Opinie

Inconsistentietolerantie

Floor Rusman

Nieuwe regels betekenen nieuwe inconsistenties. Vanaf vandaag mag je niet met z’n drieën over straat lopen, maar wel met z’n vieren binnen zitten. Je mag niet naar het museum, maar wel naar de kledingwinkel. Al sinds het begin van de coronacrisis is er woede over dit soort inconsistenties. Waarom mogen we wel samenkomen in kerken, maar niet in cafés? Waarom worden treinreizen ontmoedigd en vliegreizen niet? Waarom mag je alleen knuffelen onder de achttien?

De afgelopen maanden heb ik me in dit soort discussies opgeworpen als ambassadeur voor inconsistenties. Ten eerste impliceert inconsistentie niet per se willekeur. Er kunnen goede redenen zijn om in het ene geval in te grijpen en in een vergelijkbaar geval niet – dat onderwijs sociale ongelijkheid verkleint bijvoorbeeld, of dat je religie iets fundamentelers vindt dan uit eten gaan.

Ten tweede kunnen ook inconsistente maatregelen leiden tot het gewenste resultaat. Het gaat erom het totale aantal contactmomenten omlaag te brengen, en daarbij helpen alle beetjes. De mensen die onevenredig hard getroffen worden, hebben dus als (schrale) troost dat hun offer niet voor niks is.

Maar toen ik dinsdag de maatregelen hoorde, merkte ik dat mijn inconsistentietolerantie haar grens had bereikt. Dit keer kwamen de nieuwe regels niet alleen willekeurig over, maar ook irrationeel. Waarom blijven sportscholen open en zwembaden niet? Waarom mag je niet met meer dan twee mensen de straat op, terwijl het risico op besmettingen er veel lager is dan thuis – waar je nog wél drie bezoekers mag ontvangen? Ruttes antwoord op dat laatste („Mensen houden zich niet aan de anderhalve meter”) was niet erg bevredigend. Alsof mensen zich daar binnen wél aan houden.

De hele coronatijd heb ik wekelijks gewandeld met twee vrienden – een van de weinige uitstapjes uit het saaie coronaleven. Vanaf vandaag mag dat dus niet meer. Ik ben best bereid om te lijden voor de goede zaak, om het even dramatisch te zeggen, maar wat is hier de goede zaak? Volgens Rutte en de Jonge zijn de maatregelen bedoeld om het aantal reisbewegingen te beperken, maar van de meeste zie ik niet hoe ze daaraan bijdragen.

Het gaat hier niet om mij en mijn wandelingetjes, maar om alle mensen die de komende weken een vorm van houvast moeten missen zonder dat duidelijk wordt waarvoor ze het doen. En dan heb ik het nog niet eens over de culturele sector die weer de plannen moet omgooien.

Vanuit de overheid gezien is dit onhandig. Als je wil dat mensen gehoorzamen, is het nodig dat ze de regels, hoe stom die ook zijn, redelijk blijven vinden. Daarvoor moet achter de inconsistenties altijd de logica te zien zijn.

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) schrijft elke woensdag op deze plek een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.