EU-waakhond: Duits toezicht bij Wirecard faalde

Boekhoudfraude De Duitse toezichthouders negeerden jarenlang fraudesignalen bij Wirecard. In een dik en kritisch rapport uit EU-waakhond ESMA zijn zorgen.

Het hoofdkantoor van Wirecard nabij München.
Het hoofdkantoor van Wirecard nabij München. Foto Philipp Guelland/EPA

De Duitse toezichthouders faalden bij de controle op het van boekhoudfraude verdachte fintechbedrijf Wirecard. Dat concludeert ESMA, de Europese toezichthouder op financiële markten, in een 190 pagina’s tellend rapport dat dinsdag is gepubliceerd.

ESMA is hard voor de Duitse controleautoriteiten. Signalen over misstanden werden genegeerd, stelt de autoriteit vast, en medewerkers op belangrijke posities bij de toezichthouders handelden zelf in Wirecard-aandelen zonder dat hun bazen daarvan wisten.

Luister ook onze podcast over deze kwestie: Hoe Wirecard 1,9 miljard euro liet verdwijnen

Het schandaal bij Wirecard kwam aan het licht door jarenlang onderzoekswerk van onder meer de Britse krant Financial Times. Afgelopen juni moest het bedrijf, na jarenlang ontkennen, toegeven dat 1,9 miljard euro van de balans „waarschijnlijk nooit heeft bestaan”. De Duitse justitie doet onderzoek naar onder meer boekhoudfraude; voormalig topman Markus Braun is gearresteerd.

In het rapport neemt ESMA de rol onder de loep van twee partijen die de fraude veel vroeger hadden moeten bemerken: beurswaakhond BaFin en het privaatrechtelijke FREP. De laatste onderzoekt financiële rapportages op onregelmatigheden en moet mogelijke fraude doorgeven aan de BaFin.

De toezichthouders negeerden jarenlang signalen uit internationale media, terwijl die aanleiding hadden moeten zijn voor gericht onderzoek naar Wirecard, stelt ESMA. „FREP [...] heeft Wirecard hierdoor in de periode 2016-2018 onterecht niet geselecteerd voor nader onderzoek, ondanks veel aanwijzingen dat de financiële rapportages risico’s met zich meebrachten.”

Ook de relatie tussen BaFin en Financiën krijgt kritiek. Dit ministerie kreeg vaak en gedetailleerd informatie inzake Wirecard, wat volgens ESMA een groot risico met zich meebracht op beïnvloedende bemoeienis van ambtenaren voordat BaFin - dat volgens de wet onafhankelijk moet kunnen opereren - zelf actie kon ondernemen. Dat de toezichthouder er niet van op de hoogte was dat eigen medewerkers handelden in aandelen Wirecard wordt ook scherp veroordeeld. Deze mensen zaten juist in het team dat marktmanipulatie moest tegengaan. ESMA noemt die vermenging „zorgelijk”.

Ontstelde reactie

De Wirecard-zaak heeft volgens de voorzitter van ESMA, de Nederlander Steven Maijoor, „weer eens benadrukt” dat „kwalitatieve financiële rapportages cruciaal zijn voor het behoud van het vertrouwen van investeerders”.

Lees ook: Waarom greep niemand in bij Wirecard?

De Duitse toezichthouders zelf hebben ontsteld gereageerd op de publicatie. De BaFin stelt alleen op basis van artikelen in de pers geen rapporten te kunnen sturen naar de openbaar aanklager. Volgens FREP worden de conclusies „niet gesteund door bewijs en uitleg” door ESMA en is het rapport „vertekend door inzichten achteraf”.

De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz noemt de conclusies van ESMA in lijn met hervormingen die hij eerder voorstelde. Zo kondigde hij een verbod aan op het handelen in effecten door BaFin-personeel. „Dus in die zin vind ik dit rapport niet zorgwekkend.”