‘Bezuinigingen op OBA treffen heel Amsterdam’

Talk of the Town | Amsterdam De Openbare Bibliotheek Amsterdam ziet zich ineens geconfronteerd met een ongekende bezuiniging. „Dit betekent het einde van meerdere filialen.”

Foto Olivier Middendorp

„Het is een nare overval”, zegt Martin Berendse, directeur van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA). In de conceptbegroting 2021, die donderdag 22 oktober werd gepresenteerd, werd een harde bezuiniging aangekondigd van 1,5 miljoen euro per jaar voor de Amsterdamse bibliotheken. Behalve de bekende hoofdvestiging op het Oosterdok telt de stad 26 filialen, tot in Diemen en Ouder-Amstel aan toe.

De opgelegde bezuiniging is meer dan de helft van de totale bezuiniging op de gemeentelijke cultuurbegroting en bedreigt het voortbestaan van enkele vestigingen en het collectiebeheer. Door de coronacrisis is de gemeente financieel in zwaar weer gebracht, met onder meer als gevolg deze bezuiniging. „Dit is een forse tegenvaller waarmee we hard worden geconfronteerd”, aldus Berendse. „Het is onbegrijpelijk dat voor dit tijdelijke probleem een zo zwaar middel wordt gebruikt.”

Ernstig in gevaar

Berendse begrijpt „dat als wethouders en bestuurders op de begroting een bedrag van 27 miljoen zien staan voor de OBA, ze dan denken: ‘Daar kan misschien iets vanaf’. Maar dit komt bovenop de schade die we zelf van corona ondervinden en waar we geen enkele steun voor krijgen. Bovendien gaat de helft van alle subsidies naar de kosten voor huisvesting. Al die klappen brengen de verschillende functies van de bibliotheek ernstig in gevaar.”

Fors minder geld voor de OBA: „Al die klappen brengen de verschillende functies van de bibliotheek ernstig in gevaar.” Foto Olivier Middendorp

Dankzij het netwerk van filialen over de stad vervult de OBA een belangrijke buurtfunctie: elke Amsterdammer kan er terecht. Tot op heden geldt in Amsterdam het beleid dat er een bibliotheek moet zijn op elke 30.000 inwoners. De bibliotheken ontvangen jaarlijks een kleine 4 miljoen bezoekers en tellen 178.000 leden. Met 6.000 activiteiten per jaar vormen zij een belangrijke culturele ontmoetingsplek.

Foto Olivier Middendorp

Hoewel de verantwoordelijke wethouder Touria Meliani (Kunst en Cultuur, GroenLinks) het bezuinigingsvoorstel deed, is de reikwijdte van de OBA veel meer dan kunst en cultuur. Scholieren en jongeren gebruiken de bibliotheek om te kunnen studeren en te werken, zeker nu dat in coronatijden vaak niet thuis kan. Bovendien stimuleren de bibliotheken de leesbevordering. In de loop van de tijd is de OBA steeds meer een plek geworden voor kennisuitwisseling.

Ik hoop dat de gemeente beseft dat we het netwerk dat we in honderd jaar hebben opgebouwd aan het stukmaken zijn

Martin Berendse directeur OBA

Filialen gaan verdwijnen

In de conceptbegroting staat een zin die Berendse na twee weken nog steeds „beduusd” maakt: „De OBA moet het vestigingennetwerk herijken”. Berendse kan dit niet anders interpreteren dan dat er vestigingen moeten sluiten. Hij heeft inmiddels zelf een lijst opgesteld van zes bibliotheken, verspreid over de stad. Daarvan zullen er vier moeten verdwijnen. Hij zegt: „Als we hiertoe overgaan dan hoop ik wel dat de gemeente beseft dat we het netwerk dat we in honderd jaar hebben opgebouwd aan het stukmaken zijn.”

Oud-Zuid telt twee vestigingen, die in het Olympisch Kwartier en aan het Roelof Hartplein. De eerste zou dan kunnen sluiten. Het dichtbevolkte stadsdeel West heeft vijf dependances. Eén van de twee kleinere moet weg: in de Spaarndammerbuurt of Bos en Lommer. Naast het Javaplein heeft Oost nog twee vestigingen: IJburg en Linnaeusstraat. Eén daarvan moet dicht. In Noord is wellicht de smaakvol ingerichte OBA Van der Pek een trieste kanshebber, pas drie jaar geleden geopend en toen als ‘de huiskamer van Noord’ aangeprezen.

Lees ook over de verbouwing van de OBA aan het Oosterdok in 2018: De bieb moest met haar tijd mee

Niet alleen het vestigingsbeleid staat onder druk, de OBA moet eind dit jaar wegens eerder opgelegde bezuinigingen en het huidige wegvallen van inkomsten uit zaalverhuur en horeca afscheid nemen van een aantal mensen. Berendse vraagt het college van B&W om de voorgenomen bezuiniging te heroverwegen, ook gaat hij in gesprek met leden van de gemeenteraad en bestuurders van de stadsdelen. „Het is op deze korte termijn een onmogelijke opgave die de gemeente ons stelt”, aldus Berendse. „Als deze bezuinigingen op 1 januari 2023 ingaan, dan moet ik dit jaar nog huurcontracten opzeggen, dat levert enorme schade op en ik weet zeker dat ze daar over een paar jaar spijt van krijgen. Ik wil vooral rust en meer tijd, zodat hier echt goed over kan worden nagedacht.”

In een reactie laat de woordvoerder van de wethouder weten: „Het college realiseert zich dat de bezuiniging vanaf 2023 op de OBA een opgave is voor de organisatie en zal in afstemming met de OBA kijken welke keuzes er gemaakt kunnen worden.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.