Opinie

Erdogan heeft, volgens de Nederlandse wet, gelijk

Zihni Özdil

Ik was jong, woonde in Amerika en George W. Bush was president. Voor het eerst in mijn leven struinde ik over Times Square, New York. In de winkeltjes stonden wc-rollen met de foto van Bush erop. Je kon, plat gezegd, je reet afvegen met het gezicht van de president. En geen haan die er naar kraaide.

Een shocktherapie in vrijheid, zo omschrijf ik mijn jaar in Amerika altijd tegenover vrienden. Op de Central Michigan University zag ik hoe studenten keiharde politieke debatten met elkaar voerden en soms zelfs naar elkaar schreeuwden. Eerst schrok ik, stijve Hollander die ik was. Maar tot mijn verbazing gingen diezelfde studenten na afloop met elkaar feesten.

Vrij snel ging ik de debatcultuur in mijn land, Nederland, vergelijken met die in mijn gidsland, Amerika. Mijn Amerikaanse vrienden geloofden me niet als ik hen vertelde dat ‘belediging’ en ‘majesteitsschennis’ strafbaar zijn in Nederland, en dat ‘belediging van een bevriend staatshoofd’ extra strafbaar is. In Amerika bestaat dat niet. Er zijn ook geen wetten tegen ‘smaad’ of ‘aanzetten tot haat’, en dat geldt ook voor laster tegen politici of andere publieke figuren. Alleen oproepen tot geweld is een algemeen strafbare meningsuiting.

Echte vrijheid dus, ook al staat de debatcultuur op sommige Amerikaanse universiteiten nu, bijna dertien jaar later, onder druk van de agressieve ‘cancel culture’ van radicaal links.

U kunt zich dus mijn reflex voorstellen toen ik hoorde wat premier Rutte deze week tegen de Turkse president Erdogan zei. De Turkse autocraat heeft aangifte gedaan tegen Geert Wilders omdat deze een cartoon heeft getweet van Erdogan met een bom op zijn hoofd – een verwijzing naar de spotprent van de profeet Mohammed door de Deense cartoonist Kurt Westergard, in 2005.

„Haal eerst die balk uit je eigen oog man!”, schreeuwde ik bijna, toen Rutte zei: „In Nederland beschouwen wij vrijheid van meningsuiting als het hoogste goed. En daar horen cartoons bij.”

Werd daarom de Nederlandse cartoonist Nekschot in 2008 door een arrestatieteam van zijn bed gelicht? Kon Erdogan daarom in 2018 met succes aangifte doen in Nederland, tegen een man uit Sittard die mails had gestuurd naar de Turkse ambassade in Den Haag waarin hij de Turkse president een „zwijn” noemde en hem vergeleek met Hitler? De Limburger werd vorig jaar vrijgesproken omdat het OM niet kon vaststellen wie precies die mails had gestuurd vanaf zijn computer.

Maar mijn reflex ten aanzien van Rutte blijkt, weliswaar op het nippertje, onterecht. Want per 1 januari 2020 staan, op initiatief van D66, zowel ‘majesteitsschennis’ als ‘belediging van een bevriend staatshoofd’ niet langer in ons Wetboek van Strafrecht.

Hè hè, fijn, beter laat dan nooit. Nu kunnen wij Nederlanders, Rutte incluis, met een schoon geweten die vreselijke Erdogan de maat nemen over vrijheid van meningsuiting. Maar Nederland zou Nederland niet zijn als er toch een addertje onder het poldergras zou schuilen.

Ik citeer de memorie van toelichting : „De initiatiefnemer [Kees Verhoeven, D66] beoogt dus níet om het beledigen van de Koning, bevriende staatshoofden en andere gezagsdragers straffeloos te maken. Uitgangspunt is dat het strafrecht op dit punt nog steeds een functie kan hebben. Maar bijzondere delicten, onder meer met betrekking tot majesteitsschennis, zijn daarvoor niet nodig.” De bestaande, algemene beledigingsdelicten in het Wetboek van Strafrecht, smaad en smaadschrift, laster en eenvoudige belediging zouden volstaan.

U leest het goed: zowel majesteitsschennis als belediging van een bevriend staatshoofd blijven strafbaar. Omdat wij al andere, algemenere, wetten hebben die de vrijheid van meningsuiting beperken.

Erdogan schijnt dit keer alleen in Turkije aangifte te hebben gedaan tegen Wilders. Als ik hem was, zou ik ook aangifte doen in Nederland. En een boodschap terugsturen aan Rutte. Dat hij zich als premier niet zo moet bemoeien met de Nederlandse rechtspraak. Vanwege de trias politica en zo.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.