Rek is eruit in de verpleegzorg

De verpleeghuizen roepen om hulp; het coronavirus slaat opnieuw hard toe en bewoners kunnen niet meer in alle gevallen de gewenste zorg krijgen. Sinds begin oktober is er wekelijks een verdubbeling van het aantal besmettingen in verpleeghuizen geconstateerd, signaleert de Vereniging van specialisten ouderengeneeskunde Verenso. „Je kunt de zorg in verpleeghuizen niet afschalen, want mensen wonen er. Toch is er soms geen tijd om bewoners alle zorg te bieden”, zegt voorzitter Jacqueline de Groot.

„Bewoners worden verschoond en krijgen eten en drinken, maar er is soms onvoldoende menskracht om hen met een lift uit bed te krijgen en in een rolstoel te zetten. Dan blijven ze dus een dag op bed.” Ook is vaak geen tijd voor activiteiten en een praatje.

Ruim 600 van de 2.500 verpleeghuislocaties hebben te kampen met een corona-uitbraak, volgens cijfers van de branche. Sinds half maart zijn 17.365 patiënten geregistreerd met (mogelijk) Covid-19. Er zijn sindsdien 2.317 patiënten overleden, 3.343 patiënten zijn hersteld.

De grote aantallen besmettingen trekken een zware wissel op het personeel. Er is tijdens de tweede golf minder personeel dan tijdens de eerste golf in het voorjaar; het ziekteverzuim schommelt rond de 10 procent. Personeel dat is besmet, wacht op de uitslag van de test of zit in quarantaine. Bovendien kampen veel personeelsleden nog met de gevolgen van de eerste golf. De Groot: „Er is al jaren sprake van personeelskrapte. Maar mensen zijn ook nog aan het bijkomen van de psychische belasting van een half jaar geleden toen veel bewoners op hun afdeling in korte tijd overleden. Zulke heftige dingen hebben hun weerslag op je weerbaarheid en draagkracht.”

Brancheorganisatie ActiZ schreef deze week in een brief aan de Tweede Kamer dat „de rek, die er in een sector met grote arbeidsmarkttekorten al nauwelijks was, eruit is. Wij maken ons grote zorgen over de weken die voor ons liggen.”

Lees ook: Werkdruk in veel verpleeghuizen weer even hoog als tijdens eerste golf

Regels zijn niet uit te leggen

Op de hoofdlocatie van Het Parkhuis, een instelling voor langdurige zorg voor vooral ouderen met dementie in Dordrecht, raakten tijdens de eerste golf 117 van de 190 bewoners besmet. Van hen overleden er 31. Tijdens de huidige golf zijn er opnieuw veel besmettingen. Tot deze week raakten 14 van de 36 bewoners van de locatie Dubbelsteyn besmet.

Raakt een bewoner besmet, dan wordt deze geïsoleerd en gaat de afdeling in quarantaine. Dat wil zeggen dat medebewoners zo min mogelijk met bewoners van andere afdelingen in aanraking mogen komen. Bezoek is dan mondjesmaat toegestaan. Quarantaine is urgent, zegt een woordvoerder van het verpleeghuis, omdat in huis de regels van hygiëne en afstand houden „niet uit te leggen” en „niet te handhaven” zijn bij mensen met dementie. „Als het virus eenmaal binnen is op een afdeling, loopt het aantal besmettingen er vaak snel op. Omdat bewoners geen afstand kunnen houden.”

Een duidelijke oorzaak voor de grote verschillen in aantallen besmettingen in verpleeghuizen is volgens specialist ouderengeneeskunde Jacqueline de Groot niet te geven. „Toeval”, zegt ze. „Er werd tijdens de eerste golf weleens gedacht dat een verpleeghuis z’n zaken niet op orde had. Dat is echt niet het geval. Er wordt veel gedaan aan infectiepreventie; bezoekers en medewerkers wordt gevraagd bij klachten thuis te blijven. Maar er moeten nu eenmaal mensen naar binnen. Als dan rondom het verpleeghuis het virus nadrukkelijk aanwezig is, is het risico logischerwijs groot dat het binnenkomt.”

Eigen vertrouwde kamer

Sommige besmette kwetsbare ouderen liggen deels geïsoleerd op hun kamer in de verpleeghuizen, en dat is maar goed ook, zegt De Groot: „Mensen met dementie zijn vaak niet gebaat bij een verblijf in een ziekenhuis. Ze zijn op hun eigen vertrouwde kamer veelal beter af.”

Andere ouderen liggen op speciale afdelingen voor coronapatiënten, bijvoorbeeld op geriatrische revalidatieafdelingen of in aparte afdelingen in verpleeghuizen, waar ze dezelfde zorg krijgen als in het ziekenhuis, zonder intensive care. Er zijn in totaal 1.100 van deze bedden beschikbaar en die lopen „in veel regio’s al helemaal vol”, waarschuwt brancheorganisatie ActiZ.

De beste methode om de coronacrisis het hoofd te bieden lijkt: meer personeel. Kort na de eerste golf zijn tweeduizend voormalige zorgmedewerkers opnieuw geworven, tijdens de tweede golf hebben zich nog eens duizend werknemers met een zorgopleiding gemeld, plus 4.600 belangstellenden die afkomstig zijn uit bijvoorbeeld de horeca. Zij kunnen na een online-training snel aan de slag om het overgebleven personeel te ontlasten door bezoekers te begeleiden, te wandelen met bewoners, eten en drinken rond te brengen, te assisteren bij dagactiviteiten en te koken.

Lees ook: Met bezoek in het verpleeghuis blijft het balanceren

„Denk aan ouderen thuis”

De hartenkreet van de ouderenzorg: houd je aan de regels. „Werk mee aan de aanwijzingen om het virus terug te dringen, dat helpt ons verreweg het meeste”, zegt Conny Helder, bestuurslid van ActiZ. En vergeet de kwetsbare ouderen thuis niet. Uit een enquête onder specialisten ouderengeneeskunde blijkt dat nog maar 44 procent van hen toekomt aan het afleggen van huisbezoeken. De Groot: „We hebben het over personeel in verpleeghuizen. Maar iemand aandacht geven die alleenstaand en kwetsbaar is en niet gemakkelijk de deur uitkomt, dat kan ook al heel wat opleveren.”