Opinie

We moeten ons erop voorbereiden dat het virus blijft

Corona Het risico dat corona blijft, is reëel, zegt . Mogelijk moeten we accepteren dat het leven niet perfect is of maakbaar.
Een huisarts in beschermende kleding arriveert bij een patiënt thuis.
Een huisarts in beschermende kleding arriveert bij een patiënt thuis. Foto ROBIN VAN LONKHUIJSEN / ANP

De maatregelen om besmetting met het coronavirus in te dammen geven aanleiding tot verhitte discussie. Ontegenzeglijk zijn de maatregelen een hard gelag voor vele – en met name jonge – mensen. Zij worden beperkt in hun ontwikkeling, niet alleen op school en wat hun studie betreft, maar ook qua sociale ontwikkeling. Ze zijn beperkt in ontmoetingen, nieuwe ervaringen, lichamelijk contact en het ontdekken van de wereld.

Anderzijds is solidariteit nodig om hen die kwetsbaar zijn te beschermen en een goede kans te geven om door deze periode heen te komen. Voor nu zit er niet veel anders op dan met een zekere vorm van lockdown ervoor te zorgen dat de ziekenhuizen niet overstromen met ernstig zieken.

Maar daarna? Hoe moet het dan verder? Zonder defaitistisch te willen zijn is het een zinvol gedachtenexperiment om te kijken naar een scenario waarin we gedwongen worden om te accepteren dat dit virus onder ons zal blijven.

Zonder hier de viroloog of vaccinoloog uit te willen hangen, is er een reële kans dat vaccinatie maar zeer beperkt werkzaam zal blijken. Virussen zijn in staat om te muteren en te veranderen, zodat zij in nieuwe gedaantes opnieuw ziekte kunnen veroorzaken. Immuniteit tegen het virus na een doorgemaakte infectie is mogelijk niet lang houdbaar en herinfecties zijn al opgetreden en gedocumenteerd. Maar wat betekent dat dan?

Lees ook: Een effectief vaccin bestaat alleen bij geluk zonder weerga

Het coronavirus zal dan in verschillende gedaantes blijven circuleren en zal met ons mee reizen naar alle plekken op aarde. Ook is het niet uitgesloten dat (huis)dieren een rol kunnen spelen in verspreiding van dit virus, zoals aangetoond is bij nertsen.

Individuele gevoeligheid

De individuele gevoeligheid voor het ontwikkelen van ziekteverschijnselen is blijkbaar afhankelijk van bepaalde onderliggende ziektes (zoals suikerziekte) of ouderdom. Dit is mogelijk gerelateerd aan veranderingen in activiteit van bepaalde enzymen zoals ACE2 die het virus kunnen ‘binnenlaten’. Verder kan bij het verwerken van de virusinfectie bij een klein percentage van de besmette mensen een overreactie van het immuunsysteem optreden, waardoor er ernstige schade aan organen kan optreden (hoewel die overreactie in de loop van de tijd mogelijk wel beter behandelbaar zal blijken).

In zo’n scenario is er een aantal overwegingen de moeite waard om bij stil te staan. Zo kennen sommige ziektes nu eenmaal een slechte afloop. Het is een waarheid als een koe, maar niet alles is maakbaar in het leven. We zijn er alleen steeds minder aan gewend. Ook aan een infectieziekte kun je doodgaan.

Mogelijk is een deel van de heftige reacties op de aanpak van deze viruspandemie wel te verklaren door ons toenemend onvermogen om met deze situaties om te gaan. We lijken te leven in een wereld waarin alles te verzekeren is en elke pech af te kopen is met geld of met photoshop.

Er moet dus in de omgang met deze nieuwe ziekte een modus gevonden worden om de periodes met veel besmettingen zo goed mogelijk door te komen. Omdat het virus zich met druppeltjes verspreidt, zou het goed kunnen zijn dat er een vergelijkbare seizoensgerelateerdheid ontstaat zoals bij influenza, griep.

Extra risico

Of hierdoor een extra risico ontstaat naast de griep of dat er een concurrerende situatie gaat bestaan, is onduidelijk. Hoe dan ook, de organisatie van de zorg is nu niet berekend op grote pieken en dalen, en ook niet op quarantaine op grotere schaal (bijvoorbeeld in aparte klinieken). Bovendien heeft verregaande specialisatie van zorgmedewerkers ook nadelen voor inzetbaarheid in dit soort situaties.

En tot slot lijkt dit virus deels zo succesvol, omdat het gebruikmaakt van de zwakheden van het menselijke gestel. Waar de mens de zwakke plekken in de biologie van bacteriën en kankercellen gebruikt om antibiotica of doelgerichte medicijnen te ontwikkelen, grijpt dit virus overactiviteit van receptoren in de luchtwegen van de mens aan. Zonder te willen belanden op het evolutionaire vlak, is opmerkelijk, dat deze overactiviteit gerelateerd is aan ziekten zoals obesitas en hypertensie, en daarmee aan voeding en gedrag.

Laten we daarom vooral extra nadenken over leefstijl en leefomgeving. En ja, ook ik heb hier en daar overtrokken en pathetische verhalen en filmpjes gezien over dit virus, als ware het een straf voor de mensheid. Ik heb daar weinig mee. Wat wel een gegeven is, is dat zelfregulering de basis vormt van elk levende organisme. Een tekort wordt aangevuld, een overschot gecorrigeerd.

Lees ook: Interview met viroloog Marion Koopmans: ‘Dit coronavirus komt in ons vaste winterpakket’

Wat als het virus blijft? Misschien maar gewoon weer eens leren accepteren dat het leven niet perfect is en ook niet maakbaar. En dat er soms geïmproviseerd moet worden. Zorg en overheid doen hun stinkende best, maar zelfs op het best haalbare resultaat valt altijd wat af te dingen. Misschien moet Ahoy toch een coronaziekenhuis worden? Tenslotte over die balans: laten we gewoon eens meer verantwoordelijkheid nemen, voor onszelf, voor elkaar en voor dat grotere organisme, onze planeet.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.