Metta van der Wal (84) draagt een rok – vroeger was het een jurk – die nog van haar schoonmoeder uit 1908 geweest is. Ze heeft hem in de zomer nog steeds vaak aan.

Foto Maartje ter Horst

Al 50 jaar dat ene jurkje

Fast fashion heeft ervoor gezorgd dat we onze kleding een paar keer dragen en dan alweer weg doen. Fotograaf Maartje ter Horst ging op zoek naar mensen die hun rok, jas of vestje al decennialang koesteren.
Fotograaf Maartje ter Horst heeft een wollen vest in de kast liggen, grijs, dat ze op de middelbare school al droeg. Toen was ze dertien jaar oud, misschien veertien. Dit jaar werd ze dertig. Dus dat vest is zo’n zeventien jaar oud. Op koude winterdagen doet ze het nog steeds aan. Net als een paar leren handschoenen, ook uit die tijd. Met de jaren hebben haar vingertoppen de voering uitgedund.

Maar dat was het wel. Al haar andere kledingstukken zijn minder oud en zien er niet uit alsof ze de respectabele leeftijd van het wollen vest en de handschoenen ooit gaan halen.

Ondertussen voelt ze al een tijdje „ongemak”, zegt ze, „bij het gevoel dat ik elke keer iets nieuws nodig heb”.

In een onderzoek van Greenpeace uit 2016 zei meer dan de helft van de ondervraagden meer kleding te hebben dan nodig. Ongeveer de helft gaf toe dat het geluksgevoel dat winkelen geeft binnen een dag weer weg is. En volgens onderzoek van de Ellen MacArthur Foundation is de wereldwijde productie van kleding tussen 2000 en 2015 verdubbeld, terwijl het gemiddeld aantal keren dat een kledingstuk gedragen werd in die periode met ruim een derde daalde: van 200 naar 130 draagbeurten. Vooral in China wordt kleding nu veel eerder weggegooid; in Europa (rond de 100) en de VS (slechts 40!) ligt het aantal draagbeurten al langer laag.

Grotendeels verantwoordelijk is, volgens beide onderzoeken, fast fashion: een snelle vertaling van catwalk-trends naar goedkope mode in de rekken van grote ketens. Kleding die ook snel weer uit de winkels én de kledingkasten verdwijnt om plaats te maken voor het volgende.

Om „zichzelf en anderen aan het denken te zetten” wilde Ter Horst het onderwerp gebruiken voor een fotoserie. Maar hoe?

„Ik had shopaholics kunnen fotograferen”, zegt ze. „Met de impliciete boodschap: dit is slecht. Maar ik wilde inspireren, in plaats van er een aanklacht van maken.” Dus zocht ze naar mensen die al decennia hetzelfde kledingstuk hebben en het nog stééds dragen. Ze ging langs bij een kaartclubje, ze deed een oproep in ’t Groentje, het lokale blaadje van Houten, waar ze woont, ze toog op een zaterdagochtend naar de Utrechtse lapjesmarkt. En ze belde lukraak aan bij huizen waarvan ze dacht: dáár woont vast iemand die spullen lang bewaart.

Ze fotografeerde kledingstukken die de maanlanding of de moord op John Lennon nog hebben meegemaakt en inmiddels aan hun duizendste of tweeduizendste draagbeurt toe zijn. En ze sprak met de dragers: mensen, zo merkte ze, die vaak niet eens bezig zijn met ‘het klimaat’. „Ze vinden gewoon dat elke week winkelen absurd zou zijn. Je hébt toch kleren?”

Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst

Metta van der Wal (84) draagt een rok – vroeger was het een jurk – die nog van haar schoonmoeder uit 1908 geweest is. Ze heeft hem in de zomer nog steeds vaak aan.

Michiel Odijk (66) draagt een vestje van schapenvel dat hij eind  jaren 70 zelf maakte. Op de foto niet te zien: het stofje voor de binnenkant, met tijgerprint, dat hij op de Utrechtse lapjesmarkt kocht.

Foto Maartje ter Horst

Michiel Odijk (66) draagt een vestje van schapenvel dat hij eind jaren 70 zelf maakte. Op de foto niet te zien: het stofje voor de binnenkant, met tijgerprint, dat hij op de Utrechtse lapjesmarkt kocht.

Foto Maartje ter Horst
Henk de Groot (90) draagt een overhemd dat zijn vrouw begin jaren negentig voor hem uitzocht.
De trui en de broek stammen ook uit die tijd.

Foto Maartje ter Horst
Henk de Groot (90) draagt een overhemd dat zijn vrouw begin jaren negentig voor hem uitzocht.
De trui en de broek stammen ook uit die tijd.

Foto Maartje ter Horst
Henk de Groot (90) draagt een overhemd dat zijn vrouw begin jaren negentig voor hem uitzocht.
De trui en de broek stammen ook uit die tijd.

Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst

Henk de Groot (90) draagt een overhemd dat zijn vrouw begin jaren negentig voor hem uitzocht. De trui en de broek stammen ook uit die tijd.

Eduard van der Zeeuw (86) draagt een leren jas die hij vijftig jaar geleden op ’t Vreeburg in Utrecht kocht. De winkel zit er nu niet meer.

Foto Maartje ter Horst

Eduard van der Zeeuw (86) draagt een leren jas die hij vijftig jaar geleden op ’t Vreeburg in Utrecht kocht. De winkel zit er nu niet meer.

Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst

Denis Statia (69) draagt een kaki setje dat hij eind vorige eeuw op Curaçao kocht. Elke keer als hij het draagt, krijgt hij complimentjes.

Renée Brabers (67) draagt een jasje dat ze in de jaren 80 in een tweedehands winkel in Groningen kocht. Meestal combineert ze het met de rok.

Foto Maartje ter Horst

Renée Brabers (67) draagt een jasje dat ze in de jaren 80 in een tweedehands winkel in Groningen kocht. Meestal combineert ze het met de rok.

Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst

Regina Hogewind (66) draagt een rok die ze in 1975 kocht tijdens een vakantie in Trier. Ze moest er flink wat Duitse marken voor neerleggen, maar wist toen al: dit is een blijvertje. De sepiafoto is van een weekendje Parijs, in 1978, op de markt in Montmartre.

Foto Maartje ter Horst

Mieke Schemmekens (79) draagt een schort dat ze gekregen heeft van haar schoonmoeder. Zij heeft ‘m als jong meisje op de lagere school gemaakt en zelf ook jaren gedragen.

Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst
Foto Maartje ter Horst

Elly Hollander (70) draagt een rok die ze in de jaren 90 in een boetiekje in Malmedy kocht. Ze droeg hem onlangs nog tijdens een bruiloft met dresscode ‘cocktail’.

Foto Maartje ter Horst

Cornelly Mijnals (78) draagt een Indonesische batik die ze gekregen heeft van haar zus voor haar zestigste verjaardag. Het is haar mooiste feestjurk, bij Surinaamse feestjes trek ze ‘m altijd aan.