Analyse

Maatregelen zwaarder, ondanks betere cijfers

Coronabeleid De coronaregels worden gedurende twee weken nog strenger om uitzicht te houden op versoepelingen in december en om de zorg lucht te geven.

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) geven een toelichting op de aanscherping van de coronamaatregelen met gebarentolk Irma Sluis.
Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) geven een toelichting op de aanscherping van de coronamaatregelen met gebarentolk Irma Sluis. Foto Bart Maat/ANP

De cijfers worden beter, maar de maatregelen tóch zwaarder. Dat was de dubbele en daarmee moeilijke boodschap die het kabinet dinsdag bracht. Strengere maatregelen zijn nodig omdat de daling van het aantal besmettingen „heel langzaam” gaat en de ziekenhuizen onder een te grote druk staan, zei premier Rutte op de coronapersconferentie. Hij bood ook een sprankje hoop: als Nederland de komende weken de regels volgt kan het kabinet hopelijk vóór de Kerst de maatregelen al versoepelen.

Maar eerst wordt de ‘gedeeltelijke lockdown’ aangescherpt. Vanaf woensdagavond moeten alle locaties waar publiek samenkomt – van theaters tot casino’s, van buurthuizen tot zwembaden – twee weken de deuren sluiten, maatregelen die daarna weer automatisch vervallen.

Het dringende advies aan mensen wordt net als tijdens de lockdown dit voorjaar: blijf zo veel mogelijk thuis. Wie buiten een wandeling wil maken mag dat nog maar met één ander persoon doen, huishoudens uitgezonderd. „Als je met meer dan één vriend buiten loopt kun je een boete krijgen”, zei Rutte. Ook wordt burgers gevraagd om in ieder geval tot medio januari geen reizen naar het buitenland te maken.

Vorige week sprak het kabinet nog hoopvol over de stabilisatie van het aantal besmettingen, de afgelopen dagen was zelfs een daling zichtbaar. Kleine lichtpuntjes dus, maar de daling gaat het kabinet niet snel genoeg. „Nog elke dag komen er meer nieuwe patiënten het ziekenhuis binnen dan er weer naar huis mogen”, zei minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA).

Het aantal nieuwe ziekenhuisopnames piekte dinsdag nog op ruim 360, het hoogste dagelijkse aantal van deze tweede golf. In Rotterdam moesten meerdere ziekenhuizen maandag hun spoedeisende hulp sluiten voor coronapatiënten. Andere zorg komt in het gedrang. Het aantal verpleeghuislocaties met besmettingen is opgelopen tot ruim 600, een kwart van het totaal.

Feitelijke lockdown

In sommige regio’s, waaronder Rotterdam, is de situatie nog zo ernstig dat de maatregelen daar komende week mogelijk nóg verder worden aangescherpt. Als de besmettingen niet gaan dalen overweegt het kabinet in deze regio’s de winkels en middelbare scholen te sluiten en ook een avondklok in te stellen. In zo’n scenario kom je terecht in „een feitelijke lockdown”, aldus Rutte.

Met de nieuwe maatregelen hoopt het kabinet de onderdrukking van het virus te versnellen. Het doel van de eerdere maatregelen sinds september was steeds al om het reproductiegetal ‘R’ onder de 1 te brengen, wat ervoor zorgt dat de epidemie weer krimpt in plaats van groeit. Maar de laatste betrouwbare schatting van de R, die van half oktober, lag nog op 1,1. Waarschijnlijk ligt die inmiddels onder de 1, maar het effect van de maatregelen was tot nu toe steeds minder groot dan vooraf door het RIVM was ingeschat.

Het kabinet lijkt daarom voor de komende twee weken het zekere voor het onzekere te nemen. Tegelijkertijd is het de vraag hoeveel besmettingen er de afgelopen weken in bioscopen, bibliotheken en concertzalen plaatshadden. In het GGD-contactonderzoek komen deze locaties amper voor. Maar Rutte legde nog eens uit dat hij weinig andere opties heeft dan het aantal ‘reisbewegingen’ zo veel mogelijk te beperken.

Rutte zei niet bang te zijn dat met de aanscherpingen het draagvlak voor het beleid in gevaar komt. Mensen „zien hoe zwaar de zorg heeft” en zijn ook bang dat hun eigen operatie straks niet meer kan doorgaan. Hij zei te beseffen dat de extra regels voor jongeren of kwetsbare groepen ingrijpend zijn. Daarom deed Rutte de oproep nog wat meer op elkaar te letten. „Een beetje aandacht en interesse kunnen heel veel betekenen.”

De nieuwe oproep om vol te houden ging gepaard met de hoop dat er in december weer meer mogelijk is. Tot die tijd blijft de gedeeltelijke lockdown in ieder geval nodig. Maar daarna, zei minister De Jonge, kunnen we Kerst hopelijk samen vieren.

Rutte waarschuwde dat „het eerlijke antwoord is dat we dat echt nog niet weten”. Dat beaamde De Jonge. „Ook Kerst wordt anders dan anders.”

M.m.v. Wouter van Loon