‘UvA nam klachten over grensoverschrijdend gedrag niet serieus’

Ongepast gedrag Vrouwelijke studenten trokken tussen 2012 en 2019 meerdere keren aan de bel over ongepast gedrag van een docent. De Universiteit van Amsterdam deed daar te weinig mee, blijkt uit onderzoek.

De UvA gaat de klachtenprocedure over ongewenst gedrag aanpassen.
De UvA gaat de klachtenprocedure over ongewenst gedrag aanpassen. Foto Koen van Weel/ANP

De Universiteit van Amsterdam (UvA) heeft jarenlange klachten van studenten over grensoverschrijdend gedrag door een docent onvoldoende serieus genomen. Bovendien gaf de decaan van de faculteit van de opleiding „onvoldoende blijk” zorg te hebben voor de sociale veiligheid van studenten.

Dat zijn de belangrijkste conclusies van een onderzoek naar sociale veiligheid op de UvA – vooral op de faculteit geesteswetenschappen – door een externe onderzoekscommissie. Het onderzoek is maandag gepubliceerd.

Aanleiding is een publicatie van NRC deze zomer over jarenlange meldingen van ongepast gedrag door een docent van de opleiding ‘boek en papier’ van de kleine master Conservering en Restauratie. Vrouwelijke studenten trokken hier tussen 2012 en 2019 meerdere keren over aan de bel bij zowel de opleiding als de faculteit en het universiteitsbestuur. Dit leidde volgens hen niet tot een bevredigend resultaat: de docent bleef tot aan de publicatie in NRC lesgeven.

Afspraken over gedrag

De decaan van de faculteit, Fred Weerman heeft afspraken gemaakt met de docent over zijn gedrag nadat hij in 2019 een brief van studenten kreeg met klachten. De onderzoekers noemen dit wel „alert”, maar „uit zorg voor het welbevinden van alle betrokkenen” had hij volgens hen een onafhankelijk onderzoek moeten instellen. Pas daarna had hij een standpunt moeten innemen over de zaak. „Het had voor de hand gelegen om hangende dat onderzoek de docent volledig aan het onderwijs te onttrekken”, aldus de onderzoekers. „Door zonder onderzoek in te grijpen, heeft hij het risico genomen de docent of klaagsters tekort te doen.”

Lees ook: De grappen over sperma van een ‘aanrakerige’ docent

Weerman heeft onvoldoende oog gehad voor het onderliggende probleem met sociale veiligheid op de faculteit, aldus het rapport. Hij adviseerde de studenten meerdere malen een klacht in te dienen bij de klachtencommissie - wat ze niet wilden, uit onvrede over de procedure en omdat hun carrière van de docent afhankelijk was. Weerman ging er hierbij onterecht vanuit dat de klachtencommissie een inhoudelijk onderzoek naar de zaak zou uitvoeren, aldus het rapport, terwijl die in de praktijk “nauwelijks getuigen” hoort en “eigenlijk nooit deskundigen”.

Klachten niet goed geregistreerd

De faculteit heeft de jarenlange klachten over de docent ook onvoldoende geregistreerd, waardoor nieuwe klachten als losstaand werden gezien en geen patroon zichtbaar werd. Terwijl de studenten met klachten niet alleen stonden, aldus de onderzoekers: 71 alumni van de opleiding hebben een paar dagen na publicatie in NRC een mail gestuurd naar decaan Fred Weerman, waarin zij schreven het geschetste beeld over de docent te herkennen.

Lees ook hoe de UvA op de zaak reageerde

Bovendien lichtten ouderejaars studenten de nieuwe studenten in over hun ervaringen.

Het artikel leidde tot onrust onder zowel studenten van de UvA als docenten. Zij demonstreerden tegen de „lakse houding” van de universiteit bij seksueel overschrijdend gedrag.

Twee werelden

De onderzoekers spreken van „twee werelden”: „Enerzijds die studenten die zich dagelijks in een zeer kleine opleiding overgeleverd voelen aan een docent ten opzichte van wie zij een grote afhankelijkheid voelen en wiens gedrag zij als onveilig ervaren. Anderzijds de wereld van de rollen en verantwoordelijkheden, formele structuren met regels en protocollen.”

De driekoppige onderzoekscommissie, die met 54 mensen sprak (onder wie de studenten met klachten over de docent) beveelt onder meer aan om alsnog een onafhankelijk inhoudelijk onderzoek te laten doen naar de gebeurtenissen op de opleiding ‘boek en papier’, en niet alleen naar ‘het systeem’, zoals nu is gebeurd. Ook zou het universiteitsbestuur het loyaliteitsconflict moeten onderkennen dat kan ontstaan bij een leidinggevende die bij een klachtenbehandeling moet kiezen tussen de belangen van een collega en van een student.

Het college van bestuur stelt in een reactie dat de klachtenprocedure van de universiteit geschikter zal worden gemaakt voor klachten over sociale veiligheid. Ook moet de ombudsfunctionaris onafhankelijker worden ten opzichte van het universiteitsbestuur. Door „gesprekken en trainingen” wordt werk gemaakt „van een cultuur waarin we elkaar aanspreken op gedrag”. De studenten van ‘boek en papier’ die melding maakten van wangedrag door hun docent, zijn uitgenodigd voor een gesprek.