De Rotterdamse Tweebosbuurt: probleem voor links en rechts

Tweebosbuurt De laatste 70 bewoners in sloopwijk de Tweebosbuurt mogen toch blijven. Wat vinden de partijen die voor sloop stemden daarvan?

De Tweebosbuurt in Rotterdam-Zuid ligt midden in de stadsvernieuwing. Direct ernaast wordt de wijk Parkstad (rechts) gebouwd.
De Tweebosbuurt in Rotterdam-Zuid ligt midden in de stadsvernieuwing. Direct ernaast wordt de wijk Parkstad (rechts) gebouwd. Foto Andreas Terlaak

Als stamoudsten vergaderde de bewonerscommissie van sloopwijk de Tweebosbuurt afgelopen zaterdag in een kring. Veilig buiten in coronatijd, droog onder de doorgang naar een binnenterrein. Met gefluit en getrommel van een Turkse bruiloft om de hoek, terwijl de Rotterdamse buurt verder stil en verlaten was.

Na bijna twee uur – het begon al te schemeren – waren ze het eens over een persbericht. Op „één belangrijk punt” is overeenstemming bereikt na vier maanden van moeizame mediation met woningcorporatie Vestia: de ongeveer zeventig huishoudens die weigeren te verhuizen, mogen in de Tweebosbuurt blijven of terugkeren. Ook in woningen die dan níet gesloopt, maar gerenoveerd worden.

„Als ik íets tegen andere volksbuurten in Rotterdam en Nederland mag zeggen: protesteren loont”, zegt commissielid Mustapha Eaisaouiyen.

Verrassende wending

Het akkoord is een verrassende wending in een slepend probleemdossier voor linkse en rechtse partijen die voor de sloop stemden. En mogelijk moet de gemeenteraad zich, met de landelijke verkiezingen in aantocht, wéér over de Tweebosbuurt buigen.

De buurt in de Afrikaanderwijk ligt midden in de stadsvernieuwing, tussen enerzijds de Kop van Zuid, Katendrecht en de Rijnhaven en anderzijds het beoogde Feyenoord City. Het stadsbestuur wil ook in de Tweebosbuurt meer woningen voor midden- en hogere inkomens. Driekwart van de raad – de zes coalitiepartijen plus oppositiepartij Leefbaar – stemde eind 2018 voor sloop van 535 sociale huurwoningen en renovatie van 90.

In ‘Blok S’ in de nieuwbouwwijk Parkstad, direct naast de Tweebosbuurt, worden 137 sociale huurwoningen gebouwd. Deze woningen zijn bestemd voor Tweebosbuurtbewoners die instemmen met verhuizing. Maar als die huurders overlijden of verhuizen worden die woningen omgezet in duurdere, vrije huur. Zo gaat de Tweebosbuurt op termijn in werkelijkheid van 95 naar 20 procent sociale huur, schreef NRC eerder.

Bewoners en Vestia stapten naar de rechter. Een eerste kantonrechter gaf Vestia in september 2019 toestemming 11 huurcontracten te ontbinden: de stadsvernieuwing moest doorgaan. Maar een andere kantonrechter stelde 17 andere bewoners in januari in het gelijk: er heerst woningnood en dat de woningen te slecht zouden zijn, was niet afdoende aangetoond. „Een kleine breuk” in járen van woonstrijd, zegt hun advocaat Rogier Scheltes. Er ontstond een patstelling en de raad drong aan op mediation.

Lees het interview met een vader en een zoon uit de Tweebosbuurt ‘Je wordt je huis uitgezet met een aai over je bol en een verhuispremie’

‘Enorm gevoel onduidelijkheid’

Vestia is blij met de overeenstemming met de bewonerscommissie, zegt directeur wonen Robert Straver: „Er heerste een enorm gevoel van onduidelijkheid voor iedereen. Het ene huisnummer mochten we wél slopen, de buurwoning niet. In één portiek.”

Alle vertraging kost ook geld. Het totale project kost 87 miljoen euro, zegt Vestia. Extra kosten voor bijvoorbeeld de mediation en anti-kraakmaatregelen zijn opgelopen tot 8 ton. Voor een rijksbijdrage van 25.000 euro per sloopwoning moest de sloop eigenlijk in april zijn begonnen. Die rijksregeling is verlengd, de sloop moet nu zijn afgerond in juni 2022.

Hoe het nu verder gaat, is onduidelijk. Vestia heeft de zeventig overgebleven huishoudens in sloopwoningen verschillende keuzes voorgelegd. Hoeveel zullen antwoorden en kiezen voor nieuwbouw in Parkstad, een gerenoveerde woning ín de buurt of een woning elders, moet blijken.

De bewonerscommissie weet het zelf ook niet. Zij hebben vijftien leden en kennen de helft van de overgebleven huishoudens in de buurt – de rest niet. Ze hebben bij Vestia de adressen opgevraagd, maar de corporatie geeft deze niet om privacyredenen.

Op veel punten is nog géén overeenstemming. De bewonerscommissie wil graag een alternatief plan met Vestia maken. Ze willen een ‘spijtoptantenregeling’ voor bewoners die al weg zijn, maar liever terugkeren. Ze willen weten hoe hoog de huur wordt als ze blijven – waarschijnlijk hoger.

Ook weet Vestia dat enkele van de zeventig bewoners geen akkoord willen en gewoon door procederen. De corporatie is zelf tevens in hoger beroep gegaan tegen de groep van 17 bewoners, en die zaak loopt vooralsnog door. Vrijdag is opnieuw een regiezitting bij het Gerechtshof in Den Haag. Als een grote groep huurders straks akkoord gaat met verhuizing, staan die laatste ‘weigeraars’ juridisch wel zwakker, denkt advocaat Scheltes.

Nieuw raadsbesluit

Politiek ligt de Tweebosbuurt ook weer op tafel. In het raadsbesluit is de sloop- en nieuwbouw gedetailleerd vastgelegd in aantallen woningen en percentages sociale huur, vrije huur en koop. Als Vestia enkele tientallen woningen niet sloopt maar renoveert vraagt dat om een nieuw raadsbesluit, volgens directeur John Bijl van het Periklesinstituut in Rotterdam dat gemeenteraden en politici traint.

„Anders loop je de kans dat iemand naar de Raad van State stapt en zegt: het raadsbesluit wordt niet goed uitgevoerd”, zegt Bijl. „Zeker in een gevoelig dossier waarin al procedures lopen”. Het college kan zelf een nieuw besluit voorleggen, raadsleden kunnen er ook om vragen, aldus Bijl.

VVD-wethouder Bas Kurvers (bouwen en wonen) wil niet zeggen of het college een nieuw raadsbesluit zal voorleggen. Hij wil niet vooruitlopen op de zaak, zegt zijn woordvoerder.

Het akkoord tussen Vestia en de bewonerscommissie ligt politiek gevoelig. De linkse coalitiepartijen PvdA en Groenlinks hebben veel kritiek gekregen voor hun steun voor de sloop. Straks moeten rechtse partijen als de VVD en Leefbaar mogelijk slikken dat het plan weer wordt gewijzigd. „Als er geen raadsmeerderheid is, krijg je een rare situatie”, zegt Eaisaouiyen van de bewonerscommissie. „De politiek en het Gerechtshof hebben aangedrongen op mediation. Er ís overeenstemming tussen Vestia en bewoners. En dan zegt de raad alsnog nee?”

Lees het artikel Ineens 5.000 sociale woningen minder in Rotterdam

Risico van procedures

Wat vinden de coalitiepartijen? De PvdA en GroenLinks, zijn in beginsel positief. PvdA’er Co Engberts: „Ik kan me niet voorstellen dat partijen niet akkoord gaan. Anders lopen we het risico van lange procedures die Vestia nog kan verliezen ook.” Astrid Kockelkoren van GroenLinks: „Niemand is gebaat bij een jarenlange impasse.”

Ook het CDA wil een oplossing steunen, zegt Christine Eskes. „We zijn er nooit op uit geweest om mensen weg te jagen”, zegt zij. De groep die wil blijven, zal kleiner zijn dan zeventig huishoudens, denkt Eskes.

D66 en ChristenUnie-SGP spreken zich nog niet uit. Robin de Roon van D66 noemt het besluit „een hele ingewikkelde”, omdat veel bewoners al vertrokken zijn. Gerben van Dijk van ChristenUnie-SGP is positief over de mediation, maar vraagt zich af of er een precedentwerking kan zijn.

Ook VVD’er Pascal Lansink zegt eerst de feiten te willen horen. „Er mag wat mij betreft niet aan de ambities getornd worden. Dat zou een heel gek signaal zijn. Ik wil iets met dat gebied, met de Afrikaanderwijk op Zuid, bereiken. Wij kijken naar de collectieve opgave die zo’n stad heeft.”

Oppositiepartij Leefbaar wil eigenlijk aan het oorspronkelijke plan vasthouden, zegt Hans van Putten. Zeventig blijvers vindt hij te veel, hij houdt het liever op de 17 die van de rechter mogen blijven. Minder sloop betekent minder rijksbijdrage, zegt Van Putten: „Dat maakt sloop en herbouw van de buurt nog moeilijker.”