Brieven

Brieven 7/11/2020

verkiezingen VS (1)

Kiesmensen

Ik stel voor in de verslaggeving het woord ‘kiesmannen’ te vervangen door ‘kiesmensen’ of bijvoorbeeld ‘electoren’. Hoewel ik me kan voorstellen dat dat nu wat gekunsteld aanvoelt, is het woord ‘kiesmannen’ achterhaald, en ik hoop niet te hoeven uitleggen dat het gebruik ervan belemmerend is voor de vrouwenemancipatie. Ook zie ik in het Engelse ‘elector’ geen reden om de Nederlandse vertaling te beperken tot de mannelijke helft van de bevolking. Ik kijk ernaar uit het nieuws rondom de verkiezingen in de VS te volgen zonder het gevoel dat we achteruit gaan in tijd.

verkiezingen VS (2)

Horden

In 1930 verscheen van José Ortega y Gasset La rebellion de las masas, in 1933 in het Nederlands vertaald als De opstand der horden en in 2015 als De opstand van de massamens. Ortega zag in de jaren twintig van de vorige eeuw Mussolini in Italië aan de macht komen. Dit inspireerde hem tot het schrijven van een aantal verontrustende krantenartikelen die later als boek verschenen. Toegegeven: er zijn in ideologisch opzicht grote verschillen tussen Trump en Mussolini. Niet in lichaamstaal, maar beiden macho. En een opvallende overeenkomst is hun minachting voor de democratie. Het boek is daarom van grote actuele waarde. Toen ik in de dagen na de Amerikaanse presidentsverkiezingen uitzinnig protesterende menigten zag, bedacht ik dat De opstand der horden toch een betere titel is.

verkiezingen VS (3)

Schijndemocratie

In het commentaarAmerikaanse verkiezingen zijn democratische test (3/11) schrijft NRC de VS een voorbeeldfunctie in de wereld toe. Maar Amerika is nooit een echt democratisch land geweest waar iedere stem telde. Het van het begin af door de founding fathers ingebouwde systeem van kiesmannen getuigde al meteen van wantrouwen in het oordeelsvermogen van het volk. Ook het voor de VS kenmerkende principe van ‘the winner takes all’ hield in dat grote aantallen stemmen vergeefs zijn uitgebracht. In de VS heeft het racisme altijd boven- of ondergronds gebloeid. Solidariteit komt in hun woordenboek niet voor. Het Amerikaanse casinokapitalisme is een pervers economisch systeem, de maatschappij is op concurrentie en contestatie in plaats van op coöperatie gebouwd. De idee van een algemeen belang heeft daar nooit goed willen landen. Kortom, als Europeanen zouden we onze oren eens wat minder naar Amerika moeten laten hangen, zoals we nu al 75 jaar gedaan hebben. En ons eens wat zelfbewuster moeten opstellen omdat democratie en rechtsstaat hier in Europa, op basis van een eigen humaniteitsidee, ontstaan zijn en eigenlijk alleen hier, al is het met vallen en opstaan, floreren.

Verkiezingen VS (4)

Normaal

Omdat het abnormale gedrag van Trump normaal is geworden, is het normale gedrag van zijn aanhangers abnormaal geworden.

Spotprent

Dialoog

Op de tekening van Joep Bertrams, die deze week tot ophef leidde op een school in Rotterdam, is een strijder te zien met baard en tulband die net een man van Charlie Hebdo heeft onthoofd; de man kan toch nog zijn tong uitsteken. Op de school had een aantal tieners in de jihadist de profeet Mohammed herkend. Zij voelden zich beledigd en wilden dat de tekening zou worden verwijderd. Op sociale media werd moord en brand geschreeuwd dat de vrijheid van meningsuiting was aangetast en dat de meisjes, in ieder geval tijdelijk, geschorst moeten worden. De tekening is wel weggehaald uit het klaslokaal. Zo lijkt een godsdienstoorlog weer vlam te vatten over de hoofden van een paar tieners, want die zijn makkelijk en heldhaftig te veroordelen. Het lijkt me beter om het hoofd koel te houden en een dialoog aan te gaan.

Correcties & aanvullingen

Wol en linnen

In ‘Ik ben joods op mijn manier’ (31/10, p. L16-17) staat dat de combinatie van wol en zijde verboden is voor orthodoxe joden. Dat moet zijn: wol en linnen.