Opinie

Niet iedereen kan verantwoordelijkheid voor gezondheid aan

Sociale ongelijkheid

Commentaar

Om een pandemie te bestrijden heb je de hele bevolking nodig. Er zijn inmiddels behoorlijk veel mensen die zich niet aan de anticoronaregels willen houden, maar zij zijn veelal jong en gezond. Er zijn ook mensen die de regels niet kénnen doordat ze het nieuws niet volgen of de Nederlandse taal niet machtig zijn.

Zaterdag beschreef deze krant hoe ziekenhuizen in de Randstad hoofdzakelijk ouderen met een migratie-achtergrond op de corona-intensive cares hebben liggen. Anders dan tijdens de eerste golf, toen vooral Brabanders en Limburgers de ziekenhuizen vulden.

De laagste inkomensgroepen zijn gevoeliger voor het coronavirus. Ze worden er zieker van en raken sneller besmet.

Oorzaken zijn volgens artsen makkelijk aan te wijzen: in armere wijken zijn mensen krapper behuisd waardoor afstand houden moeilijk is. Er wonen vaak verschillende generaties in één woning – opa of oma wonen in. Werk in fabrieken, magazijnen, de schoonmaak of bijvoorbeeld de beveiliging is niet thuis te doen. Een huisarts in Amsterdam-Zuidoost zei erover: „het liberale idee dat iedereen zijn verantwoordelijkheid wel neemt, gaat voor hele groepen in de maatschappij niet op”.

Lees ook: Ongezonder, lager geschoold, niet altijd thuis kunnen werken

Bovendien is die groep gemiddeld ongezonder: ouderen met een migratie-achtergrond lijden vaker aan een hoge bloeddruk, aan diabetes II, aan overgewicht en aan astma. Allemaal factoren die de kans op een ernstig verloop van Covid-19 sterk vergroten.

Voorlichting in verschillende talen en op de meest uiteenlopende plekken, lijkt geboden. Iemand moet de wijken in om mensen te waarschuwen welke risico’s ze lopen. Vanaf deze week zijn de persconferenties van premier Rutte en Hugo de Jonge in elk geval in acht talen te volgen, via een website. Het zou goed zijn als dat breed bekend wordt gemaakt.

Laat werkgevers, winkeliers en stalhouders op de markt, maar ook de imam en voorgangers in allerlei kerken, bezoekers voortdurend voorlichten en waarschuwen. Mogelijk kan dat de verspreiding van het virus in de armste wijken afremmen. Dat is voor iedereen van belang. Nog afgezien van het feit dat Covid-19 een eenzame, nare dood kan veroorzaken die je niemand gunt. En veel patiënten die het overleven, zijn daarna lange tijd verzwakt.

Bekend was al dat Nederlanders in de laagste inkomensklassen korter leven dan Nederlanders in de hoogste inkomensklassen. Tien jaar geleden meldde het CBS dat mannen in de laagste inkomensklasse gemiddeld 17,9 jaar korter in ‘goede ervaren gezondheid’ leven dan mannen in rijke buurten. Eenvoudig gezegd: in Zuid-Limburg of Rotterdam-Zuid beginnen de rug-, gewrichts-en hartklachten rond het 58e jaar en in het Gooi gemiddeld pas rond het 76e jaar. Bewoners van arme wijken sterven gemiddeld zeven jaar eerder.

Het besef onder artsen en beleidsmakers groeit snel dat de ongezonde leefstijl van veel Nederlanders (een miljoen mensen hebben obesitas) dringend moet worden aangepakt. Het aantal chronisch zieken stijgt. Een miljoen Nederlanders hebben diabetes II; alleen al aan de behandeling van hart- en vaatziekten gaan tien miljard euro op.

Voor de lange termijn is de hoop gevestigd op het Nationaal Preventie Akkoord dat in 2018 werd gesloten. Zeventig organisaties spraken af om Nederlanders gezonder te laten eten en te laten bewegen. Het zou mooi zijn als dat alle lagen van de bevolking bereikt.