Fox News heeft afgedaan bij president Trump

Nieuwszender Het toewijzen van Arizona aan Biden wekte Trumps furie. De Fox News-redactie was altijd al evenwichtiger dan de avondshows.

In New York sieren foto’s van Fox News-presentatoren het News Corporation-gebouw.
In New York sieren foto’s van Fox News-presentatoren het News Corporation-gebouw. Foto Drew Angerer / Getty Images

Toen de rechtse nieuwszender Fox News dinsdagavond als eerste mediaorganisatie de staat Arizona aan Joe Biden toeschreef, stelde de conservatieve blogger Michelle Malkin onomwonden: „Fox News is meer bevooroordeeld tegen Trump dan The New York Times.” In gesprek met Revolver News beschuldigde Malkin Fox ervan Biden bewust als de verwachte winnaar te behandelen. Dit zou Fox doen om Trumps pogingen om „het stelen van stemmen te stoppen” als een „coup” te kunnen presenteren. Volgens Malkin was het tijd om bij Fox „het moeras droog te leggen”, een verwijzing naar Trumps verkiezingsbelofte om de corruptie in de Amerikaanse politiek te beëindigen – drain the swamp.

Enkele honderden pro-Trump-demonstranten vertolkten dit sentiment in Arizona’s hoofdstad Phoenix met de leuzen „Schaam je, Fox!” en „Tel de stemmen!”, alsof de stembusmedewerkers zouden ophouden met tellen omdat een nieuwszender had verklaard dat het eindresultaat toch al vaststond. De Trump-supporters voelden zich verraden door ‘hun zender’, en onbegrijpelijk was dat niet. Tijdens het presidentschap van Trump heeft het rechtse Fox zich ontpopt als een ware propagandazender voor Trump. Ongeacht de controverse, en daarvan waren er veel tijdens Trumps eerste termijn, kozen populaire Fox-hosts als Sean Hannity, Laura Ingraham en – in iets minder mate – Tucker Carlson steevast de kant van de president. Zelf mag Trump graag inbellen om zijn grieven te uiten, wetende dat hij bij de Fox-hosts, vooral die van zijn favoriete ochtendprogramma Fox & Friends, altijd een gewillig oor vindt.

Wellicht het loyaalst en meest uitgesproken is Jeanine Pirro, een voormalige rechter die op Fox een juridisch programma presenteert. Dat weerhoudt haar niet van uitspraken als: „De anti-Trump-beweging is een samenzwering van de machtigen en invloedrijken om de wil van het Amerikaanse volk te doen omslaan.”

Het is tijd om bij Fox News het moeras droog te leggen

Michelle Malkin rechtse blogger

‘Most Watched. Most Trusted’

Het 24-uursaanbod van Fox News wordt echter niet geheel bepaald door praatprogramma’s als die van opiniemakers als Hannity, Carlson en Ingraham. De zender werd in 1996 gelanceerd door de Australische mediatycoon Rupert Murdoch met als doel tegenwicht te geven aan het, volgens conservatieven, door liberalen gedomineerde medialandschap. Onder de noemer ‘Fair and Balanced’ – sinds 2017 ‘Most Watched. Most Trusted’ – beoogt Fox in eerste instantie met een objectieve nieuwsredactie het nieuws te brengen. En het was de nieuwsredactie van Fox die de staat Arizona aan Biden toewees.

Qua opzet lijkt Fox News enigszins op The Wall Street Journal, sinds 2007 ook eigendom van Murdoch. Die krant heeft een objectieve nieuwsredactie die onafhankelijk opereert van de uiterst conservatieve en pro-business Editorial board. Dit leidt zo nu en dan tot conflict tussen de redactie (waarvan algemeen bekend is dat de meeste journalisten links-liberaal zijn) en de makers van de opiniepagina’s. Dat wil niet zeggen dat de Fox-nieuwsredactie noodzakelijkerwijs volledig ‘fair and balanced’ is. Vaak blijkt uit de onderwerpkeuze, invalshoek en de referenten op zijn minst een benadering die conservatieve kijkers aanspreekt. En als er een nadrukkelijk kritisch item is over Trump, dan wordt hij met fluwelen handschoenen aangepakt.

Bijvoorbeeld toen hij in de verkiezingsnacht meteen de winst claimde en juridische stappen aankondigde, mocht Joe Biden hem voorbijstreven. In plaats van een verontwaardigde Democraat werd de kritiek verwoord door Andrew McCarthy, medewerker van het conservatieve blad National Review. Hij beschreef de woorden van Trump als een „strategische blunder”, maar haastte zich daaraan toe te voegen dat de president inhoudelijk gelijk had. En waar de Fox-analisten de verklaring afwezen, zei oudgediende Brit Hume dat Trumps claim over kiezersfraude „niet geheel onredelijk is”.

Tucker Carlson, Amerika’s agitator in de avond

Opzichtige propaganda

Enigszins een buitenbeentje op de Fox-nieuwsredactie is de business-sectie, opererend onder de noemer Fox Business Network, waar objectieve berichtgeving nooit zal leiden tot al te negatieve geluiden over het bedrijfsleven, of het kapitalisme in het algemeen. Toch geldt ook daar dat opzichtige pro-Trump-propaganda niet wordt getolereerd. Dat ervoer presentatrice Trish Regan dit voorjaar, toen ze de coronapandemie afdeed als een samenzwering om Trump af te zetten. Ook Hannity en Ingraham hadden wekenlang hun kijkers voorgehouden dat de berichtgeving over het virus louter tot doel had om Trumps politiek te schaden, maar Regan had niet dezelfde vrijheden als de opiniemakers bij Fox: ze werd ontslagen.

Ondanks hun conservatieve overtuigingen zullen de opiniemakers van Fox in professioneel opzicht overigens niet rouwig zijn als Biden wint: propaganda maken voor een wel erg los uit de heupen schietende president is moeilijk vol te houden. Oppositie ligt de zender wellicht beter. Fox News leidt nog altijd de strijd om de kijkcijfers, maar concurrenten als CNN en MSNBC zijn de afgelopen vier jaren opgebloeid. Veelzeggend is ook dat Fox News juist tijdens de Obama-jaren (2008-2016) CNN voorbijstreefde als grootste nieuwszender. Mede dankzij de niet-aflatende promotie door Fox-host Glenn Beck groeide de Tea Party destijds uit tot een invloedrijke politieke beweging.

Toch zal ook tijdens een eventuele Biden-regering vermoedelijk gelden dat voor sommigen Fox nooit rechts genoeg is. Zo schreef de ‘patriot’ Gerald McConway op het blog Right Wing News Hour na het ontslag van Regan: „Wees gewaarschuwd, conservatieven, binnenkort hebben we geen enkele nieuwsbron meer die bereid is de echte waarheid te vertellen.”