Foto Brad Trent/Redux/ANP

Interview

Topvrouw Google Health: ‘We proberen mensen te leiden naar gezondheidsinformatie die ze kunnen vertrouwen’

Karen DeSalvo | Google Health Aangespoord door de coronacrisis richt Google zijn pijlen op volksgezondheid. Met arts Karen DeSalvo aan het roer wil Google Health vertrouwen kweken. „We leren hoe we behulpzaam kunnen zijn.”

Het duurde even, maar een half jaar nadat Apple en Google hadden besloten samen de techniek voor een corona-app te bouwen, hebben drie miljoen Nederlanders de CoronaMelder gedownload. Het onderliggende bluetoothsysteem, dat waarschuwt als je in de buurt was van iemand die positief getest is op corona, is inmiddels in meer dan dertig landen in gebruik.

„We gaan nu merken of het ook effectief is”, zegt Karen DeSalvo. De 55-jarige arts en beleidsmaker is als chief health officer medeverantwoordelijk voor Googles gezondheidstak. DeSalvo, die de regering van Obama adviseerde over volksgezondheid, werkt sinds december 2019 bij Google.

De pandemie heeft de ambities van de zoekgigant op het gebied van gezondheidszorg versneld, vertelt DeSalvo in een videogesprek vanuit haar woonkamer in Louisiana. „We leren hoe we behulpzaam kunnen zijn.” De corona-app is een voorbeeld van samenwerking tussen techbedrijven en de gezondheidszorg: „Google en Apple leveren de techniek, maar de gezondheidsorganisaties van overheden draaien aan de knoppen en bepalen welke afstand en tijdsduur als drempelwaarden gelden.”

De app meet via bluetoothsignalen hoelang mensen dicht bij elkaar in de buurt zijn en elkaar dus kunnen besmetten. Nederland hanteert 15 minuten als ondergrens. In de VS heeft de nationale gezondheidsorganisatie CDC besloten de blootstellingsduur cumulatief te meten: wie binnen 24 uur opgeteld 15 minuten bij iemand in de buurt was, kan al een waarschuwing krijgen.

De pandemie geeft Big Tech een tweede gezicht. Google, marktleider in online advertenties en aangeklaagd wegens machtsmisbruik in zijn zoekimperium, begeeft zich door corona op het pad van volksgezondheid. Zo gebruiken overheden, ook in Nederland, de geanonimiseerde mobiliteitsgegevens die Google genereert om te controleren of burgers zich aan de lockdown houden.

Ook geeft Google officiële informatie over virusbestrijding een prominente plek in de zoekmachine en op videokanaal YouTube – ook onderdeel van de Google-familie. Hoaxes en misleidende informatie worden gefilterd, zegt DeSalvo: „We hebben 200.000 YouTube-video’s verwijderd, omdat ze bijvoorbeeld behandelingen adviseerden die schadelijk zijn voor de gezondheid.”

De video’s met betrouwbare informatie zijn volgens Google meer dan 400 miljard keer bekeken. „We proberen mensen te leiden naar gezondheidsinformatie die ze kunnen vertrouwen”, zegt DeSalvo. „Dat deden we al voor corona. Als je zoekt naar diabetes, proberen we je naar de officiële instanties te verwijzen.”

Bij elkaar gegoogelde diagnose

In de praktijk gaat het vaak anders. „We kennen allemaal Dokter Google. Ik weet uit ervaring hoe het is om op Google te zoeken en te denken dat je een dodelijke ziekte onder de leden hebt.” Als arts, in Louisiana, zag ze regelmatig patiënten met een printje met de zelf bij elkaar gegoogelde diagnose. „Die moet je dan geruststellen.”

DeSalvo is nu bezig de informatievoorziening over vaccins in goede banen te leiden: „We willen dat mensen vertrouwen hebben in een Covid-vaccin. Daarvoor hebben ze goede informatie nodig. Beslissingen daarover nemen we niet op eigen houtje, maar in samenwerking met de wetenschappelijke instellingen.”

Lees ook dit verhaal: De software die slimmer is dan de dokter

Google heeft al lang de wens om de gezondheidsmarkt te veroveren. In het oog springende onderzoeksafdelingen als Calico (ouderdomseffecten) en Verily (diabetes) vallen inmiddels onder moederbedrijf Alphabet. Google ontwikkelt nu zijn eigen gezondheidstak die daar los van staat.

Inmiddels beheert Google patiëntendossiers van tientallen miljoenen Amerikanen. Nieuwe contracten met ziekenhuizen en gezondheidsorganisaties leidden vorig jaar tot bezorgde reacties over de manier waarop de zoekgigant met gevoelige informatie omgaat. DeSalvo: „Niet dat we medische data van miljoenen mensen hebben en die voor andere doelen gebruiken. Dat is een ongelukkige voorstelling van zaken. Alles valt onder Hipaa – de Amerikaanse privacyregels voor gezondheidszorg.”

Google belooft artsen betere gereedschappen. DeSalvo geeft een voorbeeld: „Als je als arts op de spoedeisende hulp een patiënt binnenkrijgt met een hartaanval, wil je zijn pacemaker kunnen resetten. Dan moet je weten wat voor pacemaker het is, welk modelnummer en wanneer hij geplaatst is. Onze zoekhulp kan die informatie ook vinden als die verkeerd gespeld is, of met de hand geschreven in een ingescand pdf’je.”

Kunstmatige intelligentie kan de diagnostiek ondersteunen, zegt DeSalvo: „De computer vergroot wat het menselijk oog kan zien. Als je herkenning van afwijkingen in weefseltesten, mammogrammen of foto’s van huidaandoeningen ter ondersteuning gebruikt, gaat dat sneller en accurater.”

‘Ik ruik niets’

Google laat ook kunstmatige intelligentie los op de 3,5 miljard dagelijkse zoekopdrachten. Daaruit bleek een voorspellende waarde te zitten in zoekopdrachten als ‘ik ruik niets’. Het Google Health-team bouwde de Covid-19 Symptoms Search Trends, een dataset die honderden met corona samenhangende symptomen in kaart brengt.

Eerder heeft Google iets soortgelijks gedaan met Flu Trends. Dat project werd stilgezet omdat zoekgedrag naar griepverschijnselen volgende griepaanvallen niet nauwkeurig bleek te voorspellen. „We moeten voorzichtig zijn met causale verbanden”, zegt DeSalvo.

Toch kunnen schijnbare bijzaken helpen bij het bestrijden van medische problemen, zeg DeSalvo. Ze haalt een voorbeeld aan uit haar vorige baan, toen ze voor de stad New Orleans als beleidsmaker verantwoordelijk was voor het volksgezondheidsbeleid. „Uit medische data bleek dat in onze gemeenschap hart- en vaatziekten en kanker grote problemen waren. Maar uit gesprekken in buurthuizen, scholen en kerken begreep ik juist dat er heel andere problemen waren: geweld, geestelijke gezondheid, ongelijke economische kansen. Ik realiseerde me dat geweld stress verergert en ervoor zorgt dat je minder naar buiten gaat om te bewegen. Dat leidt tot obesitas en hart- en vaatziekten. Als ik toen inzicht had gehad in de zoektrends van Louisiana, had ik misschien een beter actieplan op kunnen stellen.”

DeSalvo werkte in 2005 als arts in een ziekenhuis in New Orleans toen orkaan Katrina 1.800 levens eiste. „Ik voorspel dat we door Covid niet zo goed op de rest van onze gezondheid letten. Na een ramp als Katrina merkten we dat mensen zich niet lieten testen op ziektes als kanker. Daardoor liepen de ziekte- en sterftecijfers alsnog op. Ook corona zal lang impact hebben. We komen over het virus heen, maar daarna moeten we geestelijke, sociale en emotionele hulp blijven bieden.”