranche te trappelen om een concept verder uit te werken”, staat in een marktverkenning onder beleggers, projectontwikkelaars, exploitanten en sekswerkers die in opdracht van Halsema is uitgevoerd. De gemeente gaat nu proberen om partijen aan elkaar te koppelen, die vervolgens concrete plannen kunnen smeden.

Ook heeft de gemeente een ‘voorlopige shortlist’ opgesteld van locaties voor het seksgebouw. Ambtenaren denken onder andere aan de Zuidas, het gebied rondom de Johan Cruijff Arena, en een nader te bepalen plek op het water. Qua snelheid tempert Halsema wel de verwachtingen: het erotisch centrum is pas af over drieënhalf tot tien jaar.

Verzet van de seksbranche

Halsema werkt al langer aan plannen voor de Wallen. Het lijkt erop dat de coronacrisis die nu versnelt. Tijdens de eerste lockdown, maart en april van dit jaar, was het uitgestorven op de Wallen: eventjes geen schreeuwende, kotsende en pissende toeristen. Bewoners genoten van de stilte en droomden ineens van een leefbare buurt.

Toen in de zomer de drommen feesttoeristen weer naar de stad trokken, volgde een lawine aan plannen van bewoners en organisaties. Een ‘volksinitiatief’ om het aantal overnachtingen in de stad te beperken, kreeg in korte tijd meer dan dertigduizend handtekeningen – genoeg om op de agenda van de gemeenteraad te komen.

Enkele weken geleden kwam een coalitie van ondernemers uit de binnenstad, minus de exploitanten op de Wallen, met een tienpuntenplan om Amsterdam af te helpen van zijn imago van seks en drugs. Ze willen raambordelen sluiten en buitenlandse blowtoeristen weren uit coffeeshops. Zelfs de Amsterdamse VVD, jarenlang een fervent tegenstander van dit ‘ingezetenencriterium’, is inmiddels om.

De maatschappelijke en politieke wind is dus aan het draaien. En de circa 360 ramen op de Wallen, de voornaamste trekpleister voor de feestende mensenmassa’s, lijken daar nu het slachtoffer van te worden. Als het erotisch centrum er komt, schrijft Halsema aan de raad, zal dat alleen zijn in combinatie met „een wezenlijke vermindering van het aantal ramen op de Wallen”.

Lees ook: ‘Welke stad laat z’n mooiste stuk onderpissen?’

Toch zal het heel lastig worden voor de burgemeester om haar voorstellen te realiseren. Anders dan bij initiatieven van haar voorgangers, zoals het ‘gemeentebordeel’ My Red Light, wil Halsema het erotisch centrum vooral door marktpartijen laten ontwikkelen. Maar de ondernemers die ze het hardst nodig zal hebben, die uit de seksbranche op de Wallen, verzetten zich al bij voorbaat. „Wij willen wel meedenken met plannen voor de langere termijn, maar de buurt ook behouden zoals hij is”, zegt Cor van Dijk, voorzitter van de ondernemersvereniging van de Wallen en directeur van het bedrijf achter sekstheaters Casa Rosso en de Bananenbar.

Wie de ondernemers zijn die wel interesse getoond hebben in het erotisch centrum, weet Van Dijk niet. „Wij zijn hier in ieder geval niet bij betrokken door Halsema en daar zijn we boos over.” De overlast op de Wallen, zegt hij, komt niet door de drukte maar door „onaangepast gedrag” van „nog geen 5 procent van de bezoekers”. De oplossing is volgens Van Dijk niet het sluiten van ramen, maar betere handhaving. „Dat is goed te doen.”

Een maquette van het beoogde erotisch centrum waarnaar burgemeester Halsema De Wallen wenst over te plaatsen. Foto Thijs Wolzak / Moke Architecten

De sekswerkers zelf willen ook niet verkassen naar een locatie buiten het centrum, zeggen hun belangenverenigingen. Zij vinden dat ze al hard genoeg getroffen zijn door de coronacrisis: begin deze maand gingen de Amsterdamse ramen weer voor minstens twee weken dicht.

En dan is daar nog de kritiek van de bewoners, die zich de laatste jaren steeds luidruchtiger uitspreken tegen de overlast. Zij vinden juist dat Halsema’s plan lang niet ver genoeg gaat. „Zo’n centrum is nog steeds gericht op feesttoeristen, en die wil je juist helemaal weg hebben uit de stad”, zegt Bert Nap, een actieve buurtbewoner. „Je creëert opnieuw een ruimte voor de perverse mix van toerisme en prostitutie, alleen nu buiten het centrum.”

Ook denkt Nap dat zo’n erotisch centrum alleen maar werkt als álle ramen verdwijnen, plus de theaters en sekswinkels – iets wat Halsema vooralsnog niet ambieert. „Als je de façade houdt, blijft het imago bestaan en blijven de toeristen komen. Het klinkt misschien bot, maar ik zie het als de verplaatsing van een industrie.”